Beurswaakhond STE groeit snel

Drie keer meer personeel, steeds meer nieuwe taken: beurswaakhond STE groeit als kool onder voormalig 'super-PG' Arthur Docters van Leeuwen....

Arthur Docters van Leeuwen, van beroep dienaar van de publieke zaak, loopt alweer twee jaar rond in de financiële wereld, maar zijn verbazing is nog niet geluwd. Op werkbezoek op de beurs ontmoette de voorzitter van beurswaakhond STE onlangs een oliehandelaar, druk bezig achter zijn beeldschermpje. 'Wat ziet u als de middellange termijn?', vroeg Docters. 'Tot na de koffie', luidde het antwoord.

'Als ambtenaar heb ik geleerd dat het drie tot vijf jaar kost om grote geldstromen van richting te veranderen', observeert de STE-topman. 'Op de beurs gebeurt dat iedere minuut. Dagelijks vliegen daar honderden miljoenen heen en weer, en er gaat bijna nooit iets fout. Ik heb daar respect voor.'

Met die instelling bestuurt Docters van Leeuwen ook de Stichting Toezicht Effectenverkeer: dadendrang op kousenvoeten. 'Toezicht moet je zo terughoudend mogelijk uitoefenen', zegt hij. 'Maar het weinige dat je doet, moet het neusje van de zalm zijn.' De ambtenaar wordt hierin terzijde gestaan door twee vrije-marktdieren: Jacob Kaptein, voormalig effectenbankier bij MeesPierson, en Paul Koster, tot voor kort concern-accountant van Philips.

De zaak-Boonstra is een goed voorbeeld van die behoedzame aanpak. De STE deed in alle stilte bijna een jaar lang onderzoek, en besloot uiteindelijk aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie. Vervolgens bracht Boonstra zelf de kwestie in de publiciteit, met alle ophef vandien. Kritiek als zou de STE met de aangifte haar hand hebben overspeeld, wees Docters ruim twee maanden geleden van de hand: 'Gezichtsverlies lijden wij pas als wij niet behoorlijk rechtlijnig wetsgetrouw zijn.'

Onder de nieuwe leiding heeft de Stichting Toezicht Effectenverkeer de vleugels krachtig uitgeslagen. Traditioneel controleert de STE beursbedrijven op hun financiële soliditeit, pakt zij handel met voorkennis aan en houdt zij een register bij van grootaandeelhouders in beursfondsen, zodat beleggers weten wie daar aan de touwtjes trekken.

Dat bestaande toezicht is verscherpt. Zo doet de STE steeds meer zaken zelf af, met boetes en dwangsommen in plaats van aangiftes bij justitie. 'Daardoor neemt het aantal overtredingen af', vult Kaptein aan. Zakenbank Fortis kreeg onlangs een prent van twintig mille aangezegd vanwege haar rol in de chaotische beursgang van Via.Networks vorig jaar.

Maar bovendien komen er nieuwe taken bij. Samen met zijn collega's van De Nederlandsche Bank en de Pensioen- & Verzekeringskamer presenteerde Docters onlangs aan minister Zalm van Financiën de nieuwe 'financiële bijsluiter', die beleggers moet wijzen op de risico's van financiële producten en diensten - een project dat overigens is vertraagd.

Verder krijgt de STE dit jaar de controle op fusies en overnames. Tenslotte wordt zij waarschijnlijk belast met het nieuwe toezicht op de jaarrekeningen van bedrijven, en met de controle op beursintroducties.

Docters en de zijnen willen zich niet overeten. Zo zien zij bijvoorbeeld een probleem in de roep om een scherper toezicht op emissies, opgekomen na de rampzalige beursgang van World Online (haar onderzoek naar de WOL-emissie is volgens de STE 'vrijwel afgerond'). 'Dat toezicht moet weg bij Euronext Amsterdam', zegt Kaptein, 'want het wringt met de wens van iedere beurs om zoveel mogelijk emissies binnen te halen.'

Overheveling naar de STE ligt voor de hand. Maar dan moet het huidige belangenconflict van de beurs niet meeverhuizen naar de toezichthouder. 'Het is belangrijk dat er een knip wordt gemaakt tussen de commerciële en de publieke verantwoordelijkheid', zegt Kaptein.

Als de STE het toezicht op emissies krijgt, moet de zorg voor het vertrouwen in een ordelijke markt net als nu bij de beurs blijven. 'Wel wil de STE de mogelijkheid hebben om direct tussenbeide te komen bij het emitterende bedrijf, de begeleidende bank of de beurs zelf, voor het geval een van die partijen zich niet aan de regels houdt', benadrukt Kaptein.

Zo laveert de beurswaakhond tussen de roep om scherper toezicht en de noodzaak om de beurs voldoende armslag te laten. Blijkbaar gaat van die bemiddelende rol tussen publieke en private sector een grote aantrekkingskracht uit.

Want anders dan het Openbaar Ministerie, dat niet aan financiële specialisten kan komen, heeft de STE geen enkele moeite met de vervulling van vacatures. Bij de komst van Docters in september 1999 werkten er vijftig mensen, nu zijn dat er 170. 'Wij kunnen wat beter betalen dan het OM, maar dat is niet de enige reden', denkt Docters. 'De STE biedt gewoon een interessante werkomgeving.'

Een jaar of tien geleden was het nog ondenkbaar dat topfunctionarissen uit het bedrijfsleven zich zouden laten strikken als STE-bestuurder. 'Mij sprak vooral de intellectuele uitdaging erg aan', zegt Paul Koster. 'Wij moeten de juristerij met de praktijk laten sporen, en de STE klaarstomen voor de internationalisering van het beurstoezicht. Hier kun je nog groeien.' Kaptein: 'Ik ben heel lang effectenmens geweest en vond het een prachtig vak. Maar ik zag vaak dingen om me heen gebeuren waaraan ik me ergerde. Daar kan ik nu wat aan doen.'

De adem van de STE reikt wat verder dan tot na de koffie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden