Bestuurlijke vooruitgang hoeft niet ingewikkeld te zijn

De commissie voor parlementaire vernieuwing zet hoog in. Nu oppassen dat het niet abstract wordt.

Mark Rutte tijdens de algemene politieke beschouwingen in de Eerste Kamer. Beeld anp

Toen premier Rutte begin dit jaar vragen kreeg over de benoeming van Johan Remkes - niet bepaald een gekend voorstander van bestuurlijke vernieuwing - tot voorzitter van de staatscommissie parlementair stelsel, verwees hij grappend naar de les van Lyndon B. Johnson: 'It's probably better to have him inside the tent pissing out, than outside the tent pissing in.'

Dat maakte de verwachtingen er niet hoger op, maar na driekwart jaar studeren geeft Remkes nu toch het signaal dat hij zijn opdracht serieus neemt. In de probleemanalyse stelt de commissie zich niet bescheiden op: het parlement is niet representatief genoeg, politieke partijen leiden aan functieverlies, de kabinetsformatie is niet transparant, de overdracht van bevoegdheden aan de EU en de gemeenten leidt tot een democratisch tekort, het verkiezingsproces is kwetsbaar voor buitenlandse hackers en de rolverdeling tussen de Eerste en de Tweede Kamer schuurt steeds opzichtiger. Er zijn commissies die zich over minder omvangrijke problemen moeten buigen.

Nu is wel de vraag hoe het verder gaat, want dit was het makkelijke stuk. Velen delen de analyse, het wordt pas ingewikkeld als het om oplossingen gaat. Steeds is dan de vraag: wordt het er beter van? Iedereen ziet het vraagstuk rond de afkalvende politieke partijen, maar een stelsel zonder ledenpartijen (zoals de PVV voor zich ziet) is nog veel bezwaarlijker. En ja, het vaak geopperde districtenkiesstelsel kan de representativiteit van de Kamer verbeteren, maar het eerste effect zal toch zijn dat alle kleine minderheidsbewegingen, van Denk tot de SGP, worden weggevaagd. Is dat de bedoeling?

Over een jaar komt Remkes met plannen. Het gevaar is dat die zo verstrekkend en ingrijpend zijn dat ze vastlopen in oeverloos debat en kansloze grondwetswijzigingen. Als Remkes slim is, houdt hij het daarom op sommige punten overzichtelijk. Kieslijsten met kandidaten die voortaan op volgorde van het aantal behaalde stemmen worden gekozen, een Eerste Kamer die voorstellen ook kan terugsturen in plaats van meteen wegstemmen, een plan om het referendum te verbeteren in plaats van weer af te schaffen: bestuurlijke vooruitgang hoeft niet ingewikkeld te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden