Nieuws

Beverwijk grijpt in bij aantasting Unesco- werelderfgoed Fort bij Velsen

Op last van de gemeente Beverwijk zijn bij Fort bij Velsen, onderdeel van het Unesco-werelderfgoed van de Stelling van Amsterdam, grondwerkzaamheden stilgelegd. De particuliere eigenaar van het fort heeft onder meer monumentale aarden wallen laten platwalsen. Erfgoedvereniging Bond Heemschut eist herstelwerkzaamheden.

Marcel van Lieshout
Open dag op het terrein van Fort bij Velsen. Krakers hebben het fort, dat onderdeel uitmaakt van de Stelling van Amsterdam, gekraakt en willen een culturele invulling geven aan het terrein.  Beeld ANP
Open dag op het terrein van Fort bij Velsen. Krakers hebben het fort, dat onderdeel uitmaakt van de Stelling van Amsterdam, gekraakt en willen een culturele invulling geven aan het terrein.Beeld ANP

Voor het laten platwalsen van de aarden wallen was geen omgevingsvergunning verleend, zegt de gemeente. ‘Wij gaan met de eigenaar in gesprek over hoe het nu verder moet. In het bestemmingsplan is opgenomen dat het hier om beschermd erfgoed gaat en dat maakt dat er daar maar heel weinig mag.’

Erfgoedvereniging Bond Heemschut eist dat de gemeente de eigenaar dwingt herstelwerkzaamheden uit te voeren. Als dat niet gebeurt gaat de organisatie aangifte doen van een economisch delict, kondigt directeur Karel Loeff aan. ‘We maken te vaak mee dat er niet wordt opgetreden tegen aantasting van rijksmonumenten.’

Fort bij Velsen, op het grondgebied van Beverwijk aan het Noordzeekanaal, is een van de 42 forten die in de periode 1880-1920 als een ring aan verdedigingswerken rond Amsterdam is opgetrokken. Deze zogeheten Stelling van Amsterdam, waartoe ook sluizen, dijken en geschutsbatterijen behoren, staat sinds 1996 op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Wat de particuliere eigenaar precies heeft behelsd om opdracht te geven illegaal werk uit te voeren is onbekend. De eigenaar is niet bereikbaar voor commentaar, de gemeente heeft wel contact. Feit is dat het fort en het omliggende terrein al jaren in de verkoop staan. Ingeklemd tussen industrieterreinen en voorzien van een monumentale status blijkt het geen aantrekkelijk object.

Waar sommige onderdelen van de Stelling van Amsterdam nog vrijwel helemaal intact zijn, viel Fort bij Velsen al in de jaren tachtig van de vorige eeuw voor een groot deel aan de sloophamer ten prooi. Het betonnen hoofdgebouw ging tegen de vlakte omdat de toenmalige eigenaar een (nooit gerealiseerde) jachthaven wilde aanleggen.

Monumentale waarde

De forten van de Stelling van Amsterdam hadden in die tijd nog geen monumentale status, zegt amateurhistoricus Kees Bruins, betrokken bij de Stichting Militair Erfgoed Amsterdam. ‘Juist door die sloop bij Fort bij Velsen is het denken over de monumentale waarde veranderd. De provincie Noord-Holland heeft daarin het voortouw genomen. Nu zijn alle onderdelen rijksmonument en is de Stelling werelderfgoed.’

Van het ‘fort’ rest nu alleen nog het zogeheten frontgebouw met daarop een geschutskoepel. Dat toevallige passanten niet onmiddellijk de monumentale waarde herkennen, verbaast Bruins niet. ‘Het terrein eromheen is ook nog jarenlang een soort fietsenopslagplaats geweest. Een paar jaar geleden is het gebouw nog gekraakt.’

Het waren passanten die vorige week aan de bel trokken over de dreigende aantasting van het stukje werelderfgoed. Er waren toen al, door toedoen van slopers, veel bomen op het terrein gesneuveld en – belangrijker – monumentale wallen platgewalst. Volgens directeur Loeff van Bond Heemschut is daarmee de Erfgoedwet van 2016 overtreden. ‘Een rijksinspectie ziet op die wet toe, een gemeente wordt geacht die te handhaven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden