Beste bbbbbbrrrrrruuuuuucccccceeeeee

Om een schilderij je liefde te verklaren, een beeld de huid vol te schelden of een foto een prangende vraag te stellen - redenen genoeg om een brief aan een kunstwerk te schrijven. Aflevering 1: brief aan een naam op de maan. 'Hoe kunnen een paar letters zo kaal zijn en toch zo boeien?'

My name as though it were written on the surface of the moon, Bruce Nauman, 1968. Beeld Collectie Stedelijk Museum Amsterdam
My name as though it were written on the surface of the moon, Bruce Nauman, 1968.Beeld Collectie Stedelijk Museum Amsterdam

Dat is nou handig, dat jij samenvalt met je naam. Dertig letters van neon, slierterig uitgespeld over de muur. Ik kan je met je officiële titel aanspreken: My name as though it were written on the surface of the moon (1968), maar ik kan ook mijn hand opsteken en zeggen wat ik zie: hee, dag bbbbbbrrrrrruuuuuucccccceeeeee.

Misschien ben je het enige kunstwerk dat fluistert; ik kan je niet zien zonder dat ik voor mijn oor een ademtocht voel. En daarin vormt zich dan een stem en die stem probeert alle letters even lang te laten klinken.

Wat onmogelijk is: die zes b's, om te beginnen, dat gaat al niet. Zes r'en, okee, dan zes keer u, een makkie. De c, lukt ook, maar dan: zes keer e als in uuuuuu? Of ieieie? Soms klink je zo, Brucie, maar dat is te lief, te hulpeloos. Nee. bbbbbbrrrrrruuuuuucccccceeeeee doet de adem en eindigt sissend op de c, gevolgd door onhoorbare warmte.

Jij weet het niet, maar wij zijn verbonden. We zijn in hetzelfde jaar geboren, jij eerder dan ik. Maar meer dan het jaartal bindt ons de maan - de maan die voor het grijpen leek, toen. De Russen bleven achter, de Amerikanen deden hun sprongen: Apollo 7, Apollo 8. Jouw maker Bruce Nauman, Amerikaan, was hén weer te snel af en zette vast zijn handtekening, voordat de vlag er zou worden geplant in een luchtledig universum. Een flauw gebaar eigenlijk, die vlag. Nee, dan die naam, die nam pas echt a giant leap. Een lyrisch idee, niet lastiggevallen door zwaartekracht. Maar ook zó macho, om dat te doen. De eerste zijn, het verste plassen. Dát had Neil Armstrong een jaar later moeten doen, schrijven in het maanzand: aaaaaammmmmmeeeeeerrrrrriiiiiiccccccaaaaaa.

Het kunstwerk

Naam: My name as though it were written on the surface of the moon

Jaar: 1968

Kunstenaar: Bruce Nauman

Hangt in: Stedelijk museum Amsterdam

De Apollo 8 werd in ons jaar vlak voor Kerst in een baan om de maan gebracht. Voor het eerst zouden mensen daar rond cirkelen, een 'aardopkomst' meemaken en live beelden uitzenden. De wereld hield de adem in - behalve mijn moeder. De huisarts liep heen en weer tussen de slaapkamer waar zij lag te baren en de woonkamer waar de televisie stond. Een wit televisietoestel van Sierra. De beelden kwamen er, het werd de best bekeken uitzending van de eeuw. Op Kerstavond lazen de astronauten live vanuit de ruimte de eerste tien verzen voor uit Genesis, maar mijn ouders had het toestel toen al uitgezet, want ik was plotseling geland. Ze keken naar mij en gaven me een naam met vijf letters.

Hoe kunnen een paar letters zo kaal zijn en toch zo boeien? Dat is conceptuele kunst op zijn best: er is eigenlijk maar weinig aan te zien, maar klik-klik-klik draaien de raderen in het hoofd en plotseling maakt een naam een ruimtereis. Jouw maker zocht het nulpunt, het minimaalste wat hij als kunstenaar kon doen. Zijn naam schrijven zonder beperkingen. Als iemand die zijn nieuwe pen uitprobeert op een vers kladblok. Dat doen mensen niet meer, net zomin als ze nog naar de maan reizen.

In het Stedelijk hang je hoog aan de muur, te hoog om aan te raken en hoog genoeg om naar te wijzen, in de eerste grote zaal op de begane grond. Soms ga ik naar je kijken, maar het hoeft eigenlijk niet. Ik houd even veel van beeld als van taal, daarom ben jij in beide vormen goed: in het echt en in het hoofd. Ik kan mijn ogen dichtdoen en je letters ophangen zoals de technici van het Stedelijk Museum moesten doen toen ze jou weer ophingen na die jarenlange verbouwing. Dan kan ik jou zelfs aan zetten, met die korte aarzeling die neon eigen is en de glazen tingeling bij het definitief oplichten.

Dat is genoeg. Daar gaat die tochtkier weer open en stromen de letters weer binnen, een stem van buiten de dampkring, bbbbbbrrrrrruuuuuucccccceeeeee. Als ik in deze korte zomernachten goed naar de maan kijk, zie ik je staan en groet ik je vanaf de Aarde,

ddddddaaaaaagggggg,

Sacha Bronwasser

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden