Bevolkingskrimp bedreigt ook voormalige groeisteden

Niet alleen het platteland en grenssteden als Heerlen en Almelo moeten zich voorbereiden op krimp van het aantal inwoners. Het geldt ook voor gemeenten als Almere, Spijkenisse, Lelystad en Helmond, die juist jarenlang als groeigemeenten te boek hebben gestaan.

Door een gebrek aan een aantrekkelijke woonomgeving en voorzieningen weten zij op de lange termijn onvoldoende jongeren van onder de 30 te lokken. Dat is de belangrijkste oorzaak van krimp op de lange termijn.

Met die waarschuwing komen de samenstellers van de Atlas voor Gemeenten, de jaarlijkse ‘ranglijst’ van de Nederlandse steden, wijken en regio's. De Atlas staat dit jaar in het teken van de krimp. De groei van de bevolking is al aan het afvlakken en zal naar verwachting rond 2035 ombuigen in krimp.

Grote verschillen

Per regio en stad bestaan echter grote verschillen: in de grensregio's, en met name in Zuid-Limburg, heeft de krimp al ingezet. Aan grote steden als Amsterdam en Utrecht gaat het verschijnsel vrijwel voorbij.

Op basis van een analyse van de binnenlandse migratiestromen waarschuwt de Atlas nu vooral de groeigemeenten en de zogeheten new towns dat ook zij niet langer uit mogen gaan van vanzelfsprekende groei. Hét kenmerk van een krimpende stad is dat de instroom van jonge huishoudens (jonge alleenstaanden en tweeverdieners) niet opweegt tegen de uitstroom van dertigers (gezinnen met kinderen).

‘Niet die uitstroom is het probleem’, aldus onderzoeker Gerard Marlet, ‘daar hebben alle steden mee te maken. Gebrek aan instroom van kansrijke jonge huishoudens is de belangrijkste achtergrond van krimp.’

Werk en huizen

Uit onderzoek blijkt dat die jongeren zich vooral laten leiden door de beschikbaarheid van werk, de kwaliteit van de huizen, het culturele aanbod, de veiligheid, het culinaire aanbod en de onderwijsvoorzieningen. Steden die daarin relatief slecht scoren gaan de strijd om de inwoners verliezen. Uit de Atlas blijkt dat vooral de oude, traditionele universiteitssteden zoals Amsterdam, Groningen, Utrecht, Delft, Leiden en Leeuwarden veel jongeren trekken en vasthouden, evenals steden met grote hbo-instellingen zoals Leeuwarden, Arnhem en Den Haag. Daartegenover staan de new towns en groeigemeenten zoals Zoetermeer, Apeldoorn, Ede en Spijkenisse.

Hoge huizenprijzen

Nu nog wordt de aantrekkingskracht van steden als Amsterdam en Utrecht nog getemperd door de relatief hoge huizenprijzen. De Atlas voorspelt echter dat die blokkade weg zal vallen als gevolg van de bevolkingsontwikkeling. In de komende vijftien worden in heel het land 340 duizend huizen méér gebouwd dan eigenlijk nodig is om de bevolkingstoename op te vangen. Ook in de grote steden zullen de woningen daardoor beter betaalbaar worden voor jongeren. ‘In die ruimere woningmarkt zullen de nieuwe steden het naar verwachting moeilijk krijgen’, aldus de onderzoekers.

Zij wijzen er daarbij wel op dat het mogelijk blijkt om op tijd maatregelen te nemen. Heerlen, dat al jaren kampt met de krimp, lijkt zich daarbij te ontwikkelen als positief voorbeeld. De bevolkingsdaling is er het afgelopen jaar vrijwel tot stilstand gekomen. ‘Succesvolle investeringen in het woonklimaat, de beschikbaarheid van werk en nieuwe onderwijsinstellingen kunnen de kans op krimp verkleinen’, aldus de onderzoekers.

Woonwijk in Den Haag (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.