Bestuurlijke elite vreest overwinning rechts-populisme

De Nederlandse bestuurlijke elite verkeert in grote verwarring. Velen vrezen een rampjaar 2017, waarin na Groot-Brittannië en de VS ook in Frankrijk, Duitsland en Nederland een elitevijandige rechts-populisme kan zegevieren. De PVV kan bij de Tweede Kamer-verkiezingen in maart zomaar de grootste partij worden. Met alle instabiliteit van dien, of Wilders straks meeregeert of niet.

Cees Oudshoorn van VNO-NCW Beeld anp

Dat blijkt uit gesprekken die de Volkskrant voerde voor de jaarlijkse Top 200 van invloedrijkste Nederlanders. Voor de BV Nederland staat veel op het spel. Het populisme is met zijn afkeer van open grenzen een bedreiging voor de economische groei en het Europese project, zegt directeur Cees Oudshoorn van werkgeversorganisatie VNO-NCW. 'Maar waarschuwingen van ons werken niet, want wij worden gezien als deel van die elite die zogenaamd gefaald heeft.'

Yoeri Albrecht, directeur van debatcentrum De Balie, ziet weinig initiatieven bij de elite tegen het populisme, afgezien van praatclubs die vooral uitblinken in 'welwillend amateurisme'. Hij constateert een gebrek aan moreel leiderschap. 'Neem de ja-campagne bij het Oekraïne-referendum. Niemand van de elite wilde ermee geassocieerd worden. Bang om de nek uit te steken.'

De top 10

1. Hans Wijers, commissaris en bestuurder
2. Paul Polman, bestuursvoorzitter Unilever
3. Klaas Knot, president De Nederlandse Bank
4. Ben van Beurden, bestuursvoorzitter Shell
5. Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam
6. Feike Sijbesma, bestuursvoorzitter DSM
7. Hans de Boer, voorzitter VNO-NCW
8. Jeroen van der Veer, president-commissaris ING, Philips
9. Kim Putters, directeur Sociaal en Cultureel Planbureau
10. Marjan van Loon, president-directeur Shell Nederland

Bekijk de gehele top 200 hier.

Een deel van de gevestigde orde tracht de voedingsbodem van het populisme weg te nemen. Wij moeten uit een ander vaatje tappen, zegt Oudshoorn van VNO-NCW. 'We moeten als bedrijfsleven de politieke onvrede adresseren.' De werkgevers willen hiervoor hun investeringsagenda NL Next Level inzetten, met concrete plannen voor onder meer slimme mobiliteit en veiligheid die gewone mensen banen en perspectief kunnen bieden in onzekere tijden.

In werkgeverskring wordt volgens ingewijden ook al nagedacht over hoe Geert Wilders na de verkiezingen kan worden ingebed in de consensus van het aloude poldermodel, bijvoorbeeld in de vorm van een VVD-PVV-kabinet met gedoogsteun van 50Plus. Het doet denken aan 2010, toen de werkgevers, nadat zij Wilders en de PVV fel hadden bestreden, de basis legden voor het VVD-CDA-minderheidskabinet Rutte I, dat werd gedoogd door de PVV.

Verantwoording Volkskrant Top 200

De Volkskrant Top 200 van invloedrijkste Nederlanders is een ranglijst die de belangrijkste bestuurders, toezichthouders en beïnvloeders van Nederland in kaart brengt. Dit gebeurt op basis van een netwerkanalyse en een geactualiseerde database van 23 duizend personen en functies.

De uitkomsten van het computermodel (in de vorm van persoonlijke 'invloedscores') worden bijgesteld na een jounalistieke 'reality check' via vetrouwelijke gesprekken met prominenten uit de elite. Koning en koningin, kabinetsleden, leden van de Tweede Kamer, buitenlandse bestuurder en niet bestuurlijk actieve rijke ondernemers en opinieleiders.

Het onderzoek werd uitgevoerd door Jeroen Hendriks.

Lees verder: Zes vragen over de top 200.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.