Beurslieveling krijgt gevoelige klappen

Wat te doen als het product waaraan je je succes te danken hebt steeds minder populair wordt? Die vraag probeert TomTom al ruim twee jaar te beantwoorden. Tot op heden heeft de maker van navigatieapparatuur het antwoord nog niet gevonden bleek dinsdag bij de presentatie van de jaarcijfers.

AMSTERDAM - Die cijfers vielen rauw op het dak van beleggers, analisten en iedereen die TomTom een warm hart toedraagt. De omzet van het concern daalde in 2011 met 16 procent tot 1,27 miljard euro. Ook de nettowinst liep scherp terug. Van 107 miljoen euro in 2010 naar 68 miljoen euro vorig jaar.


De resultaten lieten zien dat TomTom nog altijd geen antwoord heeft op de almaar dalende vraag naar losse navigatiekastjes - het product waarmee TomTom groot werd. Dat probleem manifesteert zich al ruim twee jaar. Eerst was het te zien aan de steeds dalende prijs die TomTom per apparaat in rekening kon brengen bij de consument. Daarna wist TomTom steeds minder zogenaamde PND's (personal navigation device) te slijten. In 2011 werden bijvoorbeeld 1 miljoen minder losse kastjes verkocht dan in 2010, aldus topman Harold Goddijn tijdens een toelichting op de cijfers.


De snelle groei van het aantal smartphones (met gratis navigatieapps erop) en de recessie combineerden het afgelopen jaar tot een zeer giftige cocktail voor TomTom. Of zoals analist Jos Versteeg van Theodoor Gilissen het zegt: 'In de recessie kopen mensen geen consumentenelektronica meer. En zij die dat nog wel doen, kopen iPhones van Apple. Daarmee hebben ze dan meteen een apparaat in handen dat ze ook kunnen gebruiken voor navigatie.'


De voormalige Amsterdamse beurslieveling deed verwoede pogingen om het tij te keren. Minder afhankelijk worden van de verkoop van losse navigatieapparaten was daarbij het devies. Na de overname van digitale kaartenmaker TeleAtlas ging het bijvoorbeeld kaarten verkopen aan derden, waaronder smartphonefabrikanten. Met systemen voor wagenparkbeheer richtte het zijn pijlen op de professionele transportsector en voor zijn goedgevulde database vol historische en live verkeersinformatie bleek interesse te bestaan bij overheden en commerciële partijen. Tegelijkertijd wist het bedrijf een voet tussen de deur te krijgen bij autobouwers aan wie het steeds meer inbouwnavigatie-apparatuur levert.


In een poging die veranderingen extra dik in de verf te zetten, plaatste het bedrijf zich afgelopen tijd meer en meer in de markt als 'verkeersbedrijf' en steeds minder als verkoper van navigatiekastjes. In dat plaatje pastte het 'verkeersmanifest' dat TomTom eind 2010 publiceerde. Topman Harold Goddijn begon het manifest met: 'Het fileprobleem treft miljoenen mensen over de hele wereld en heeft grote gevolgen voor bestuurders op persoonlijk, zakelijk en sociaal niveau.'


Begin dit jaar kreeg de omvorming tot een verkeersbedrijf ook organisatorisch zijn weerslag met de lancering van een aparte verkeersproductgroep (digitale kaarten en live- en historische verkeersinformatie) binnen TomTom. Ralf-Peter Schäfer, die aan het hoofd van de groep staat, stelt dat het een grote verandering betekende in de manier van werken van het bedrijf. 'Vroeger zaten onze 'verkeersmensen' verspreid door het hele bedrijf, nu zitten ze allemaal bij elkaar. Het mooie daarvan is dat we nu de hele keten in één hand hebben, van ontwikkeling tot verkoop. Dat werkt vele malen efficiënter.'


Toch hebben alle aanpassingen nog niet geleid tot grote verschuivingen in de activiteiten, bleek gisteren. Maakte in 2010 de verkoop van losse navigatiekastje 76 procent van de totale omzet uit, in 2011 was dat pas teruggelopen tot 66 procent. Analisten wijzen er bovendien op dat TomTom met al zijn 'nieuwe' activiteiten nooit de winstmarges zal halen, die het in zijn beginjaren realiseerde met de verkoop van losse apparaten.


'Op termijn zullen de aanpassingen die TomTom heeft doorgevoerd wel hun vruchten afwerpen', verwacht analist Versteeg. 'Maar het gaat allemaal veel langzamer dan verwacht. Bovendien loopt de interesse in losse navigatieapparatuur sneller terug dan voorzien.' Hij wijst ter illustratie onder meer op de Amerikaanse markt, waar TomTom in 2011 een volumedaling zag van 50 procent. 'Garmin doet het op die markt gewoon veel beter.'


De veranderingen die TomTom in gang heeft gezet, in combinatie met de cijfers die het gisteren presenteerde, maakten ook andere analisten gisteren terughoudend. Vooral ook omdat de vooruitzichten voor 2012 niet al te rooskleurig zijn. Zowel de winst als de omzet zal nog verder dalen, aldus topman Goddijn. Martijn den Drijver, analist bij SNS Securities noemde die vooruitzichten tegenover het ANP 'zorgwekkend'. Beleggers deelden die mening. Het aandeel TomTom verloor 14,9 procent.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden