Bevlogen bestuurder met te veel smetten

Postuum Hein Verbruggen (1941-2017)

Betekenisvol bestuurder kwam nooit af van smet dat hij Lance Armstrong had beschermd toen die doping gebruikte.

Hein Verbruggen schudt de hand van Lance Armstrong tijdens de Tour de France van 2000. Foto afp

Tot op zijn ziekbed bleef Hein Verbruggen strijdbaar en uitgesproken. In een laatste bericht op zijn blog bepleitte hij vorige maand nog een betere toewijzing van Olympische Spelen. 'Waar wachten we op?' Dinsdag overleed Hein Verbruggen op 75-jarige leeftijd aan de gevolgen van leukemie. Hij was een van de belangrijkste bestuurders uit de Nederlandse sportgeschiedenis.

Fragment uit een mail van vorig jaar: 'Je handelt integer of je doet dat niet. Daar zit geen speling tussen.' Het was niet meer dan een bijzin in een afgewezen verzoek om een interview, maar wel een typerende bijzin. Aan zijn onkreukbaarheid mocht niet worden getwijfeld, maar dat gebeurde wel.

Berichten daarover verschenen nadat Hein Verbruggen zijn imposante loopbaan had afgesloten, in 2005 bij de internationale wielrenunie en in 2008 bij de olympische beweging. Had hij Lance Armstrong de hand boven het hoofd gehouden? Ploeggenoten van de roemruchte Amerikaan, wiens zeven Tourzeges zijn geschrapt wegens doping, beweerden dat onder ede. En Armstrong zelf deed een soortgelijke suggestie in een interview jaren later met een Engelse krant.

De beschuldiging luidde dat Hein Verbruggen, als voorzitter van wielrenunie UCI, een positieve dopingtest van Lance Armstrong onder het tapijt zou hebben geveegd. Van die smet is Verbruggen nooit helemaal af gekomen, ook al werd die aantijging twee jaar geleden in een onafhankelijk onderzoek weerlegd.

Daarin gingen weer andere beerputten open. Van corruptie was misschien geen sprake, maar de rapporteurs spaarden Verbruggen allerminst. 'Oppositie werd niet geaccepteerd.' En: 'De hele organisatie was op één man afgestemd.'

Hein Verbruggen komt in het rapport naar voren als een verlicht dictator die kampioenen de hand boven het hoofd hield om het aanzien van wielrennen niet verder te schaden. Met de hem bekende felheid kwam Verbruggen ook daartegen in het geweer. De kritiek kwam volgens hem vooral uit de koker van Brian Cookson, de huidige voorzitter van de UCI. Bij de rechter haalde hij zijn gelijk, in elk geval deels. Hoe groot dat deel was, bleef een eeuwig punt van discussie.

Het wierp een schaduw over een loopbaan die voor de rest zo betekenisvol is geweest. Bij toeval was Hein Verbruggen in het wielrennen beland, nadat zijn werkgever Mars had besloten een profploeg te sponsoren. Zelf had Verbruggen nooit gefietst. Maar hij had er als geboren Brabander wel affiniteit mee.

In 1991 werd Verbruggen gevraagd als voorzitter van de UCI. Hij diende betaald en onbetaald fietsen te integreren. Dat ging hem zo goed af dat de wielrenunie een factor werd om rekening mee te houden, met name door afzonderlijke wedstrijden aan elkaar te koppelen in een competitie.

Geen stilte

Een eerbetoon aan de overleden oud-wielerbaas Hein Verbruggen liep woensdag niet geheel volgens plan. De organisatie van de Ronde van Zwitserland wilde een minuut stilte in acht nemen bij de start van de vierde etappe in Bex om de aan leukemie overleden oud-voorzitter van de internationale wielerunie UCI te herdenken, maar dat lukte niet. Volgens aanwezige journalisten waren de renners niet stil te krijgen.

In de tweede helft van dat decennium werd het wondermiddel epo zijn grootste zorg. Het was aanvankelijk niet op te sporen en de wielrenners maakten er dusdanig enthousiast gebruik van dat ze met hun levens speelden. De UCI legde een noodverband om het gebruik in te dammen. Gezondheid ging in eerste instantie boven wedstrijdvervalsing.

Nadat dat beest eenmaal was getemd, leek zich een nieuw tijdperk aan te dienen met Lance Armstrong, wiens prestaties aanvankelijk boven alle twijfel verheven waren. Hein Verbruggen, hij overigens niet alleen, sloot de Amerikaanse Tourwinnaar in de armen als de vleesgeworden toekomst van een geplaagde sport. Dat kwam hem dus duur te staan.

Binnen de olympische beweging heeft de status van Hein Verbruggen nooit ter discussie gestaan. In 1996 trad hij daar aan. Als bestuurder werd hij een vertrouweling van IOC-voorzitter Jacques Rogge. In die rol zal Verbruggen vooral herinnerd worden als de man die van de Spelen in Peking (2008) een groot succes maakte.

Meer over