Bestuurlijk Zundert is ernstig ziek

De burgemeester van Zundert zit overspannen thuis. Drie wethouders zijn opgestapt. De enig overgebleven wethouder boezemt iedereen angst in. De gemeentesecretaris is aangeschoten wild....

Dit zijn geen ingrediënten van een soap, maar spijkerharde conclusies uit een degelijk onderzoek naar het samenspel tussen gemeenteraad, B & W en ambtenaren in Zundert. Hoewel, samenspel. De raadsleden schofferen elkaar. Ze vinden de voorstellen van het college per definitie onjuist en voor de ambtenaren koesteren zij een openbaar beleden minachting. Geen wonder dat Zundert de afgelopen drie jaar drie burgemeesters en één loco-burgemeester heeft versleten.

Geconfronteerd met een dergelijk destructieve bestuurscultuur zag waarnemend burgemeester Keijzer maar één oplossing. Hij vroeg ambtenaren van de gemeente Breda om de de verhoudingen op het gemeentehuis te onderzoeken en oplossingen voor te stellen.

De commissie-Ouwerkerk, zoals de onderzoekscommissie heet, heeft geen blad voor de mond genomen. Iedereen krijgt er in het verslag genadeloos van langs. De conclusies zijn niet, zoals te doen gebruikelijk, eerst aan de betrokkenen voorgelegd.

De pijnlijkste passage is misschien wel die over raadsleden die het algemeen belang ondergeschikt maken aan de belangen van individuele burgers. 'Daardoor (. . .) kan een situatie ontstaan die bedreigend is voor het functioneren van het democratisch bestel', aldus het onderzoeksverslag.

Typerend is ook dat nogal wat raadsleden opereren onder het motto: Zundert is Zundert, de rest van de wereld is niet zo van belang. Zo kon het bijvoorbeeld gebeuren dat Zundert in 2003 het lef had één kandidaat voor te dragen voor de burgemeestersbenoeming terwijl de regels al geruime tijd een tweevoudige voordracht vereisen.

Zundert is eigenwijs. Soms ligt de twintigduizend zielen tellende gemeente zelfs op ramkoers met andere overheden. Zo besloot de gemeenteraad eind vorig jaar permanente bewoning toe te staan op het Parc Patersven. Iets wat recht tegen de regels van het ministerie van VROM in ging en dat twee wethouders de kop kostte. Nog één voorbeeldje van eigenwijs Zundert: de aanleg van een milieustraat - waar restafval wordt ingezameld - is met ten minste twee jaar vertraagd. Want Zundert weigert de milieustraat op een bedrijventerrein te vestigen, zoals de provciale regels voorschrijven.

Hoe het komt dat de verhoudingen in Zundert zo verziekt zijn, weten de onderzoekers niet precies. De gemeentelijke herindeling speelt een rol. Gemeenteraadsleden worden in het debat aangesproken met 'hij daar uit Achtmaal'. Achtmaal is een van de vijf kerkdorpen waaruit Zundert bestaat. Raadsleden die net zo makkelijk van partij als van overjas wisselen, dragen evenmin bij aan een fijne sfeer in de raad.

Met de liefst 25 aanbevelingen van de commissie-Ouwerkerk moet Zundert er weer bovenop komen. Er wordt voorgesteld wethouders aan te stellen van buiten de gemeenteraad en zonder verleden. Het raadsdebat moet weer gebruikt worden als besluitvormende discussie en niet als polemiek. En dat er enkele mensen op cruciale machtsposities moeten verdwijnen, is duidelijk, al staat het er niet met zoveel woorden.

Het is geen garantie voor succes. Nieuwkomers die verandering proberen door te voeren, worden snel opzijgezet. En niet iedereen is met een zelfonderzoek begonnen. Zo is de laatst overgebleven wethouder zich niet bewust van het negatieve beeld dat de omgeving van hem heeft. En toen Hanja Maij-Weggen, commissaris van de koningin in Noord-Brabant, publiek maakte dat burgemeester Vos ziek thuis zat vanwege de enorme spanningen in de raad, zeiden sommige raadsleden dat mevrouw Maij-Weggen wel een beetje overdreef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden