Beslaglegging van 5 miljoen in fraudezaak thuiszorg

Tot het moment dat de FIOD hem op 12 maart 2008 ’s morgens om half zes van zijn bed licht en hem voor verhoor twee weken opsluit op het politiebureau in Drachten, staat Bart V. bekend als een succesvol man.

Maar sinds zijn arrestatie is Bart V. de hoofdverdachte in de grootste fraudeaffaire in de Nederlandse zorgbranche. Vanaf komende dinsdag staan hij en enkele medeverdachten voor de rechter in Assen op beschuldiging van fraude, belastingontduiking en verduisteren van miljoenen. Hij wordt bovendien verdacht van witwassen. Volgens justitie hebben Bart V. en zijn vrienden zich door ‘listige kunstgrepen’ in een ‘samenweefsel van verdichtsels’ 5 tot 10 miljoen euro toegeëigend. Misschien zelfs nog meer; ook justitie weet het niet.

Volgens advocaat Dian Brouwer van Bart V. moet de rechter ook kijken naar de rol van de overheid. ‘Bakkers en baksteenfabrikanten moeten zich houden aan de normale economische regels. Maar de thuiszorg is gereguleerd door de overheid. Dat is het decor waartegen de zaak zich afspeelt.’

De invoering van de marktwerking in de thuiszorg, midden jaren negentig, maakt veel creativiteit los. Thuiszorg verlenen wordt ondernemen, ondernemen wordt deals maken. Thuiszorg Drenthe is er onder leiding van Bart V. erg goed in. Na een fusie gaat het bedrijf Pantheon heten, daarna Icare (spreek uit: iekaare). In de periode waarin dit verhaal speelt, ruwweg van 1998 tot 2005, is Icare een van de grootste thuiszorgondernemingen in Nederland. Bart V. is er van 2000 tot 2005 bestuursvoorzitter.

Er zijn meer schandalen in de thuiszorg geweest, de afgelopen jaren. Meavita ging aan wanbeleid ten onder, en bij Uenzo in Rotterdam werd voor enkele miljoenen gefraudeerd. Maar zo grootschalig en brutaal als bij Icare was de fraude nergens.

Boottripjes en vliegreisjes


Het grote wonder is dat justitie zo laat ingrijpt. Want al in 1998 is duidelijk dat er van alles mis is, als Zembla een documentaire uitzendt over Icare. De twee bestuurders, Henk Tjassing en Bart V., zijn duidelijk verrast door de vragen van Zembla. Voor de draaiende camera moeten ze tal van schandaaltjes bevestigen: boottripjes voor tienduizenden guldens naar het Oerolfestival op Terschelling, vliegreisjes naar Suriname die met thuiszorg helemaal niets te maken hebben en dozen wijn die worden ingekocht van mevrouw Tjassing. Maar Zembla onthult ook een ondoordringbaar oerwoud van dertig bv’s bij Icare.

De uitzending heeft een grote impact. ‘We hadden altijd al het gevoel dat het niet deugde’, zegt Harma Schrage, toen al en nu nog bestuurder van de Abvakabo. Bij andere thuiszorgbedrijven is karigheid troef, maar ‘bij Icare hadden ze Marthe Röling aan de muur hangen. En ze waren er altijd aan het bouwen.’

Naar aanleiding van de uitzending stelt de Economische Controledienst ECD (tegenwoordig FIOD-ECD) een onderzoek in. Het bv-netwerk van Icare is zo ingewikkeld dat de ECD ‘de grootste moeite’ heeft een beeld te krijgen. Bart V. blijkt als directeur van Icare tal van transacties te doen met vriendjes. Een bedrijfspand wordt gekocht van een vriendje, opgeknapt en verkocht aan datzelfde vriendje. Volgens de ECD schiet Icare er 160 duizend euro bij in. Bart V. blijkt ook heel dik te zijn met directeur Hidma van bouwonderneming Van Wijnen Holding. Van Wijnen doet ongeveer 70 procent van al het bouwwerk voor Icare, maar bouwt ook het huis van Bart V. in Beetsterzwaag.

‘Ethisch’ deugt het allemaal niet, schrijft de ECD, maar om een ‘redelijk vermoeden van een strafbaar feit’ rond te krijgen moet er ‘dieper onderzoek’ plaatsvinden ‘in een strafrechtelijk kader’.

Maar dat diepere onderzoek komt er om niet te achterhalen redenen niet, en het wordt weer stil rond Icare. Achteraf gezien lijkt Bart V. zich door die stilte onaantastbaar te wanen. In 2000 wordt hij bevorderd tot bestuursvoorzitter, en dan gaat hij echt aan de slag. Datzelfde jaar verkoopt Icare dertig panden, kantoortjes van waaruit vroeger het kruiswerk en de gezinszorg werden verricht.

Panden snel doorverkocht


Zes van die panden worden voor 8,3 miljoen euro verkocht aan een kennis van Bart V., de in vastgoedkringen bekende Lies K.. Een kwartier later heeft K. het pakket doorverkocht met een winst van 2,5 miljoen. Volgens justitie is een groot deel van de winst bij Bart V. terechtgekomen, maar strafrechtelijk lijkt zijn enige fout dat hij deze inkomsten niet bij de belasting heeft opgegeven. Ook Lies K. moet volgende week voor de strafrechter verschijnen. Recentelijk zijn diverse bv’s van K. failliet gegaan.

In 2001 verkoopt Bart V. de Icare Thuiszorgwinkels aan de directeur ervan, Jan B., ook verdachte. Jan B. betaalt er 590 duizend euro voor, ver beneden de marktwaarde. Icare zegt 1 miljoen euro te weinig te hebben gekregen voor het bedrijf.

Bart V. en Jan B. maken handig gebruik van een conflict met een zakenpartner, Emcart BV, een samenwerkingsverband van tien thuiszorgwinkels met ondernemer Loek Blom. Emcart verzorgt sinds 1998 alle inkoop voor de aangesloten thuiszorgwinkels, van scootmobielen tot douchestoelen.

Volgens Blom wil directeur Jan B. in 1999 van het contract af. Hij houdt zich niet meer aan de contracten, en wat erger is: Icare dreigt een pakketje aandelen in Emcart te verkopen aan een concurrent van Blom. Die mogelijkheid had Blom uitgesloten, want ja: ‘Je bent met thuiszorgmensen onder elkaar en dan verwacht je geen schurkenstreken.’

Blom wil zo snel mogelijk van Icare af, maar hij merkt dat dat andersom ook het geval is. Hij doet een voorstel om de overeenkomst te ontbinden, maar hij doet er een schadeclaim bij van 2,1 miljoen gulden (1 miljoen euro). Uiteindelijk wordt de kwestie beslecht door Wim de Weijer, president-commissaris van Emcart. De Weijer belt Bart V. op 6 februari 2002. Na enig heen en weer praten biedt Bart V. vijf ton (in guldens), en Blom fluistert zijn commissaris in: ‘Doen!’

Maar volgens justitie worden de commissarissen van Icare in de waan gelaten dat er een claim ligt van 2,1 miljoen gulden, en dat het bedrijf dus niet veel waard is. Voor 590 duizend euro wordt Jan B. eigenaar.

Ook het pand van de Icare Thuiszorgwinkels wordt, met een ondoorzichtige omweg via Eurocommerce Robex (de eigenaar van het Arnhemse stadion Gelredome), in handen gespeeld van Jan B. Justitie stelt in haar dagvaarding dat Bart V. en Jan B. met die transacties 1,5 miljoen gulden (680 duizend euro) verdienden. Eurocommerce Robex, niet-verdacht, weigert commentaar.

Icare Thuiszorgwinkels, dat nu Unu heet, bestaat nog steeds. Veel activiteit lijkt het niet te hebben ontplooid, maar het blijkt een uitstekende cashcow: in drie jaar haalt Jan B. er 6 miljoen euro aan dividend uit.

De grootste klapper van Bart V. is de verkoop van Thuiszorg Perfect. Thuiszorg Perfect is opgezet om op commerciële basis thuiszorg te leveren. Veel stelt het nog niet voor als het in 1995 door Icare wordt overgenomen. Bart V. hevelt veel werk van Icare over naar Thuiszorg Perfect. Harma Schrage van Abvakabo: ‘Bij Icare werden mensen ontslagen, maar bij Thuiszorg Perfect werden steeds meer mensen aangenomen. Thuiszorg Perfect hoefde zich niet aan de cao te houden en was dus goedkoper.’

Pure winst


Addy S., directeur van Thuiszorg Perfect, zit in het complot. Bart V. vertelt zijn raad van commissarissen weer het vertrouwde verhaal: Thuiszorg Perfect is niets waard en barst van de schulden, maar gelukkig is directeur Addy S. bereid het voor één gulden over te nemen. Voor dat doel heeft zij een bv opgericht, Breevenen. De commissarissen stemmen eind december 2001 in met de verkoop.

Zodra Breevenen eigenaar wordt, voltrekt zich een wonder. Thuiszorg Perfect krijgt als onderaannemer van Icare steeds meer werk. Na twee jaar wordt het bedrijf verkocht aan Randstad voor 8,4 miljoen euro; op één gulden na pure winst. Volgens justitie profiteert vooral Bart V., die driekwart van de aandelen Breevenen blijkt te bezitten. Justitie onderhandelt nog met Addy S. over een schikking.

Voor Randstad blijkt Thuiszorg Perfect vol verrassingen te zitten. Kort na de koop wordt in een kluis een verzegelde envelop aangetroffen. Daarin zit een arbeidscontract voor de vrouw van Bart V. Ze verdient een stevig salaris, maar nooit heeft iemand mevrouw V. op het werk aangetroffen.

Een volgende verrassing is dat de omzet al snel terugloopt. Na drie jaar is die zelfs gehalveerd en verkoopt Randstad Thuiszorg Perfect terug aan Icare. Voor de halve prijs.

Evean, sinds 2006 eigenaar van Icare, heeft vorige week aangifte gedaan van verduistering door Bart V. De verkoop van Thuiszorg Perfect heeft 4 miljoen euro te weinig opgeleverd, en de verkoop van de Icare Thuiszorgwinkels 1,5 miljoen. Justitie is al bezig met behulp van de plukze-wet terug te halen wat er nog te halen is. Al met al is er voor 5 miljoen euro beslag gelegd bij in totaal acht verdachten. Het gaat om huizen (onder meer het huis van Bart V., voor 1,3 miljoen euro), bankrekeningen en kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden