Bewind Sudan trekt toch aan het langste eind

Het G-woord is gesproken. Zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden in de VS is ervan overtuigd dat de gebeurtenissen in Darfur neerkomen op 'genocide'....

Kees Broere

Ook nu zal het 'zeer waarschijnlijk' niet van een door de VN-geleide interventiemacht komen, zo meent een zeer goed in Sudan ingevoerde waarnemer. 'Maar de Amerikanen blijven de druk op de regering in Khartoem opvoeren.' Daarvoor zijn uiteenlopende redenen, waaronder een die vooral met binnenlandse VS-politiek van doen heeft.

In november zijn de Amerikaanse verkiezingen. Darfur, waar zwarte Afrikanen belaagd worden door Arabische milities, is een zaak die bij het Afro-Amerikaanse electoraat zeer sterk leeft. Dit zijn de kiezers die doorgaans niet massaal op de Republikeinen zullen stemmen. Dezer dagen willen Bush en zijn (Afro-Amerikaanse) minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, daarom zeker naar hen luisteren.

De andere reden is de actieve rol die de VS spelen in het vredesproces tussen de Sudanese regering van president Omar al-Bashir en de zuidelijke rebellenbeweging SPLA van John Garang. 'Druk op Khartoem', zo meent de waarnemer, 'heeft er in dit proces steeds toe geleid dat de regering concessies deed. Die tactiek wordt ook nu gevolgd.'

Maar daarmee lijken meteen ook de grenzen van de Amerikaanse bemoeienis aangegeven. De 'Noord-Zuid'-vrede is op een haar na getekend. Washington heeft daarom nu geen belang bij een regimewisseling in Khartoem. Het is een gegeven dat de Sudanese regering op haar beurt in staat stelt haar positie te versterken.

Dat doet zij onder meer door te wijzen op het gevaar van een 'tweede Irak', dat zou ontstaan als de internationale gemeenschap Darfur zou binnenvallen. Het is een vergelijking die aan alle kanten mank gaat, maar als dreigement werkt het wel.

Het volgende scenario lijkt zich voor Darfur te ontwikkelen. De VN-Veiligheidsraad, met de VS voorop, wil dat Khartoem de milities dwingt tot een effectief staakt-het-vuren. Daarom dat waarschijnlijk binnenkort een resolutie zal worden aangenomen die de Sudanese regering met sancties dreigt. Het is een relatief milde resolutie, die daarom ook de instemming kan krijgen van permanente leden als Frankrijk en China.

Het staakt-het-vuren is vooral belangrijk om voldoende toegang te krijgen tot de meer dan een miljoen ontheemde burgers in Darfur. Als de veiligheid in het gebied is gegarandeerd, kan de hulp voor velen nog steeds effectief blijken, al houden kenners er tegelijkertijd rekening mee dat deze voor honderdduizenden te laat zal komen.

Om de druk op Khartoem in stand te houden, moet minstens het práten over een mogelijk gewapend ingrijpen niet stoppen. In die zin moeten ook de opmerkingen deze week van de Britse premier, Tony Blair, begrepen worden. Hij sprak over een 'morele verantwoordelijkheid', die 'met alle mogelijke middelen' gestalte moet krijgen.

Voor dat laatste kijken de Britten en de Amerikanen dan op de eerste plaats naar de Afrikaanse Unie (AU). Die heeft zestig waarnemers in Darfur en wil daarbij binnenkort driehonderd militairen leveren, voor een deel, wrang genoeg, afkomstig uit Rwanda.

Internationale financiële en logistieke steun voor de AU-macht is zeker niet uitgesloten. Veel verder lijkt het niet te gaan. Niet te kúnnen gaan ook, omdat dan verdere destabilisatie van niet alleen Sudan, maar de hele regio in de Hoorn van Afrika mogelijk is. In het delicate touwtrekken om Darfur trekt het Arabisch-islamitische bewind in Khartoem voorlopig aan het langste eind.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden