Nieuws Pensioenverlaging

Bevriezen pensioenaanspraken moet rust geven voor Pensioenakkoord

De dreigende massale pensioenverlagingen zijn van de baan. Niet alleen in 2020 maar waarschijnlijk ook daarna. Dit is het gevolg van een ingreep waarmee minister Koolmees van Sociale Zaken wat rust hoopt te kopen in het pensioendebat. 

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) vertrekt bij het Torentje na overleg met premier Mark Rutte naar aanleiding van het hervatten van het pensioenoverleg. Beeld ANP

Koolmees past daartoe de vermogenseisen van de fondsen aan. Pensioenfondsen hoeven de toegezegde pensioenen van ouderen en werknemers volgend jaar niet te verlagen als zij genoeg vermogen hebben om die voor 90 procent te dekken. Eigenlijk moet het vermogen volgens de geldende regels groot genoeg zijn om alle toegezegde pensioenen volledig te financieren.

Door deze grote aanpassing van de eisen hoeven veel pensioenfondsen in 2020 niet in te grijpen. Volgens Koolmees is die dreiging nu weggenomen bij 27 fondsen met 7,8 miljoen pensioendeelnemers. Dan gaat het bijvoorbeeld om de pensioenfondsen voor de metaalbedrijven PMT en PME, ambtenaren, ABP, en werknemers in de zorg, PFZW. Vier pensioenfondsen, die voor 600 duizend mensen de oudedagsuitkering regelen, staan er zo slecht voor dat zij in 2020 de pensioenen toch moeten verlagen.

Koolmees kan de regels zomaar aanpassen omdat hij zich beroept op een ‘noodsituatie’. Die is ontstaan door de aanhoudend dalende en zelfs negatieve rente. Die is desastreus voor pensioenfondsen omdat zij met die lage rente hun dekkingsgraad moeten berekenen en daardoor met steeds grotere tekorten zitten. De lage rente heeft ook gevolgen voor de pensioenpremie voor werkenden. Die dreigt explosief te stijgen omdat de pensioenaanspraken door de lage rente steeds duurder worden. De andere optie is versobering van de pensioenregeling. 

Noodsituatie

Een tweede argument voor Koolmees om zich te beroepen op de nu ontstane ‘noodsituatie’ is het overleg met vakbeweging en werkgevers over een nieuw pensioenstelsel. Daarover is in juni een hoofdlijnenakkoord gesloten maar dat moet nog worden uitgewerkt. De dreigende pensioenverlaging en premie-explosie vormde een zware hypotheek op dat overleg. De vakbeweging dreigde het pensioenakkoord op te zeggen als het tot verlaging zou komen. PvdA en GroenLinks, nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, deden dat ook.

Koolmees wil uit die crisissfeer komen. Hij hoopt met zijn ingreep rust te kopen voor de verdere uitwerking van het pensioenakkoord: voorlopig geen pensioenverlaging, geen premie-explosie en geen versoberingen in 2020. De bewindsman verwierp dinsdag de kritiek dat hij daarmee de pensioenen van ouderen redt ten koste van de jongeren. Het schrappen van de pensioenverlagingen bevoordeelt weliswaar gepensioneerden en oudere werknemers, erkent hij. Het voorkomen van de premieverhogingen, bevoordeelt alle werknemers. Het derde effect, dat de pensioenregelingen niet versoberd hoeven te worden, bevoordeelt vooral de jongeren. Ouderen zouden door die versobering nauwelijks geraakt worden omdat zij het grootste deel van hun pensioenaanspraken al binnen hebben. Al met al is het volgens Koolmees zo een evenwichtig pakket.

De vraag is wel hoe lang dat soelaas biedt, want de maatregelen gelden voor een jaar. Critici vrezen dat Koolmees volgend jaar weer in een noodsituatie belandt. Dan is het kort voor de verkiezingen van maart 2021 en wordt het voor het kabinet onaantrekkelijk om de pensioenfondsen te laten korten. 

Structureel verlichting

Koolmees benadrukte dinsdag dat hij die sombere prognose niet deelt. Hij verwacht voor de zomer met vakbeweging en werkgevers klaar te zijn met de uitwerking van een nieuw pensioensysteem. Dat moet structureel verlichting bieden aan de fondsen.  Nu hij inschikkelijkheid toont met zijn ingreep om kortingen te voorkomen, verwacht hij hetzelfde van de sociale partners bij de uitwerking van het stelsel. Inschikkelijkheid toont Koolmees ook door een reeks afspraken uit het pensioenakkoord al in wetgeving te verwerken, zoals de vertraagde stijging van de AOW-leeftijd tot 2025 en regelingen voor vervroegd uittreden. 

Dat nieuwe stelsel moet dan nog in wetgeving worden verwerkt en door de pensioenfondsen worden overgenomen, maar Koolmees hoopt de nieuwe spelregels op z'n laatste in het najaar van 2020 te kunnen aankondigen. Zodat de discussie over dekkingsgraden en kortingen dan echt tot het verleden hoort. ‘Optimisme is een morele plicht’, aldus de minister. 

In 2021 vroegpensioen weer mogelijk
Vanaf 1 januari 2021 kunnen werknemers weer vervroegd met pensioen. Met hun werkgever kunnen zij afspraken maken om drie jaar voordat zij AOW krijgen, te stoppen met werken. Zelf kunnen zij dan verlof op gaan sparen om twee jaar eerder te stoppen.

Dit wil minister Wouter Koolmees (D66) van Sociale Zaken regelen met wetswijzigingen. Die heeft hij dinsdag op internet gepubliceerd. Het gaat om een uitwerking van het pensioenakkoord dat het kabinet in juni sloot met vakbeweging en werkgevers.

Werkgevers en werknemers kunnen afspraken gaan maken over vervroegd pensioen. Nu heft de belastingdienst een strafboete op dergelijke afspraken. Op 1 januari 2021 vervalt die boete voor bedragen tot de hoogte van de AOW. Dat bedrag kunnen werkgevers drie jaar voor pensionering aan hun werknemers uit gaan betalen.

Werknemers kunnen zelf ook gaan sparen voor vervroegd pensioen. Nu mogen zij al vijftig weken verlof opsparen. Wordt nu meer gespaard, dan moet de werkgever daarover belasting betalen. Volgens de wetswijziging die Koolmees voorstelt kan per 2021 honderd weken verlof worden opgespaard. Een werkgever kan extra verlof toezeggen voor overwerk of ploegendiensten. Het gaat om doorbetaalde dagen waarbij de werknemer in dienst blijft van de werkgever. Deze regeling geldt voor alle werknemers, dus ook jongeren die willen sparen voor lang tussentijds verlof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden