Bevelhebber concentratiekamp vrijgesproken Zware straffen voor Bosniërs bij Tribunaal

Het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag heeft maandag twee Moslims en één Bosnische Kroaat schuldig bevonden aan verkrachting, marteling en moord in het concentratiekamp Celebici....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Het was de eerste uitspraak van het tribunaal wegens misdaden tegen Bosnische Serviërs.

De Strafkamer achtte commandant Zejnil Delalic (50) niet schuldig aan de hem ten laste gelegde feiten. Delalic had formeel de leiding over het Celebici-kamp, als bevelhebber van de Bosnisch-Kroatische en Moslim-troepen in het gebied rond Konjic, in Midden-Bosnië. Maar de rechter achtte niet bewezen dat Delalic opdracht had gegeven tot de gruwelijkheden die in het kamp werden gepleegd. Aanklager Grant Niemann, die tien jaar tegen Delalic had geëist, gaat tegen de uitspraak in beroep. Delalic is gisteren op vrije voeten gesteld.

De Bosnische kampcommandant Hazim Delic (34) kreeg met twintig jaar de zwaarste straf. De Strafkamer achtte hem schuldig aan moord op twee gevangenen, marteling, herhaaldelijke verkrachting van twee vrouwen en het toebrengen van onmenselijk leed. Nooit eerder werd verkrachting berecht als oorlogsmisdaad.

Rechter Karibi-Whyte zei ontzet te zijn door de details van de door slachtoffers en getuigen beschreven wreedheden van de kampcommandant. 'Delic leek er een sadistisch genoegen in te scheppen gevangenen pijn te doen', aldus de rechter. Ook tijdens het proces toonde de verdachte, die de uitspraak kauwgom kauwend aanhoorde, geen berouw.

De Moslim Ezad Landzo (25), als gewone bewaker de laagste in rang, schrok wel toen hij hoorde dat hij vijftien jaar kreeg. De rechter heeft de leeftijd van de verdachte, die achttien jaar was toen hij zijn misdaden pleegde, laten meewegen. Maar Landzo was volgens de rechter niet alleen maar een instrument van zijn superieuren, gezien het 'perverse genot' waarmee hij zijn slachtoffers mishandelde.

Landzo werd schuldig bevonden aan drie moorden, marteling en zware mishandelingen. Zijn advocate Cynthia McMurrey reageerde teleurgesteld en zei in hoger beroep te gaan. 'Ik vind vijftien jaar een exorbitant hoge straf voor een jonge man die verwikkeld was in een oorlog als deze.'

Verrassend was vooral de uitspraak tegen de Bosnische Kroaat Mucic, die zeven jaar kreeg. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog heeft een internationaal gerechtshof een leidinggevende veroordeeld voor misdaden gepleegd door ondergeschikten, liet het tribunaal in een verklaring weten. De rechter hield Mucic als kampcommandant verantwoordelijk voor de wandaden van bewakers, de verschikkelijke omstandigheden waarin de gevangenen werden vastgehouden en de sfeer van terreur in het kamp.

Mucic heeft weliswaar sommige gevangenen geholpen. Maar zijn ongeïnteresseerde houding tijdens het proces geeft aan dat hij zich het lot van de anderen nauwelijks aantrok, aldus de rechter. In zijn doen en laten liet hij zich vooral leiden door zelfbelang.

Aanklager Niemann, die tegen Mucic twintig jaar had geëist, noemde de straf inadequaat. Hij overweegt in hoger beroep te gaan. Merkwaardig is dat Mucic een veel lagere straf kreeg dan bewaker Landzo. 'Over het algemeen vindt men nu eenmaal dat degene die de misdaden pleegt meer schuld draagt dan degene die leiding heeft', aldus Niemann.

Niet bekend

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden