Betweters

IONICA SMEETS

Beste lezers,

Wat zijn jullie soms toch een stel betweters. Vorige week stroomde mijn mailbox weer eens vol met commentaar op mijn column. Daarin rekende ik voor dat vliegen best veilig is: het vergt per gereisde kilometer minder levens dan autorijden of fietsen.

Lulkoek, oordeelden jullie. Had ik die onzin soms overgeschreven uit een foldertje van de KLM? Een van jullie grapte dat een stoel helemaal levensgevaarlijk is. Blijf daarop stil zitten tot je sterft en het aantal doden per afgelegde kilometer stijgt richting oneindig.

Talloze andere lezers keken juist naar het andere eind van het spectrum en begonnen over ruimtereizen, dat met al die miljarden afgelegde kilometers en minder dan twintig doden toch wel de kampioen van veilig transport moet zijn.

Over één ding zijn jullie het eens: het slaat nergens op om doden per kilometer uit te rekenen. Ergens hebben jullie wel gelijk. Alleen zijn jullie dan weer verdeeld over hoe het wel zou moeten.

Een deel van jullie denkt dat het eerlijker is om uit te rekenen hoeveel uur je kunt reizen voor je een dodelijk ongeval krijgt. Enthousiast slaan jullie aan het rekenen en concluderen dat er met deze manier van meten nauwelijks verschil zit tussen auto, fiets en vliegtuig: ze leveren elk ongeveer één dode per vijf miljoen uur (dat is 570 jaar). Als je het zo bekijkt is vliegen nog steeds tamelijk veilig en is vliegangst net zo irrationeel als de minder gangbare fietsangst.

Anderen denken dat je het risico per vlucht moet uitrekenen. De meeste ongevallen gebeuren bij het opstijgen of landen. Daardoor is een vliegreis naar New York vrijwel even gevaarlijk als een vluchtje naar Parijs. Natuurlijk was een van jullie al zo ijverig om dit dan weer precies uit te zoeken. Voor vliegen kwam hij op één dodelijk ongeval per ongeveer één miljoen vluchten. Bij fietsen en autorijden kwam hij bij allebei uit op één fataal incident per dertig miljoen ritten. Zo klinkt vliegen ineens een stuk minder veilig. Sorry voor iedereen die nu zijn vrouw niet meer meekrijgt op reis naar Australië.

Het was overigens helemaal niet mijn bedoeling om vliegen te verdedigen. Ik koos de vergelijking van doden per kilometer domweg omdat dit mij de meest natuurlijke aanpak leek. Daarnaast is het ook de standaard in boeken over risico-analyse (KLM-folders heb ik niet bekeken).

Maar inderdaad zijn andere manieren van vergelijken minstens zo goed. Deze column heeft een beperkte lengte en ik moet daarom altijd de boel wat versimpelen en een aantal aannamen doen. En net als bij echte wiskunde valt er over de aannamen vaak meer te twisten dan over het rekenwerk en de redeneringen die daarop volgen.

Wat ik hier steeds hoop te laten zien, is hoe je wiskundig kunt nadenken over allerlei dagelijkse dingen zonder dat je heel ingewikkelde formules of jaren studie nodig hebt. En daarom ben ik eigenlijk heel blij als mijn mailbox volstroomt met jullie vriendelijk gemopper.

Jullie zitten toch maar mooi te rekenen op jullie vrije zaterdag. Bedankt daarvoor. Betweters zijn jullie, maar aardige betweters.

Tot snel,

Ionica

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden