Beurs maakt zich op voor koersval op bange maandag

Analisten verwachten vandaag wereldwijd een forse daling van de aandelenkoersen. 'We zullen fors lager openen, maar ik ben niet bang voor een nieuwe zwarte maandag....

PETER DE WAARD

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Beleggers maken zich wereldwijd op voor een 'bange maandag'. In Nieuw-Zeeland, de eerste beurs die gisteravond opende, daalden de obligatiekoersen onmiddellijk naar het laagste niveau sinds één jaar. 'Deze reactie krijg je altijd als er een belangrijke sell-off is op de Amerikaanse beurs', stelde een handelaar.

Afgelopen vrijdag kelderden de koersen op de beurs van New York. De Dow Jones-index, de belangrijkste graadmeter van deze beurs, verloor ruim 171 punten en sloot op 5470,45. In absolute getallen is dat de op twee na grootste daling uit de geschiedenis. De grootste daling deed zich voor op 'zwarte maandag' 19 oktober 1987 toen de Dow met exact 508 punten daalde tot 2246 naar 1738 punten. De op een na grootste daling vond bijna twee jaar later plaats: bij de mini-crash op vrijdag 13 oktober 1989 daalde de Dow Jones met 190,58 punten tot 2569,26.

Maar in procenten gemeten was de schade van afgelopen vrijdag veel geringer. De daling van de Dow met 171,24 punten betekende een verlies van 3,03 procent. In procenten gemeten komt de daling niet voor in de top-100 van grootste dalingen in de geschiedenis van de Dow. Op 19 oktober 1987 daalde de Dow met ruim 22 procent. Op 13 oktober 1989 bedroeg de daling bijna 7 procent. Dalingen van 3 of 4 procent zijn in de geschiedenis van de Newyorkse effectenbeurs niet ongebruikelijk.

Toch waren analisten en handelaren dit weekeinde zeer bezorgd. Een daling van 3 procent is vaak de voorbode van een grotere terugval. Wereldwijd wordt vandaag een forse koersdaling verwacht. 'Een correctie van zo'n 10 procent in New York sluit ik niet uit', zegt Boom. Vooral de grote omzet op de Amerikaanse beurs van vrijdag baarde handelaren zorgen. In totaal veranderden 546,6 miljoen aandelen van eigenaar; de op drie na grootste omzet uit de geschiedenis van de Amerikaanse beurs.

Handelaren zitten al enige tijd op een dergelijke daling te wachten. De Dow Jones is vorig jaar met 33,5 procent gestegen. Dit jaar is de Dow opnieuw met ruim 10 procent omhoog gegaan. 'Het meest verbazende is dat er al ruim een jaar nog geen echte correctie is geweest.'

De terugval komt niet onverwacht. Sinds begin februari stijgt de rente weer. Het rendement op de 30-jarige Amerikaanse staatsobligatie steeg afgelopen vrijdag tot 6,72 procent; het hoogste niveau sinds augustus van het vorig jaar.

De stijging van het obligatierendement afgelopen vrijdag met liefst 25 basispunten was de grootste sinds de inval van Irak in Koeweit op 6 augustus 1990. Begin januari lag het rendement nog onder de 6 procent.

De directe oorzaak was de onverwacht gunstige ontwikkeling van de werkgelegenheid in de VS. Hierdoor lijkt de kans op een verdere rentedaling voorlopig uitgesloten. Maar ook de onzekerheid rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen speelt een rol. De trend van een dalende rente keerde op het moment dat de Republikeinse kandidaat Pat Buchanan zijn slag sloeg tijdens de voorverkiezingen.

Verder is een groot aantal Amerikaanse beleggingsfondsen bezig hun speculatieve posities terug te draaien. Zij hebben grote bedragen geleend in Japanse yens. Dit geld is geïnvesteerd op de Amerikaanse effectenmarkt, zowel in obligaties als aandelen. In de afgelopen maanden zijn hier forse winsten mee geboekt; vooral omdat de Japanse rente zo laag was en de koers van de yen stabiel bleef. Maar nu de koersen op de Amerikaanse obligatie- en aandelenmarkt dalen, kiezen de fondsen eieren voor hun geld. De winst wordt pijlsnel verzilverd. Hierdoor ontstaat een groot aanbod van obligaties en aandelen.

Vooral in de high-tech sector die vorig jaar profiteerde van de Internet-hype, zijn de koersen in elkaar geklapt. De index van de Nasdaq, de Amerikaanse elekronische beurs waarop veel high-techondernemingen staan genoteerd, daalde vrijdag met 29.39 punten tot 1,063.73, de op vijf na grootste daling uit de geschiedenis van de Nasdaq.

Het is de vraag of koopjesjagers vandaag op de markt actief zullen zijn of eerst nog de kat uit de boom zullen kijken. Volgens vele analisten is de bodem van de markt nog niet in zicht. 'De economie is erg aarzelend en de werkgelegenheidscijfers zijn eigenlijk geen goede indicatie van de werkelijke stand van zaken. Misschien keren we nu terug naar de marktsituatie van 1994 toen in twaalf maanden tijd winst noch verlies werd gemaakt.'

Analisten verwachten dat de markten in Europa en Azië minder sterk zullen dalen dan in de VS. De Amerikaanse aandelen zijn vorig jaar en dit jaar ook veel sneller gestegen. De Nederlandse aandelenindex, de Amsterdam EOE-index, zal vandaag vermoedelijk onder de grens van 500 punten dalen. Vrijdag sloot de belangrijkste beursmeter van Amsterdam met een verlies van bijna 7 punten op 512.

Peter de Waard

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden