Beslissende fout op zeventigste zet

In vervolg op de rubriek van vorige week geef ik vandaag een tweetal onderhoudende partijen uit het open toernooi van Den Haag....

Baljakin-Van den Akker

(Den Haag 2001)

1.31-27 19-23 2.33-28 17-21 3.28x19 14x23 4.38-33 10-14

Van den Akker speelt deze openingsvariant zelf óók graag met wit. Daarin zou een verklaring kunnen schuilen voor het feit dat hij afziet van het scherpste tegenspel, dat - zoals bekend - uit 4...21-26 enz. bestaat. Het gevolg is dat de half-open klassieke structuren onmiddellijk weer verbroken worden:

5.32-28 23x32 6.27x38 5-10 7.35-30 20-25 8.30-24 11-17 9.37-31 21-26 10.33-28 26x37 11.41x32 18-23 12.28x19 14x23 13.42-37 12-18 14.39-33 7-12 15.34-29 23x34 16.40x29 16-21 17.32-28 1-7 18.44-39 10-14 19.45-40 14-20 20.50-45 9-14 21.37-31 18-22 22.31-26 13-18 23.46-41 14-19 24.24x13 8x19

Zowel hier als op de vorige zet leek 22/23...21-27 een logischer vervolg op de met (16...)16-21 en (21...)18-22 gestarte omsingelingsactie. Het laten 'hangen' van schijf 21 zal, bij het adequate tegenspel van Baljakin, een erg zware wissel op de zwarte stand blijken te trekken.

25.41-37 20-24 26.29x20 15x24 27.37-31! 6-11 28.47-42 3-8 29.40-34 8-13 30.49-44 11-16 31.45-40 7-11

Plotseling moet zwart zich de ene verzwakking na de andere laten welgevallen.

32.40-35 2-7 33.34-29 4-9 34.29x20 25x14 35.39-34

Zie diagram 1

35...18-23 36.44-39 23x32 37.38x18 12x23

Naar 22 slaan had weliswaar geen materiaal gekost maar was zwart na bijvoorbeeld 38.33-29! 21-27 39.29-24! enz. ongetwijfeld op partijverlies komen te staan.

38.34-30! 7-12 39.42-38! 14-20 40.38-32!

Door de verschrikkelijke dreiging 41.31-27 + aan de orde te stellen, dwingt Baljakin een offer af dat, na een kort intermezzo, een permanent karakter zal krijgen.

40...21-27 41.32x21 16x27 42.31x22 17x28 43.33x22 20-25(!)

Dit lijkt inderdaad zwarts beste tegenkans: na 43...20-24 had wit tijd gehad voor 44.43-38! 12-18 45.22-17! 11x22 46.26-21 enz. met doorbraak naar dam.

44.26-21! 25x34 45.39x30 11-16 46.21-17! 12x21 47.30-24! 19x30 48.35x24

Geeft de gewonnen schijf terug in ruil voor twee ijzersterke voorposten. Maar de strijd is nog niet gestreden, nog lang niet...

48...21-27(!) 49.22x31 16-21(!)

Zwart staat nu definitief een schijf achter maar heeft daar onmiskenbaar compensatie voor.

Ik acht het zeker niet uitgesloten dat in de moeilijke overgangsfase van (5x4) schijveneindspel naar dammeneindspel over en weer betere kansen zijn gemist. Vast staat evenwel dat Van den Akker zich in het 4x2 eindspel dat over twintig zetten op het bord zal komen, wel degelijk nog had kunnen redden!

50.48-42 23-28 51.42-37 9-14 52.43-39 13-18 53.39-34 18-22 54.31-26 21-27 55.34-30 28-33 56.30-25 33-39 57.24-20 14-19 58.20-15 39-44 59.15-10 22-28 60.10-4 28-33 61.4x31 33-39 62.31-27 44-49 63.27-16 49-40 64.16-11 39-43 65.11-16 40-49 66.16-2 19-23 67.2-30 43-48 68.30-24 48x31 69.26x37 49-21! 70.24-42

Zie diagram 2

70...21-3?

Pas hiermee begaat de zwartspeler de beslissende fout. Correct was 70...23-28! Het essentiële verschil met het partijverloop is dat zwart er na 71.37-31 28-32! 72.31-26 21-27! te allen tijde in slaagt promotie van 25 of 26 tegen te houden. Een enkel voorbeeld: 73.25-20 27-9! 74.20-15 9-27! (legt 26 aan banden en verhindert 75.15-10 door 75...27-4! 76.10-5 4-15 =) 75.42-33/20 32-37! 76.33/20-20/33 27-32! 77.20/33-33/20 32-27! enz. enz. met afwikkeling naar een 3x1 eindspel (78.15-10 27-4 enz. =) dan wel remise door herhaling van zetten.

71.37-31! 23-28 72.31-26!

Nu staat wit, als gevolg van de ongelukkige opstelling van de zwarte dam, wèl gewonnen.

72...28-32 73.42-29 3-8 74.29-33 8-3 75.33-42 3-9

Om in elk geval 25 onder schot te houden. Maar nu rukt 26 op:

76.26-21 9-4 77.42-15 4-22 78.21-16 32-37

Versnelt het einde. Maar er was geen houden meer aan.

79.15-10(!)

Zwart geeft het op.

Negenvoudig wereldkampioen Alexeï Tsjizjov eindigde, evenals Samb, Fennema en Van Westerloo, op 18 punten. Het hadden er 19 of zelfs 21 kunnen zijn wanneer hij niet in de voorlaatste ronde verrassend verloren had van Friso Fennema, waarover volgende week meer. Op de slotdag herstelde Tsjizjov de schade enigszins door Leo Rosendaal in een onvervalste 'Keller' te kloppen.

Tsjizjov-Rosendaal

(Den Haag 2001)

1.33-29 17-22 2.39-33 11-17 3.44-39 6-11 4.50-44 1-6 5.31-26 16-21 6.32-28 19-23 7.28x19 14x23 8.35-30 10-14 9.30-24 23-28 10.40-35 20-25 11.24-20 15x24 12.29x20 14-19 13.20-15 9-14 14.44-40 5-10 15.34-29 21-27 16.40-34 11-16 17.29-24 19x30 18.35x24

Met 10 op 5 en - belangrijker - 34 nog op 40 speelde Tsjizjov ook zo in zijn 10e matchpartij tegen ondergetekende (WK 1989); het ging toen verder met 17...14-20 (uiteraard heeft Rosendaal deze mogelijkheid nìet) 18.37-31 20x29 19.33x24 17-21 20.26x17 12x21 met - vooral voor zwart - aantrekkelijk spel.

18...13-19 19.24x13 8x19

Dit ziet er voor mijn gevoel niet echt goed uit. In Bertsjis-Tsjizjov, Coupe USSR 1987, werd vervolgd met 18...18-23 19.45-40 3-9 20.40-35 14-19 21.33-29 enz.

20.45-40 3-8 21.40-35 8-13 22.37-31 2-8 23.33-29! 19-23 24.38-33!

Zwart kampt met grote positionele problemen. De standaard-manoeuvre 24...17-21? 25.26x17 12x21 is verboden wegens 26.29-24! + (bijvoorbeeld 26...14-20 27.34-29! enz.), en 24...14-19? gaat evenmin wegens 25.34-30! enz. met dam op 5.

24...27-32 25.42-37! 7-11 26.47-42!

Zonder vrees voor 26...32-38, 27...14-20 en 28...25-30 enz., waarop immers de thematische weerlegging 30.49x38!, 31.38-33!, 32.32x23 en 33.25x5 + zou volgen.

26...14-19 27.42-38! 19-24

Er is geen betere tempozet.

28.29x20 25x14 29.38x27 17-21 30.26x17 12x32 31.34-29 23x34 32.39x30 28x39 33.37x17 11x22 34.43x34

Met schijfwinst voor wit. Toch is ook het slotspel beslist de moeite waard.

34...16-21 35.49-43 18-23 36.43-38 23-28 37.31-26 21-27 38.41-37 6-11 39.48-43 13-18 40.37-31 18-23 41.30-25 8-13 42.43-39 28-32 43.38-33 11-17 44.46-41 23-28 45.34-29 13-18 46.35-30 14-19 47.30-24 19x30 48.25x34 10-14 49.34-30 14-19 50.39-34! 28x39 51.34x43 19-23 52.15-10! 23x25 53.10-5 25-30 54.5x37 30-34 55.43-38

Zwart geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden