NieuwsDexamethason

Bestaand medicijn lijkt te werken bij ernstig zieke coronapatiënten

Het zou weleens de eerste doorbraak kunnen zijn in de strijd tegen de nieuwe coronaziekte covid-19. De goedkope, al bestaande steroïde dexamethason blijkt bij de ernstigst zieke coronapatiënten levens te redden. Mild zieke mensen hebben er weinig aan.

Intensive care in het HMC Westeinde in Den Haag.Beeld ANP

Bij een onderzoek in het Verenigd Koninkrijk overleed van de met dexamethason behandelde patiënten aan de beademing zo’n 30 procent minder dan in een controlegroep die niet met het middel werd behandeld. Bij patiënten die alleen extra zuurstof krijgen toegediend, bracht het medicijn het sterfterisico met ongeveer een vijfde omlaag. Vertaald naar Nederland zou dat betekenen dat het middel ruwweg 750 levens had kunnen redden.

Dat is een ‘grote doorbraak’, aldus hoofdonderzoeker Peter Horby van de Universiteit van Oxford, die de resultaten dinsdagmiddag per persbericht wereldkundig maakte. Het grote voordeel is dat dexamethason al op de markt is, tegen onder meer astma, reuma, bepaalde ontstekingen en misselijkheid. Een kuur kost nog geen 40 euro.

Een opsteker

‘Onzettend cool’ en ‘een opsteker’, reageert hoogleraar inwendige geneeskunde Joost Wiersinga (Amsterdam UMC), zelf niet direct betrokken bij de studie. ‘We hebben nu enerzijds een middel om het virus aan te pakken’, zegt hij, verwijzend naar een pas afgeronde proef met virusremmer remdesivir. ‘En dit geeft ons een manier om de immuunrespons aan te pakken.’ Dexamethason dempt namelijk de verwoestende, soms dodelijke afweerreactie tegen het virus, die bij sommige patiënten op gang komt.

De dexamethason-studie is onderdeel van een groot onderzoek naar de werking van bestaande medicijnen tegen covid-19. Ook het veelbesproken, door president Trump aangeprezen middel hydroxychloroquine werd daarin bestudeerd, net als remdesivir, de virusremmer die volgens het onderzoek de ziekteduur met gemiddeld vijf dagen blijkt te kunnen verkorten.

Sterfte van 40 naar 28 procent

Maar zo afgetekend als met dexamethason waren de resultaten nog niet eerder. De onderzoekers behandelden in totaal tweeduizend ziekenhuispatiënten met het middel, tegenover vierduizend die een andere behandeling kregen. Bij patiënten aan de beademing zakte het sterfterisico na behandeling van 40 naar 28 procent. Bij de patiënten die zuurstof kregen, zakte het risico op overlijden van 25 naar 20 procent.

Dat betekent dat het middel van elke acht patiënten aan de beademing er een het leven kan redden, en een van iedere 25 patiënten aan de zuurstof. ‘Als die getallen kloppen, is het mooi genoeg om deze studie te presenteren als een doorbraak’, vindt ook internist-infectioloog Frank van de Veerdonk (Radboud UMC). ‘Hoe zieker je bent, des te beter lijkt dit te werken. Al hoort daarbij ook de kanttekening dat het bij milde gevallen minder lijkt te werken’, benadrukt hij. ‘Het is niet dé oplossing voor covid-19.’

Zowel Wiersinga als Van de Veerdonk zegt zich te beraden op toepassing in Nederland. ‘Eerst de details van het onderzoek zien’, zegt Wiersinga. ‘We passen ons behandelprotocol voortdurend aan op basis van het nieuwe bewijs.’

Cocktail van medicijnen

Saillant is dat corticosteroïden zoals dexamethason aanvankelijk werden afgeraden, wegens aanwijzingen dat ze averechts zouden kunnen werken, herinnert Van de Veerdonk zich. ‘De hele wereld zei: pas op, dit zou heel gevaarlijk kunnen zijn. Heel goed dat het toch van een studie is gekomen.’

Wiersinga wijst erop dat het middel bij andere longontstekingen wisselende resultaten geeft. ‘Ik denk dat we er uiteindelijk op uitkomen dat er een subgroep patiënten is die erbij gebaat is’, verwacht Wiersinga. Vooral het tijdstip van toediening lijkt de hoogleraar van belang: ‘Ik kan me voorstellen dat er een bepaalde window of opportunity in de ziekte is, waarbij inzet van dit middel zinvol is.’

Van de Veerdonk verwacht dat de uiteindelijke behandeling tegen covid-19 zal bestaan uit meerdere middelen. ‘Je moet het beste antivirale middel hebben en een middel dat de immuunrespons reguleert, maar ook middelen tegen andere ziekteverschijnselen, zoals de bloedvatlekkage en bloedstolling die we vaak zien. Het kan best dat we uitkomen op een cocktail van medicijnen.’

Meer over de ontwikkeling van coronavaccins

Eerlijk zullen we een coronavaccin delen? Er zijn vier obstakels die dat in de weg staan

Het vaccin tegen corona, hoe is het daar toch mee?

Willen de antivaxers nu wél een vaccin?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden