Betoging voor 'antifa' Clément (18)

De dood van een linkse jongeman door extreem-rechtse jongeren is olie op het vuur van de toch al door het homohuwelijk verdeelde Franse samenleving. Maar extreem-rechts verbieden?

PARIJS - Ze staan zij aan zij, grijze communisten en antifascistische meisjes in laaguitgesneden zomerjurken. Honderden mensen hebben zich verzameld op de Place Saint-Michel, om de doodgeslagen activist Clément Méric te herdenken.

Plotseling verschijnen zijn vrienden, de antifa's (antifascisten) van Parijs en de banlieues. 'Clément, antifa, Clément, antifa!', scanderen ze, als ze zich een weg banen door de menigte, de vuisten gebald, de gezichten van woede vertrokken. Sommigen dragen poloshirts van Fred Perry, het Britse merk dat zowel populair is bij skinheads als bij antifa's.

Dat curieuze feit is de 18-jarige Clément Méric fataal geworden. Woensdagavond stuitte hij bij een privéverkoop van Fred Perrykleding in een appartement in Parijs op enkele extreem-rechtse jongeren. Ze kregen ruzie en ze wachtten hem buiten op. Volgens getuigen werd hij met een boksbeugel neergeslagen. Zo eindigde het leven van een jongen met een engelengezicht die uit het Bretonse Brest naar Parijs was gekomen om aan de prestigieuze Sciences Po te studeren. Gisteren werden in totaal zeven verdachten gearresteerd, onder wie een vrouw.

In de verhitte, gepolariseerde Franse politiek werd de gebeurtenis meteen groot opgepikt. 'De fascistische terreur heeft gemoord in hartje Parijs', twitterde Alexis Corbière van de Parti de Gauche. Niet alleen Clément 'maar de hele Republiek is vermoord', meende Harlem Desir, secretaris van de Parti Socialiste. De linkse partijen eisten de ontbinding van de extreem-rechtse splintergroeperingen.

Zakenman Pierre Bergé, ex-partner van modeontwerper Yves Saint-Laurent, homoactivist en aanhanger van de PS, twitterde wat de politici niet hardop zeiden. De protestbeweging tegen het homohuwelijk heeft de 'weg bereid' voor deze tragische gebeurtenis. Door zich te associëren met extreem-rechts heeft de Manif pour tous het fascisme een podium gegeven, aldus Bergé. Frijide Barjot, het boegbeeld van de Manif pour tous, kondigde meteen aan Bergé te zullen aanklagen.

Ook de demonstranten op de Place Saint-Michel willen niet direct een verband trekken. 'Maar de Manif pour tous heeft wel een klimaat gecreëerd waarin haat kan groeien', vindt Yann Guittier (36), vakbondsbestuurder. 'Er is een indirect verband', zegt ook studente Elise Lasry (21). De protestbeweging bestond merendeels uit conservatieven, vaak uit katholieke kring, maar bood ultrarechts een kans zich te manifesteren. In mei liep een betoging volkomen uit de hand, toen extreem-rechtse jongeren vernielingen aanrichtten en met de politie vochten. De historicus Dominique Venner pleegde zelfmoord voor het altaar van de Notre Dame, 'om Frankrijk wakker te schudden', met een verwijzing naar onder meer het homohuwelijk. De afgelopen maanden werden homo's gemolesteerd, homobars aangevallen en linkse politici lastig gevallen.

Oudere jongeren

Zo werden de groupuscules, de extreem-rechtse splinters, zichtbaar. Verschillende verdachten van de aanval op Méric zouden banden hebben met de Jeunesses Nationalistes Révolutionnaires (JNR), een groepering die niet alleen extreem rechts maar ook extreem klein is, met een stuk of dertig leden. Op foto's zien de mannen van de JNR er vervaarlijk, maar ook wat potsierlijk uit, als paraderende sportschoolnazi's. De meesten van deze jeunesses zijn de 40 al gepasseerd en lijken de boot toch een beetje gemist te hebben.

Andere groepjes dragen namen als Oeuvre Française (hun grote held: de collaborerende maarschalk Pétain), Renouveau Français of Groupe Union Défense. Sommige zijn katholiek, andere seculier, weer andere willen de Franse koning terug. Sommige groepen ontstonden omdat Marine Le Pen van het Front National een respectabele rechtse partij wil maken, zonder kale koppen en bomberjacks. Zo werden de Jeunesses Nationalistes (niet te verwarren met de Jeunesses Nationalistes Révolutionnaires) opgericht door Alexandre Gabriac, die in 2011 uit het Front National werd gezet omdat hij de Hitlergroet had gebracht. In heel Frankrijk hebben de groupuscules niet meer dan drieduizend aanhangers, schat de politicoloog Jean-Yves Camus, kenner van extreem-rechts. Geweld zit in hun dna, maar dodelijke incidenten zijn zeldzaam, aldus Camus in Le Figaro. De laatste fatale gebeurtenis dateert van 1995, toen een Marokkaan in de Seine werd gegooid door extreem-rechtse jongeren.

Minister van Binnenlandse Zaken Manuel Valls zei al eerder ontbinding van extreem-rechtse groepen te overwegen. Het is eerder gebeurd, in 2005 en 2002 nog, met een groepje dat een aanslag op president Chirac wilde plegen. Onder de pompeuze fontein van Place Saint-Michel, uit de tijd van Napoleon III, betwijfelen betogers of ontbinden zo'n goed idee. 'Het zijn beesten', zegt vakbondsman Yann Guittier. 'Maar nu weten we tenminste waar ze zitten. Ik vind het ook gevaarlijk om ideeën te verbieden. Straks verbieden ze mij omdat ik extreem-links zou zijn.' Studente Elise Lasry: 'Ze duiken toch weer op, onder een andere naam. Toch ben ik voor ontbinding. Uit principe.'

Dit is de eerste bijdrage van onze nieuwe correspondent in Frankrijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden