Bewapeningswedloop tussen winkelier en dief

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen groeit het aantal winkeldiefstallen. In de koude oorlog tussen winkelier en dief worden steeds nieuwe wapens ontwikkeld....

BEVEILIGING is business. Ongeveer de helft van de winkels in Nederland is voorzien van een systeem dat het de winkeldief moeilijk moet maken. Variërend van camerabewaking tot de bekende alarmpoortjes. Ondanks de flinke investeringen die hiermee gepaard gaan, steeg het aantal geregistreerde winkeldiefstallen in 1993 tot 53 duizend, een stijging van tweeduizend ten opzichte van het jaar daarvoor.

Reden genoeg voor de beveiligingsbranche om veel tijd en geld te blijven investeren in de ontwikkeling van nog geavanceerdere systemen, om de niet betalende klant, liefst voor het verlaten van de winkel, in de kraag te vatten. Winkelier en winkeldief zijn verwikkeld in een koude oorlog.

De markt voor winkelbeveiliging is groot en groeit nog steeds. 'Winkels die niet zijn beveiligd, vormen nu eenmaal een makkelijk doelwit', zegt H. Haleber van de Nederlandsche Apparatenfabriek (Nedap), leverancier van elektronische winkelbeveiligingssystemen. 'Er is sprake van een verschuiving van winkeldiefstallen naar zaken die niet over alarmpoortjes beschikken, want ook een winkeldief zal risico mijden wanneer dat mogelijk is. Een winkelier die zijn zaak niet beveiligt, neemt dus een risico.'

Maar ook een winkelier die zijn spullen wel heeft beveiligd, is niet van diefstal gevrijwaard. Waterdichte systemen bestaan niet, zo leert de geschiedenis van de bedrijfstak. Een van de eerste systemen die werden ingezet tegen winkeldiefstal was een kunststof label gevuld met inkt, dat na betaling bij de kassa werd verwijderd.

Het idee hierachter was dat een winkeldief het betreffende produkt weliswaar zonder al te veel moeite mee naar huis kon smokkelen, maar thuis, bij het verwijderen van deze inktag, werd getracteerd op een portie moeilijk afwasbare inkt. Het gestolen produkt werd met verf besmeurd en veelal onbruikbaar. Ook liep de dief in kwestie het risico enkele dagen met een gekleurd aangezicht door het leven te moeten. 'Hopeloos ouderwets', vindt Haleber inmiddels. 'Al snel kwam iemand op het idee om het gestolen artikel na thuiskomst een paar uur in de diepvries te leggen alvorens het label te verwijderen. De bevroren inkt vormde dan geen bedreiging meer voor de dief en zijn prooi.' Een-nul voor het dievengilde.

De beveiligingsbranche zoekt het sindsdien in systemen die met behulp van magnetische velden of radiogolven diefstal moeten voorkomen. De produkten krijgen een label dat met die technieken valt te detecteren. De alarmpoortjes bij de winkelingang zijn inmiddels niet meer uit het straatbeeld weg te denken.

Maar ook deze aanpak vertoont lekken. Eenvoudige systemen kunnen worden omzeild door het label met aluminiumfolie of met de hand af te schermen. Ook wil het beveiligde produkt nog wel eens over het poortje worden getild, hoewel dat natuurlijk wel de aandacht trekt van alert winkelpersoneel. Haleber: 'De wat nieuwere alarmsystemen hebben een groter bereik, waardoor die truc veelal niet meer het voor de dief gewenste effect heeft.

'Er is sprake van een wapenwedloop tussen winkelier en winkeldief. Die is al tien jaar aan de gang. De laatste tijd worden steeds meer winkeldieven gesignaleerd die gebruik maken van een van binnen met aluminium beklede tas. De goederen worden hierdoor afgeschermd, waardoor het beveiligingspoortje kan worden gepasseerd zonder dat het alarm afgaat.'

De bekleding van zo'n tas hoeft niet eens zo dik te zijn. 'In beginsel kan een diepvriestas volstaan, mits het materiaal waarmee die tas bekleed is, de eigenschap heeft de beveiligingslabels af te schermen van de radiogolven die de alarmpoortjes uitzenden. Aluminium heeft die eigenschap, maar ook andere metalen kunnen voldoen', aldus Haleber.

De beveiligingsbranche komt met een gepast antwoord op deze afgeschermde tassen. Nedap claimt met een nieuw systeem dergelijke tassen al bij het betreden van de winkel te kunnen signaleren. 'Je zou het een intelligente metaaldetector kunnen noemen', zegt Haleber. 'Het systeem detecteert de aanwezigheid van bepaalde metalen. Wanneer de oppervlakte daarvan groot genoeg is, gaat er een alarm.

'Dat kan een stil of een luid alarm zijn, al naar gelang de wensen van de klant, de winkelier in dit geval. Iemand die met een aluminium tas de winkel binnenstapt, is natuurlijk nog geen dief. Maar als deze detector de binnenkomst van iemand met zo'n tas signaleert, kan een personeelslid die persoon natuurlijk wel in de gaten houden.'

De metaaldetectie is volgens Haleber toe te voegen aan de al in gebruik zijnde poortjes van het bedrijf. 'Enkele winkelketens hebben het systeem al in gebruik.' Omdat het nieuwe systeem onzichtbaar aan al aanwezige alarmzuilen en aan nieuwe systemen kan worden toegevoegd, kan de potentiële winkeldief er niet meer zeker van zijn of de afgeschermde tas hem voor arrestatie zal behoeden.

De metalen-tassen-detectie is niet de eerste innovatie in de beveiligingsbranche, en zal zeker niet de laatste zijn. Er zijn systemen leverbaar die videobewaking combineren met alarmpoortjes: als het alarm afgaat, wordt een camera geactiveerd. De overtreder staat er dan gekleurd op. Voor grotere artikelen, zoals kledingstukken, zijn inmiddels ook beveiligingslabels leverbaar die een luid, doordringend gepiep laten horen wanneer iemand ze probeert te verwijderen.

OMDAT het aanbrengen van dergelijke labels nogal wat tijd kost, brengen steeds meer fabrikanten standaard in de verpakking of in het produkt een onzichtbaar label aan dat door een alarmsysteem kan worden gedetecteerd. Ook wordt steeds vaker gebruik gemaakt van barcode-stickers met daarin een minuscuul elektronisch circuit. Op het moment dat bij de kassa de barcode wordt ingelezen, wordt het alarmsysteem gedeactiveerd.

'Zo wordt een maximum aan beveiligde artikelen bereikt met een minimum aan extra inspanning voor het personeel', meent Haleber. Voorwaarde voor het gebruik van dergelijke standaard labels is wel dat de verschillende beveiligingssystemen dezelfde radiofrequentie gebruiken. Nu zijn er nog te veel systemen die niet met elkaar praten.

'Dat moet één norm worden', zegt Haleber. 'Nu kan het nog voorkomen dat een etiket dat in de ene winkel is gedeactiveerd, in een andere winkel het alarm doet afgaan. Een vervelende ervaring voor de klant die had afgerekend.'

Overigens geschiedt 85 procent van de winkeldiefstallen impulsief: de meeste winkeldieven komen dus niet zo goed beslagen ten ijs. 'Bovendien', stelt Haleber, 'staat de achterdeur vaak letterlijk open, wat diefstal door personeel erg makkelijk maakt.'

Zelfs daar valt wel wat aan te doen. In enkele ziekenhuizen wordt tegenwoordig gebruik gemaakt van een systeem dat toegangspasjes combineert met inventarisbeveiliging. Personen die toegang hebben tot het gebouw, dragen een elektronische pas bij zich. Bij detectie van zo'n pas openen deuren zich vanzelf, zonder pas blijven ze gesloten.

Hetzelfde systeem herkent ieder gelabeld artikel dat het pand verlaat. Zo is het technisch niet alleen mogelijk om te controleren of er iets wordt gestolen, maar ook om na te gaan wie wat meenam, en hoe laat.

Frans Eggermont

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden