'Bewijs tegen Assad niet keihard'

Was aan het begin van de week militaire actie tegen het regime-Assad nog een kwestie van tijd, nu staat alles stil. In Groot-Brittannië leed premier Cameron zelfs een gevoelige nederlaag.

AMSTERDAM - Nederland: wachten


Nederland is tegen vroegtijdig militair ingrijpen in Syrië. Het kabinet wil eerst 'zelfstandig verifiëren' of daar chemische wapens zijn ingezet, zoals de VS en Groot-Brittannië beweren, alvorens het overweegt een mogelijke interventie te steunen.


Dit heeft minister Timmermans van Buitenlandse Zaken donderdag gezegd tijdens een spoeddebat in de Tweede Kamer.


Een Kamermeerderheid steunt het kabinet om eerst het VN-onderzoek af te wachten over het gebruik van gifgas tegen de Syrische burgerbevolking vorige week. De PvdA wil pas 'maatregelen' nadat sluitend gifgas-bewijs is geleverd. De VVD zou dan steun voor 'militair ingrijpen' overwegen.


De terughoudendheid van Nederland om in te grijpen in Syrië is het gevolg van 'een harde les' die Nederland tien jaar geleden heeft geleerd in Irak, waar de bevindingen van VN-inspecteurs niet werden afgewacht voordat het land werd binnengevallen, zo zei minister Timmermans gisteren. Irak beschikte destijds volgens de Amerikanen en Britten over massavernietigingswapens, maar die werden vervolgens nooit gevonden. De pijnlijke herinneringen daaraan maken dat Nederland zelf een oordeel wil kunnen vormen over gifgas-bewijs in Syrië.


'Zolang wij dat niet kunnen, gaan we dus ook geen politieke conclusies trekken', aldus Timmermans.


Westerse regeringen zeggen geen onomstotelijk bewijs te hebben dat het Syrische regime achter de chemische wapenaanval bij Damascus zat. Daarmee wordt opnieuw pas op de plaats gemaakt in wat eerder deze week leek uit te lopen op een urgente militaire actie tegen Syrië. Donderdagavond laat stemde het Britse parlement zelfs tegen een motie die een actie 'in principe' mogelijk zou maken.


De uitslag van de stemming is een gevoelige klap voor de Britse premier Cameron, die voor een snelle strafactie is.


Amerikaanse regeringsfunctionarissen erkenden donderdag dat er geen 'smoking gun' is dat aantoont dat president Bashar al-Assad en zijn regering de opdracht voor de aanval hebben gegeven.


Tegelijkertijd liet de Britse regering het parlement weten 'beperkt maar groeiend bewijs' te hebben tegen Assad. Premier Cameron gaf informatie vrij van de Britse inlichtingendiensten. Deze concluderen dat het 'zeer waarschijnlijk' is dat Damascus verantwoordelijk was. Cameron zelf zei dat 'niet voor honderd procent' zeker is dat het Syrische regime gifgas heeft gebruikt.


De Amerikaanse regering stond gisteravond op het punt de beschikbare bewijzen voor te leggen aan het Congres. Maar regeringsfunctionarissen gaven tegenover The New York Times en het persbureau AP toe niet met grote zekerheid te weten of Assad de opdracht heeft gegeven voor de inzet van chemische wapens. Zelfs is niet helemaal zeker of de aanval is uitgevoerd door het Syrische leger. Mogelijk ook hebben onderdelen van het leger op eigen houtje gehandeld.


'Het is geen slam dunk' (een inkoppertje), volgens inlichtingenfunctionarissen die het materiaal van de spionagediensten hebben ingezien.


Een belangrijk onderdeel van het Amerikaanse bewijs zijn afgeluisterde telefoongesprekken die een paniekerige ambtenaar van het ministerie van Defensie in Damascus uren na de aanval voerde. Hij eist van een commandant van een eenheid voor chemische wapens uitleg over wat er was gebeurd.


Het Amerikaanse blad Foreign Policy meldde dinsdag dat de VS hun verdenking jegens Damascus grotendeels op deze gesprekken baseren. Amerikaanse bronnen geven nu echter toe dat de gesprekken verliepen tussen lage functionarissen. Er is geen bewijs dat een hoge functionaris van het regime of een legercommandant van de aanval op de hoogte waren.


De inlichtingenfunctionarissen erkennen ook dat de VS niet weten wie delen van het chemische wapenarsenaal onder controle hebben. In het afgelopen halfjaar hebben de Amerikaanse spionagediensten door de oorlog het overzicht verloren.


De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de VN zijn donderdag opnieuw bijeengekomen om over Syrië te praten. Net als woensdag leidde het overleg niet tot resultaat. Denemarken is bereid een militaire interventie in Syrië te steunen, ook als de Veiligheidsraad daar geen toestemming voor geeft. Dat heeft de Deense premier Helle Thorning-Schmidt gezegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden