Betrouwbaarheid EU is gered

Turkije heeft de Europese Unie niet nodig om te moderniseren, schrijft Ebru Umar (Forum, 29 september). Dit geldt misschien voor de economische boom van de afgelopen jaren....

De toetredingsonderhandelingen met Turkije zijn in een beroerd klimaatbegonnen. Nog geen jaar geleden besloten alle EU-landen dat het doel vande onderhandelingen een volledig Turks EU-lidmaatschap zou zijn. Toch waser liefst dertig uur crisisberaad nodig om de Oostenrijkse regeringduidelijk te maken dat het onheus zou zijn op die belofte terug te komen,nu Turkije zijn deel van de afspraken is nagekomen. Ook in Nederland werdhet debat over Turkije de afgelopen maanden beheerst door opiniepeilingenen politiek gedraai. Dezelfde politici die vorig jaar premier Balkenendenog feliciteerden met zijn compromis over de kwestie Cyprus - nog geenofficiële Turkse erkenning maar opname van Cyprus in de douane-unie vanTurkije en de EU - verklaarden ineens dat het 'natuurlijk niet zo kan zijndat Turkije de EU-lidstaat Cyprus niet erkent'.

Dit opportunisme is extreem schadelijk voor de hervormingen en demensenrechten in Turkije. In Turkije woedt een hevige strijd tussenhervormers en conservatieve nationalisten. De laatste groep, die nog steedsinvloedrijk is in de rechterlijke macht, maakt de hervormingsgezinderegering het leven zuur. In plaats van de hervormers te steunen, verschaftrechts Europa, het CDA en de VVD incluis, de nationalisten extra munitie.

Het voorbeeld is de conferentie over de Armeense kwestie die eindseptember in Istanbul werd gehouden. Het was de eerste keer dat dittaboe-onderwerp, de dood van honderdduizenden Armeniërs in 1915, op zo'nopenhartige manier in Turkije werd besproken. Tot op het laatst probeerdennationalisten, die de conferentie als een 'dolkstoot in de rug van Turkije'beschouwden, roet in het eten te gooien. Een rechtbank verbood deorganiserende universiteit de conferentie te houden. Organisatie endeelnemers lieten zich echter niet uit het veld slaan en weken, met steunvan premier Erdogan, uit naar een andere universiteit.

In plaats van deze doorbraak aan te moedigen vond het CDA in hetEuropees Parlement het nodig, nog geen week later, erkenning van deArmeense genocide expliciet toe te voegen aan de voorwaarden voor detoetreding van Turkije. Zo halen Turkse nationalisten hun gelijk: je geeftde EU een vinger en ze eist de hele hand. En de hervormers kruipen weer inhun schulp.

Ferme taal doet het goed dezer dagen. Maar verantwoordelijke politiekvergt meer, namelijk een langetermijnvisie en constructieve betrokkenheid.Indien er, zoals ook CDA en VVD blijven beklemtonen, plaats is voor Turkijein de EU, moet onze bemoeienis groot, maar onze kritiek opbouwend zijn.Blijkt dat ook met het nieuwe Turkse wetboek van strafrecht een conferentieverboden kan worden en een schrijver (Orhan Pamuk) kan worden aangeklaagdom zijn uitspraken over Armeniërs en Koerden? Laten we dan de regeringoproepen dit wetboek te herzien. Spreken we af dat Turkije de douane-uniemoet uitbreiden met Cyprus? Laten we er dan op toezien dat het ook voldoetaan alle verplichtingen die daaruit voortvloeien.

Op hoge toon steeds meer voorwaarden toevoegen aan het Europeseeisenpakket voor Turkije werkt averechts. Het versterkt de indruk dat deEU telkens weer argumenten zoekt om de islam buiten de deur te houden.Uiteindelijk is ook de EU zelf in het geding: als ze gemaakte afsprakenniet nakomt, betekent dat het begin van het einde van de op vertrouwengebouwde Unie. Een hoge prijs voor een paar procentpuntjes meer in depeilingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.