Bestaande regeling klokkenluiders is omslachtig en ‘werkt voor geen meter’

Vijf vragen over klokkenluiders. Verdienen zij meer steun?..

Ad Bos zegt: er is geen regeling voor klokkenluiders die maatschappelijke misstanden aan de kaak stellen. Heeft hij gelijk?

Deels. Er zijn regelingen, maar die zijn opgesteld voor interne klokkenluiders – werknemers die willen melden dat in de eigen organisatie iets misgaat. Voor de overheid trad in 1999 het ‘Besluit klokkenluiders rijksambtenaren’ in werking. Elke ambtelijke dienst moest een procedure opstellen voor ambtenaren die corruptie of vriendjespolitiek wilden melden.

Werkt die regeling?

Voor geen meter, zegt hoogleraar Hans van den Heuvel van de Vrije Universiteit. ‘Op de websites van die klokkenluiderscommissies kun je zien dat ze bijna niets te doen hebben. Er is een hele bureaucratie opgetuigd waar geen gebruik van wordt gemaakt.’ Een van de nadelen is dat de klokkenluider niet anoniem zijn verhaal kan doen.

Veel beter werken de vertrouwenspersonen die veel overheidsorganisaties kennen. Hun werkterrein heeft zich – mede vanwege het falen van de officiële klokkenluidersregeling – langzaam uitgebreid van seksuele intimidatie naar alle mogelijke misstanden.

Dat zijn overheidsinstanties. Bos was toch geen ambtenaar?

Na de grote boekhoudschandalen van de eerste jaren na 2000 is er ook in het bedrijfsleven veel aandacht voor gekomen.

‘Beursgenoteerde bedrijven moeten nu een regeling hebben’, zegt Martijn de Kiewit van adviesbureau KPMG. ‘Bij nogal wat bedrijven gaat dat niet verder dan dat er een compliance officer wordt aangewezen.’

Volgens De Kiewit komt door de regelingen wel veel ellende aan het licht, zoals fraude, intimidatie, en pesten op het werk. ‘De afwikkeling zie je niet in de krant terug, of hooguit de mededeling dat die persoon wat anders gaat doen.’

Bos klaagde een hele sector aan – de bouwwereld. Voor hem is er dus niets geregeld?

Nee. En velen vinden dat dat wel moet gebeuren. Pieter Kalbfleisch, baas van de mededingingsautoriteit, heeft de politiek vaker opgeroepen om klokkenluiders tegemoet te komen. ‘De overheid moet eens wat doen’, zegt ook hoogleraar Van den Heuvel.

SP-Kamerlid Van Raak onderneemt actie. ‘Het maatschappelijk belang is zo groot, daar moet je als overheid iets aan doen. Bos heeft voor honderden miljoenen misbruik aan de kaak gesteld. Daar mag je iets voor over hebben.’ Hij heeft minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken vragen gesteld, en stelt de oprichting voor van een fonds voor de juridische kosten van klokkenluiders.

Gaat dat fonds er komen?

Ook de fracties van PvdA en CDA vinden dat er iets gedaan moet worden voor klokkenluiders als Bos. Zij willen eerst zien waar Van Raak mee komt. Ter Horst wil nog niet reageren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden