'Bespottelijk, dat Nederlands. Het is ook vliegveld'

Schiphol wil de nationale luchthaven van Belgiopen. Maar Zaventem kende ooit langere rijen klanten. En vanwege nachtvluchten ligt het zwaar onder vuur....

In de parkeergarage draait een ouder heerschap zijn autoraampje open. 'Monsieur, c'est quoi, out?' Hij wijst naar een bordje met een pijl en het woord 'out'.

'Dat betekent sortie, uitgang.' Andermaal neemt de man de wegwijzer in zich op. Dan zegt hij schouderophalend in het Frans: 'Bespottelijk dat het er enkel in het Nederlands staat. Het is ook vliegveld.'

Maar 'vliegveld' wordt dit najaar 'hiegveld, al is nog de vraag wie 'hun' zal zijn na de privatisering. Gegadigden konden zich tot maandag bij ING Bank melden met een voorlopig bod op luchthavenexploitant BIAC. Schiphol heeft 400 tot 500 miljoen euro over voor een belang.

Weggegooid geld, als we Luc Coene moeten geloven. 'Zaventem heeft geen toekomst meer. Er verder in investeren heeft geen zin', zei de Belgische minister van staat, ex-kabinetschef van premier Guy Verhofstadt en vice-gouverneur van de Nationale Bank eerder dit jaar in een geruchtmakend interview.

Volgens Coene, die zelf in het door nachtvluchten geplaagde dorp Tervuren woont, ligt het vliegveld aan de verkeerde kant van Brussel. 'Ik hoor nog dagelijks protest over de nachtvluchten en de geluidshinder. Er is geen toekomst meer voor Zaventem. Dat is gedaan, en moet verdwijnen.'

Al twee jaar liggen politici, rechters, de Raad van State, technici, actiegroepen en wetenschappers met elkaar overhoop over een spreidingsplan. In september moet de politiek een knoop doorhakken over de groei van het aantal nachtvluchten.

Tot die tijd moet vooral DHL het bij de actiecomitontgelden. Het Amerikaanse koeriersbedrijf veroorzaakt de meeste overlast; bulderend landen de DHL-kisten in de vroege ochtend via de noord-of oostrand van Brussel. DHL is tegelijk goed voor drieduizend banen.

BIAC-zegsman Jan van der Cruysse relativeert dan ook de overlast. Maximaal 25 duizend nachtvluchten per jaar zijn toegelaten (zo'n 68 per nacht), maar dat plafond haalt Zaventem lang niet. 'Het zijn er ooit meer geweest dan de twintigduizend nachtvluchten nu. Toen lag niemand daar van wakker.'

Overdag is het op Zaventem ook al een stuk rustiger dan enkelejaren geleden. Bij de incheckbalies hebben langere rijen gestaan. Er zijn cafen winkeltjes waar reizigers nog snel doosjes Belgische chocolade inslaan voor de thuisblijvers. Maar veel winkels staan leeg.

'Je hebt een zekere kritische massa nodig voor al die winkels', beaamt Van der Cruysse. 'Die hadden we een paar jaar geleden. Je moet geen modieuze en chique nieuwe infrastructuur bouwen als er geen vraag naar is. Maar we groeien weer.'

Dat is voor het eerst sinds jaren. Het aantal passagiers daalde van 20 miljoen in 1999 tot slechts 14,4 miljoen in 2002. In 2003 groeide klom het aantal reizigers tot 15,2 miljoen.

Tegenover de stagnatie op Zaventem staat de stormachtige groei van regionale luchthaven Gosselies. 'Brussels South/Charleroi' ligt zestig kilometer ten zuiden van Brussel, telde in 2003 1.803.587 passagiers, een groei van liefst 42 procent. Het succes is vrijwel volledig te danken aan Ryanair, maar dit jaar hebben AirPologna, WizzAir en AirService het voorbeeld van de Ierse prijsbreker gevolgd.

'Natuurlijk, elke passagier die in Charleroi vertrekt, vliegt niet vanaf Zaventem', beaamt Van der Cruysse. 'Maar ik wil dat relativeren. De meeste van hen zouden anders helemaal niet vliegen. Het is een andere niche. Reguliere maatschappijen vinden ze te duur en de prijsbrekers als Ryanair zie ik niet voor onze luchthaven als uitvalsbasis kiezen.'

Toch denkt Zaventem de ergste klap te boven te zijn, na de dramatische nasleep van 2001: niet alleenwerd de luchthaven getroffen door de algemene luchtvaartcrisis na 11 september, ook gingen City Bird en Sabena failliet. Zaventem was hun thuisbasis.

In 2004 ging ook nog eens chartermaatschappij Sobelair ten onder. 'Maar het gat van Sobelair is onmiddellijk gevuld', zegt Van der Cruysse. 'Het is een drama dat we Sabena kwijt zijn, maar vandaag hebben we gezonde nieuwe partners zoals TUI en Thomas Cook. Ze zijn kleinschaliger, maar ze vliegen tenminste niet in de rode cijfers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden