Column

Betaal nou maar gewoon fatsoenlijk mee

'We beschuldigen u niet van illegaal gedrag', zei Margaret Hodge in haar befaamde uithaal tegen hooggeplaatste vertegenwoordigers van Google, Amazon en Starbucks, 'We beschuldigen u van immoreel gedrag.'

Ikea-filiaal in Amsterdam-Zuidoost. Beeld anp

Hodge, voorzitter van een Britse parlementaire commissie die de belastingavonturen van drie iconen van Amerikaans ondernemerschap onderzocht - alledrie hadden ze de opbrengsten net zo lang langs kronkelwegen geleid tot er verbazingwekkend weinig te betalen winstbelasting overbleef - verwoordde daarmee de nieuwe standaard die het afgelopen decennium in het denken over belastingen en multinationals is geslopen: het doet er niet toe of iets mag van de wet, maar of het mag volgens morele standaarden.

En daar begint het moeras. Want wiens morele standaarden dat zijn, en waar ze staan geschreven, dat hangt ervan af aan wie je het vraagt.

Op het marktplein vinden ze dat alles en iedereen te weinig belasting betaalt - behalve de marktpleinbewoners zelf uiteraard. De OESO en de Europese Commissie vinden dat bedrijven belasting moeten betalen op de plek waar de winst verdiend wordt en dat al te opzichtige pogingen om uit te wijken naar een coulantere fiscus in een ver land onder afkeurenswaardige 'agressieve taxplanning' vallen. Geen absurde gedachte, maar als je de stapels bezwaren en nuanceringen van fiscalisten, belastingadviseurs en multinationals ziet, zou je haast denken dat de mensenrechten in het geding zijn.

Na Google, Amazon en Starbucks is vrijdag de firma IKEA toegevoegd aan het rijtje ondernemingen waarvan uitgerekend is hoeveel belasting is bespaard door creatief gebruik te maken van financiële holdings in Luxemburg, van iets wat ze de notionele renteaftrek noemen in België en van de fiscale maffiastaat Liechtenstein. En van een kantoor met onduidelijke activiteiten in Nederland, de Inter IKEA Group in Delft. Uiteraard. Er zal eens géén kantoor met onduidelijke activiteiten in Nederland opduiken in een belastingconstructie.

Dit leverde het concern een besparing van 1,032 miljard euro op, aldus een rapport dat de Groenen in het Europees Parlement hebben laten opstellen en dat de prachttitel Taaks Avoyd draagt. Dat bedrag zal ongetwijfeld worden aangevochten door IKEA, want volgens een strikt juridische redenering is er geen sprake van ontwijking, hooguit van intelligent een belastingformulier invullen.

De boosheid richt zich doorgaans op bedrijven, maar het zijn overheden die doorgaans als honden vechten tegen pogingen vanuit Brussel om iets te doen aan de notionele renteaftrek of de kantoren met onduidelijke activiteiten die enkel in het leven worden geroepen om dividenden of royalty's weg te loodsen. 'Als dit mag, is de wet dan wel goed?' zette de Volkskrant afgelopen zaterdag dan ook boven een artikel over IKEA's sluiproute. Misschien niet, nee.

De tegenstand tegen de pogingen om de wet te veranderen, laat zich niet zomaar omver blazen. In het Financieele Dagblad wordt al maanden alarm geslagen door het bedrijfsleven : dit soort ingrepen zou fataal zijn voor de concurrentiepositie van Nederland. Van de woordcombinatie 'slecht voor de concurrentiepositie' schrikken ze doorgaans in Den Haag, dus de kans dat de Inter IKEA Group in Delft binnenkort zal worden opgerold is niet groot.

Laatst hoorde ik van de CEO een fraaie definitie van belastingmoraal: betaal nou maar gewoon fatsoenlijk mee aan de basisschool bij jou om de hoek. Zo simpel is het.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.