Bewoner bedreigde stadswijk: 'Er blijft niets van Utrecht over'

Het ietwat dorpse Utrecht groeit als kool. Compacte hoogbouw is het sleutelwoord. 'We gaan Rotterdam niet achterna.'

Bewoners van de jarendertigwoningen aan de Croeselaan in Urecht: 'Laat deze hutten toch staan.' Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Toen Frank Jansen (60) en zijn vrouw Marina zo'n 35 jaar geleden hun benedenwoning uit de jaren dertig betrokken aan de Utrechtse Croeselaan, was hun omgeving groen en leeg, aan de westkant van het station. De Jaarbeurs breidde uit en het Beatrixtheater kwam. Voor hun neus verrees het 105 meter hoge hoofdkantoor van de Rabobank, het hoogste kantoorgebouw van de stad; ongekend voor Utrecht waar de 112 meter hoge Dom boven alle bebouwing uittorent.

De glimmende Rabotoren blijkt nu slechts het voorspel te zijn van hoogbouw in Utrecht. Hun blok jarendertigwoningen met ongeveer veertig koop- en huurwoningen moet het loodje leggen in de volgende groeispurt die de stad maakt. In net gepresenteerde plannen staat op die plek een park ingetekend tussen woontorens tot 90 meter hoogte.

'Ik kijk al twintig jaar uit op bouwwerkzaamheden van het stationsgebied. Nu doet het pijn dat ons prachtige huis wordt gesloopt voor een parkje tussen hoogbouw', zegt Frank. Marina: 'De Croeselaan was vroeger groen en statig, de nieuwe hoge bebouwing ziet er niet uit. Er blijft niets van Utrecht over. '

Vorige maand presenteerde de gemeente de plannen voor het Beurskwartier, vlak achter het station; grotendeels op de parkeerplaatsen daar, die de gemeente via de Jaarbeurs heeft verkregen. Om aan de vraag naar woningen te voldoen, wil het stadsbestuur het centrum van de stad naar de westkant uitbreiden met bouw van een schaal die ongewoon is voor Utrecht.

Tekst gaat verder onder de kaart.

Jarendertigwoningen aan de Croeselaan. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Omdat de vinexwijk Leidsche Rijn aan de westkant van de stad is toegevoegd, is ook het voorheen wat vergeten gebied ten westen van het station veel centraler komen te liggen, wat een dergelijke verstedelijking volgens de gemeente logisch maakt.

Er staan drieduizend nieuwe koop- en huurappartementen ingetekend, als ook werkruimten, een hotel, horeca en groen. De hoogte van de gebouwen varieert van 12 en 20 meter tot 45 en 90 meter. Ook op andere plekken ten westen van het station staat hoogbouw gepland, die het gebied een 'grootstedelijke allure' moet geven.

'We bouwen niet hoger dan de Dom, we gaan Rotterdam niet achterna', zegt wethouder Victor Everhardt (D66). 'We bouwen op deze centrale plek liever compact en hoog, voor Utrechtse begrippen, om zo de groene buitengebieden te sparen. Gemengd, er komen ook zeshonderd socialewoningbouwappartementen. En er komt veel groen, waar de bewoners zo om vragen.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Nieuw park aan de Croeselaan in het Beurskwartier.

Het toch ietwat dorpse Utrecht is met deze verbouwing radicaal aan het veranderen. 'Met deze plannen wordt Utrecht een grote stad in Nederland', zegt Marlies de Nijs, stedenbouwkundig projectleider van het Stationsgebied. 'Zo dicht bij het station zullen bewoners meer gebruik gaan maken van het openbaar vervoer. Van de nieuwe bewoners verwachten we minder autobezit.'

Kleinschaligheid en laagbouw, dat was waar een meerderheid van de Utrechters voor koos in de enige officiële enquête over de invulling van het stationsgebied, het referendum van inmiddels vijftien jaar geleden. Maar de druk op de woningmarkt in de snelst groeiende stad van het land is zodanig dat de prijzen welhaast een Amsterdams niveau dreigen te bereiken.

Moeten de bewoners er gewoon nog aan wennen dat hun stadje met de pittoreske binnenstad over tien jaar meer dan 400 duizend inwoners telt, 70 duizend meer dan nu? Of tast hoogbouw op deze schaal in het hart van de stad de identiteit van Utrecht aan?

Tekst gaat verder onder de foto.

Sfeerbeeld verlengde Leidsche Rijn en nieuw Lombokplein.

Volgens De Nijs is dat laatste niet het geval. 'Veel Utrechters willen omhoog, hoorde ik in gesprekken met bewoners. Wij willen er juist een divers en levendig gebied van maken.'

Maar moet hiervoor een blok rijkelijk geornamenteerde jarendertighuizen worden opgeofferd? 'We erkennen hoe waardevol die woningen zijn', zegt De Nijs. 'Daarom passen we de helft ervan in onze plannen. De andere helft moet wijken voor een park en dat willen veel Utrechters ook graag.' Wethouder Everhardt: 'We hebben de sloop zo veel mogelijk beperkt.'

Bewoner Thijs de Bekker (35) van de te slopen woningen denkt daar anders over. Hij verzamelt handtekeningen tegen hoogbouw in het centrum. 'Voor de Jaarbeurs is al een wijk plat gegaan, Hoog Catharijne heeft een gat geslagen in de historische stad. Waarom zou je nog meer moois slopen?' Hij wijst op een sierlijke ronding van rode bakstenen in het bedreigde bouwblok. 'Het metselwerk is zo knap.'

3D-verbeelding hoogbouw.

De menselijke maat is de charme van de stad, meent deze geboren Utrechter. 'Ze begrijpen de essentie niet. Een groot gebouw bij het station gaat het World Trade Center heten, dat past toch niet bij onze schaal?'

Veel bewoners van het bedreigde blok hebben een protestposter voor hun raam hangen. 'Het is toch prima wonen hier?', zegt een bewoner. 'Vreemd dat ze plannen maken ten koste van tevreden bewoners.' Een van de oudste bewoners van het blok, meneer Wink, vat het samen, in onvervalst Utrechts: 'Laat deze hutten toch staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden