Column

Beste Maurice, onderwijs dient niet alleen de markt

Column Aleid Truijens

Goede vraag, Maurice de Hond: waarom leren kinderen nog steeds Grieks en wiskunde, maar niet ondernemen en programmeren? Ik laat de discussie over goed wiskundeonderwijs graag over aan mensen die daar wél verstand van hebben en het Grieks dat ik ooit heb geleerd, is lelijk weggezakt. Toch twijfel ik niet aan het antwoord: omdat je er slimmer van wordt. Omdat je er jonge, geweldige hersenen mee traint.

Maurice de Hond. Beeld anp

Je hoeft niet per se Grieks te leren, het ook mag Chinees, Russisch, Arabisch zijn of een andere hondsmoeilijke taal. Heb je die eenmaal onder de knie, dan zijn andere talen een eitje. En ook al maak je nooit van je leven meer één wiskundesom, dat irritant moeilijke schoolvak legt de basis voor een leven lang abstract en analytisch denken.

Waarom je op school geen ondernemen of programmeren hoeft te leren? Omdat dat geen basisvakken zijn, maar beroepen. Duw kinderen alsjeblieft niet, althans in de algemeen vormende fase, door het trechtertje van de beroepskeuze, laat ze hun mogelijkheden en verlangens ontdekken. We hoeven niet allemaal te kunnen programmeren, zelfs digitale grootverbruikers niet. Fervente krantenlezers hoeven niet te leren drukken, liefhebbers van mooie meubels hoeven niet te kunnen timmeren en verstokte autorijders mogen best onwetend blijven van wat zich onder de motorkap afspeelt. Laat dat maar over aan mensen die er lol in hebben en goed in zijn.

Wie wél programmeur wil worden, heeft veel plezier van wiskundig inzicht. Voor een ondernemer is het commercieel enorm handig om zonder rekenmachine te kunnen rekenen, retorische trucs te kennen en meerdere talen te spreken. Je bent trouwens niet zomaar ondernemer, je handelt ergens in. Liefst in iets dat schaars en moeilijk te verwerven inzicht vereist, want kennis die iedereen zomaar even kan googelen is weinig waard. Je verkoopt bijvoorbeeld hoogwaardige technische apparatuur, groentegewassen van topkwaliteit, cursussen foutloos schrijven of Grieks (afgeschafte 'elitaire' vakken zijn straks een gat in de markt).

De Hond meent dat we leven in 'een compleet andere wereld dan de wereld waarin de mensen boven de 40 jaar zijn opgegroeid'. Dat is waar, maar een dooddoener, want het geldt voor iedere generatie. Volgens De Hond is er met déze, de generatie van #2032, iets heel anders aan de hand, want 'door Google en Wikipedia, smartphones en sociale media heb je waar ook ter wereld altijd de beschikking over alle informatie in de wereld.' Geen eyeopener, maar daar heeft De Hond wéér gelijk.

Alleen over de consequenties zijn we het oneens. De Hond mijmert over scholen met 'ruimte om leerlingen vooral met relevante projecten aan het werk te zetten, waarin ze, bij voorkeur met elkaar, creatieve oplossingen proberen te vinden voor de uitdagingen waar ze zich voor gesteld zien'. Ik denk dat het nooit wat wordt met die creatieve oplossingen en mooie uitdagingen zonder ondergrond van geautomatiseerde kennis en vaardigheden. Juist omdat kinderen alles in 3 seconden kunnen opzoeken, is de noodzaak voor een stabiele basis groot: hoe plaatsen ze die nieuwe feiten? Hoe leren ze samenhang zien? Hoe wordt informatie tot kennis en leidt kennis tot inzicht?

'Veel van wat je leerde, was in de rest van je leven nooit meer relevant', zegt De Hond misprijzend. Ik struikel over het woordje 'relevant'. Niet alleen bij De Hond, in die hele #2032-discussie. Relevant waarvoor? Je carrière? De economie?

Onderwijs dient niet om pasklare werksoldaatjes voor de markt te leveren. Niet iedereen wordt astrofysicus of opiniepeiler. Er zijn ook mensen die, om eens wat te noemen, koeien slachten of poep schrapen van ziekenhuisvloeren. Dat werk moet ook gebeuren. Was dan alles in hun schoolcarrière dat níét leidde tot kundig poep schrapen of koeien vermoorden 'irrelevant'? Ook wie sterren bestudeert of schoonmaakt, ziet 's avonds weleens een film, doet aan sport, leest boeken, maakt muziek, voedt kinderen op. Veel voorliefdes en talenten ontdek je, als het meezit, op school.

De wereld verandert razendsnel en daar zal ze niet mee stoppen. Onderwijs kan zich beter toeleggen op dingen die altijd nodig blijven dan telkens hijgend achter veranderingen aan te hollen en te speculeren op een ongewisse toekomst. Bied kinderen de werktuigen waarmee ze de wereld leren begrijpen, waarmee ze deze en alle werelden aankunnen - dan ontdekken ze zelf wel wat relevant is.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.