Column

Beste Ahmed, doe het niet

In Den Haag bestaat geen respect voor je ambtsketen: beste Ahmed, doe het niet.

Aboutaleb: graag geld erbij. Beeld anp

Dertien PvdA-burgemeesters riepen Ahmed Aboutaleb per brief op om de partij en in het voorbijgaan ook het land te redden. Yes you can, was meteen al een ondoordachte knipoog naar Yes we Cohen. Kennelijk waren de dertien vergeten hoe het de vorige verlosser was vergaan. Het was een klungelige brief, met een overdaad aan beeldspraak, wat meestal wijst op een tekort aan argumenten. En pathetisch ook nog. 'Het is tijd Ahmed. De hoogste tijd.' Even later bleek dat de brief was voorgelegd aan 78 PvdA-burgemeesters. Dertien hadden getekend. Hoe behulpzaam is dat?

Burgemeesters die burgemeesters oproepen het land te redden. Laten we het daar eens over hebben. Een van de beeldspraken betrof de thermiek van de samenleving die Ahmed zo goed aanvoelt. Voorzover je je er iets bij kunt voorstellen, moet dat de thermiek van het burgemeesterschap zijn: een halve meter boven het maaiveld. Burgemeesters zijn een uitzonderlijk soort. Ik woon in Haarlem, waar het deze week narommelt vanwege de benoeming van een nieuwe burgemeester. Hij heet Jos Wienen, werd vorig jaar landelijk bekend als VNG-gezicht in asielzaken. Hij is van het CDA en afkomstig uit het stijf gereformeerde Katwijk waar ze voor de raadsvergadering in gebed gaan.

Eén ding is zeker. Een burgemeestersverkiezing zou in het linksliberale Haarlem geen Jos Wienen hebben opgeleverd. Nu vergaderde de gemeenteraad drie uur achter gesloten deuren over zijn benoeming. Wij stervelingen weten niets. Het lokale dagblad kopte 'Voordracht Wienen deugt', dus dat geeft te denken. Een vertrouwenscommissie droeg twee kandidaten voor. De rest van de gemeenteraad mocht hun cv en hun sollicitatiebrief lezen. Daarna was er een geheime stemming, waarvan wij alleen weten dat er een meerderheid voor Wienen uitrolde. Een VVD-raadslid sprak in een brief haar onvrede uit over de achterlijke gang van zaken.

Verder tasten wij in het donker, want bij lekken volgt hel en verdoemenis en ten hoogste één jaar cel. Alles ter voorkoming van imagobeschadiging van de kandidaat-burgervaders. Terwijl in elk beschaafd land de burgemeester in spe zichzelf moet verkopen op een sinaasappelkist. Ook Poetin was het niet ontgaan dat het burgemeesterschap van Kazachstan democratischer is geregeld dan hier. Drie weken na de Brexit is de volkssoevereiniteit nog minder in tel dan normaal. Het Haarlems Dagblad, dat gewoonlijk pal staat voor de democratie, nam het op voor de procedurele duisternis. 'Je moet er niet aan denken dat straks de grootste bek de burgemeester van Haarlem wordt.' Nee, stel je voor, democratie is te belangrijk om aan het volk over te laten.

Mij intrigeert het effect van dit regentenrestant op de burgemeesterlijke persoonlijkheid. In Nederland is de burgemeester nog altijd Sinterklaas zonder tabberd. Zolang je geen idiote uitglijders maakt, wordt er geknipmest en geloftuit. Geen wonder dat burgemeesters van zichzelf onder de indruk zijn. De Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber schreef het boek If mayors ruled the world. Dat was onder burgemeesters een hit, en vooral onder Nederlandse burgemeesters. Het idee is dat politici zich schuldig maken aan vieze voze spelletjes. Burgemeesters niet. Die ruimen de rommel op, zorgen dat de misdaad binnen de perken blijft. Ze doen gewoon wat moet gebeuren. Met burgemeesters aan de knoppen zou alles beter gaan.

Cohen: omringd door geknipmes. Beeld ANP

Het is bij nadere beschouwing een heel antipolitiek boek. Burgemeesters zijn populair, zolang ze zich niet in het gewoel hoeven te begeven. Steden zijn in, nationale politiek is uit, schrijft Barber. Dat klinkt goed, tot jebeseft dat alle grote kwesties in de nationale politiek worden uitgevochten. Daar lopen de belangen en de ideeën uiteen. Burgemeesters hoeven geen spitsroeden te lopen vanwege MH17, niet te snijden in pensioenen, niet te kiezen tussen aardgasopbrengst en dure bescherming van Groningen. Burgemeesters die betere bestuurders zijn omdat ze geen ruzie maken - die droom bestaat alleen in een wereld zonder tegenspraak.

Ook Ahmed Aboutaleb is een fan van Benjamin Barber. 'De stadsregio's worden in tegenstelling tot de rijksoverheid niet gehinderd door ideologische strijd', zei hij vorig jaar in de H.J. Schoo-lezing. Graag geld erbij dus, en bevoegdheden. Aboutalebs roem als burgemeester van Rotterdam is hem gegund. Hij is de populairste PvdA'er en het is begrijpelijk dat men met hem de meubels tracht te redden. Hij denkt vast dat hij geschikt is als premier, zoals Job Cohen dat ook dacht. Yes we Cohen werd een pijnlijke afgang. Hij bleek geen idee te hebben en kan alleen hebben gedacht dat hij de juiste man was door het geknipmes om zich heen.

Aboutaleb is geen Cohen. 'Mag ik het zo zeggen: rot toch op', is beslist krachtiger dan 'de boel bij elkaar houden'. Aboutaleb bruist van ambitie en de ene keer dat hij meedeed aan een campagne, liet hij Asscher ruim achter zich. Maar ook hij houdt niet van weerstand en als ik hem goed peil, denkt hij dat besturen het nemen van de goede besluiten is. Maar zonder ideeënstrijd en vooral heel veel incasseringsvermogen gaat het niet. In Den Haag hebben ze geen respect voor je ambtsketen, Ahmed.

Jeroen Dijsselbloem waarschuwde dat de landelijke politiek andere koek is dan het burgemeesterschap. Dijsselbloem heeft Cohen meegemaakt, én Aboutaleb, toen die staatssecretaris van Sociale Zaken was. Hij maakte als bewindsman geen bijzondere indruk. Aboutaleb wil worden gevraagd en op het schild gehesen. Hij loopt inderdaad een enorm risico; als het niks wordt, is hij alles kwijt, ook Rotterdam. Daarvoor is een eenvoudige oplossing. Beste Ahmed, doe het niet.

Barber: held van de burgemeesters. Beeld John FOLEY/Opale
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.