Bestaat er eigenlijk zoiets als een goede verkrachtingsgrap?

Tien jaar geleden werd Bill Cosby al beschuldigd van misbruik. Komiek Hannibal Buress rakelde de zaak op.

'Wacht eens even, Seth.' Zogenaamd plotseling staat iemand uit het publiek op in Late Night With Seth Meyers, tijdens zijn afronding van het weekoverzicht. 'Is dat het? Ben je geen nieuwsverhaal vergeten?' Iedereen weet meteen waar hij op doelt: Bill Cosby en de niet aflatende stroom beschuldigingen van verkrachting waarmee hij de afgelopen tijd om de oren wordt geslagen. 'Het is gevoelige materie', reageert Meyers onderkoeld. Of je de daarop volgende sketch grappig vindt of niet: Meyers omzeilt knap het probleem waar iedere komiek met een satirische show mee te kampen had: je moet 'iets' met Bill Cosby, het Afro-Amerikaanse rolmodel dat volgens de beschuldigingen jonge meisjes drogeerde om zich vervolgens aan hen te vergrijpen. Maar, in de woorden van de 'protesterende' studiogast: 'Het moet correct zijn, grappig, niet te prekerig, niet te cartoonesk en niet te soft.'

De meeste Amerikaanse komieken negeerden de zaak dan ook helemaal. En waar dat niet gebeurde, ging het mis. Neem het programma De Nieuws BV op Radio 1, dat het item over Cosby's vermeende verkrachtingen probeerde op te leuken door de nieuwsberichten te combineren met het olijke lied Mambo no 5 waarin zanger Lou Bega zijn veroveringen opsomt. Natuurlijk, vrijheid van meningsuiting, elke grap moet kunnen. Maar bestaat er eigenlijk zoiets als een goede verkrachtingsgrap?

Cosby stond in 1969 zelf op het podium met een sketch over de potentieverhogende Spaanse vlieg - die is nu uiterst pijnlijk.

Is het leuk als in Horrible Bosses 2 iemand wakker wordt in een ziekenhuis en seks blijkt te hebben gehad terwijl hij bewusteloos was? Mwah. 'Omdat verkrachting nooit grappig is', zo stellen rabiate tegenstanders. Maar die hebben juist door deze Cosby-zaak ongelijk gekregen. Het kan wel werken als een komiek niet alleen makkelijk wil choqueren, maar een soort hofnarfunctie zoekt. Als hij of zij een onderliggende, ongemakkelijke waarheid of een maatschappelijke tendens onder de aandacht brengt via humor. En dat is precies hoe deze zaak opeens een vlucht nam.

Zo'n tien jaar geleden klonken namelijk dezelfde beschuldigingen tegen Cosby, maar die leidden nauwelijks tot publieke ophef. Dat gebeurde pas toen komiek Hannibal Buress op het podium de zaak oprakelde - een sketch die online veelvuldig werd verspreid. En toen maakte het pr-team van Cosby de fout op Twitter een meme-generator te maken: zodat je makkelijk foto's van Cosby kon verspreiden met een geinige tekst erbij. '14 allegations of rape? Zip Zop Zubittybop' was waarschijnlijk niet wat zij daarbij in hun hoofd hadden. Al die doorgestuurde grappen leidden ertoe dat de zaak wereldwijd weer onder de aandacht kwam. Waardoor er opeens werd geluisterd naar de verhalen van de vermeende slachtoffers. Verkrachtingsgrappen die teweegbrengen dat zo'n zaak eindelijk serieus wordt genomen: daar moet je zelfs als de ferventste verkrachtingsgrappenhater toch de humor van inzien.

Floortje Smit, filmrecensente, werpt haar blik op de hedendaagse beeldcultuur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.