Beter dan zitten

HET aantal opgelegde taakstraffen is explosief gegroeid; van 1500 in 1983 naar 17.000 vorig jaar. Bij de Tweede Kamer ligt een voorstel om de toepassing van taakstraffen verder uit te breiden....

Nu kan een taakstraf van maximaal 240 uren - werken of leren, dan wel een combinatie van beide - worden opgelegd als alternatief voor een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van maximaal zes maanden. Volgens het voorstel kan bij elk delict waarop een vrijheidsstraf staat, een taakstraf worden opgelegd. De langste duur is 480 uur, waarvan niet meer dan 240 uur werkstraf mag zijn.

Het haantje de voorste van het Openbaar Ministerie, procureur-generaal Steenhuis, heeft al een voorschotje genomen op het debat over het wetsvoorstel. Ooit bepleitte hij alle veroordelingen tot zes maanden te vervangen door een taakstraf, maar dan wel in de vorm van tuchtende, zware lichamelijke arbeid. Hij zegt uitbreiding van taakstraffen nog steeds een warm hart toe te dragen, maar trekt de geloofwaardigheid ervan in twijfel.

Steenhuis waarschuwt dat straffen met de zachte hand onvoldoende tegemoet zouden komen aan het rechtsgevoel van de mensen. Hij verdedigt zich op voorhand tegen borreltafelkritiek als 'schande dat criminelen worden gestraft met het aanharken van een plantsoen'.

Hij vergroot het misverstand dat Nederland een mild strafrechtelijk klimaat heeft. Eerder is het tegendeel het geval. In weerwil van de toename van taakstraffen wordt vanaf het begin van de jaren tachtig een harder beleid gevoerd. Er wordt meer en langer gestraft. Het aantal cellen is gigantisch gegroeid. Sinds 1975 is het aantal gedetineerden 4,5 keer zo groot geworden en het regime in de gevangenissen werd strenger. Gemeten naar het aantal opsluitingen (in 1997 86 per 100 duizend inwoners) behoort Nederland in Europa tot de repressieve koplopers.

Het voorstel verdient daarom een warm onthaal. Uitbreiding van taakstraffen onderstreept de notie dat van gevangenisstraf nog nooit iemand beter is geworden en van werken nog nooit iemand slechter. Voor de politiek zal zwaar wegen dat het cellentekort afneemt en dat de executie van taakstraffen aanmerkelijk goedkoper is dan die van gevangenisstraffen.

Taakstraffen zijn natuurlijk geen wondermiddel. Het grootste risico is niet dat wetsovertreders te makkelijk kunnen wegkomen met een paar maandjes klussen. Gevaarlijker is juist de aanzuigende werking. Indien de rechter een taakstraf oplegt als strafrechtelijke oorveeg aan daders voor wie hij eigenlijk geen gevangenisstraf in petto had, keert de wal het schip. Daarom is alertheid van de advocatuur even noodzakelijk als rechterlijke terughoudendheid bij het opleggen van taakstraffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden