nieuws Aanval olie-installaties

Beschieting Saoedi-Arabië heeft alle kenmerken van precisieaanval met kruisraketten

De aanval op Saoedische olie-installaties vertoont alle kenmerken van een goed gecoördineerde militaire operatie die met grote precisie werd uitgevoerd. Behalve drones, zo melden defensiedeskundigen en Amerikaanse media, zouden ook geavanceerde kruisraketten zijn ingezet. Maar door wie?

Iran toonde begin dit jaar de Hoveizeh-kruisraket die het zelf zou hebben ontwikkeld. Beeld AP

Cruciale olie-installaties die op talloze punten worden getroffen, zonder dat de geavanceerde Saoedische luchtverdediging kan ingrijpen. De luchtaanval in het oosten van Saoedi-Arabië lijkt in het niets op de simpelere ‘kamikaze-acties’ die de Houthi-rebellen in Jemen, die de aanvallen hebben geclaimd, al twee jaar uitvoeren op onder andere Saoedische luchthavens en oliepijpleidingen. 

Daarbij werden voornamelijk drones gebruikt die technologisch niet hoogstaand zijn en verdacht veel lijken op de Iraanse Qasef, zo blijkt onder andere uit een VN-rapport. Deze drones worden gelanceerd en duiken in de laatste fase van de vlucht op het doel af. Omdat de aanval op de Abqaiq en Khurais-installaties echter alle kenmerken vertoont van een precisieaanval, eentje die lijkt op de succesvolle Amerikaanse operaties met Tomahawk-kruisraketten, denkt Washington dat de schade voornamelijk is veroorzaakt door kruisraketten.

Deze kunnen zeer laag en snel vliegen om de Saoedische radar te ontwijken. Ook kunnen kruisraketten, zo hebben de Tomahawk-aanvallen geleerd, moeilijk onderschept worden. Hoewel de VS en Saoedi-Arabië nog met bewijs moeten komen over de wapens die zijn gebruikt en of Iran de schuldige is, meldde een hoge Amerikaanse regeringsfunctionaris dat zo’n twaalf kruisraketten zouden zijn gebruikt. Ook werden bij de mysterieuze aanval twintig drones ingezet, aldus de Trump-functionaris tegen ABC News op basis van Amerikaanse inlichtingen. 

In februari liet de Iraanse staatstelevisie beelden zien van het testen van de Hoveizeh-kruisraket. Deze kruisraket zou een bereik hebben van meer dan 1.350 kilometer. Beeld AFP

‘Flinke escalatie’

Een andere Amerikaanse functionaris zei dinsdag tegen The Washington Post dat de aanval zou zijn uitgevoerd vanuit Iran, zonder overigens met bewijs te komen. Als er inderdaad Iraanse kruisraketten vanaf Iraans grondgebied op Saoedi-Arabië zijn afgevuurd, zou het een breuk betekenen met de asymmetrische ‘oorlog’ die Teheran al jaren voert tegen zijn vijanden.

‘Het zou een flinke escalatie zijn als wordt bewezen dat de kruisraketten uit Iran kwamen’, aldus onderzoeker Behnam Ben Taleblu van de denktank Foundation for Defense of Democracies tegen The Washington Post. ‘Het zou betekenen dat Iran geen vergeldingsacties vreest.’ Grote onzin, aldus de Iraanse president Rohani. Volgens hem waren voerden strijders uit Jemen de aanval uit. ‘Het volk van Jemen maakt gebruik van hun recht op zelfverdediging’, aldus de president. ‘De aanvallen waren een reactie op de agressie waar Jemen al jaren het slachtoffer van is.’

Iran klopt zich al jaren op de borst dat het wapens produceert die het zelf heeft ontwikkeld, waaronder kruisraketten, en die zich met Westerse wapens zouden kunnen meten. Brigadier-generaal Qassem Taqizadeh, onderminister van Defensie, claimde twee weken geleden zelfs dat de Iraanse kruistaketten onder andere ‘qua precisie beter waren dan de Amerikaanse’. Alleen al dit jaar presenteerde Teheran twee nieuwe kruisraketten voor diverse afstanden.

Een Amerikaanse Tomahawk-kruisraket wordt getest in Californië. Iran claimt dat de eigen kruisraketten niet onder doen voor de Amerikaanse. Beeld AFP

Doelen in Israël

Op een wapenbeurs in Moskou werd vorige maand de Mobin getoond, die een bereik zou hebben van 450 kilometer en een snelheid van 900 kilometer per uur. Een belangrijkere presentatie was die van de Hoveizeh, een lange afstandskruisraket met een bereik van meer dan 1.350 kilometer. Dit zou betekenen dat Iran alle belangrijke doelen in het Midden-Oosten zou kunnen treffen met een kruisraket, van Israël tot Amerikaanse bases. 

Ter vergelijking: de Tomahawk, ’s werelds meest gebruikte kruisraket, kan doelen tot op zo’n 2.500 kilometer vernietigen. ‘Het is getest op een afstand van 1.200 kilometer en het wist het doel nauwkeurig te raken’, aldus minister van Defensie Amir Hatami over de Hoveizeh. Het Iraanse Press TV meldde vervolgens trots dat zelfs militaire bronnen in Israël erkenden dat deze kruisraket niet tijdig ontdekt zou kunnen worden door de Israëlische luchtverdediging.

Iran zou in het bezit zijn gekomen van de kruisrakettentechnologie nadat het in 2001 een dozijn Russische KH-55’s zou hebben bemachtigd. Deze kruisraketten waren toen in handen van Oekraïne. Na jaren van berichten dat Teheran bezig was met de ontwikkeling van een eigen kruisraket, werd in 2015 de Soumar getoond. Deze leek verdacht veel op de KH-55, nog altijd een van de belangrijkste Russische kruisraketten. Moskou zette de KH-55 de afgelopen jaren in Syrië in. 

Als Iran inderdaad achter de aanval op Saoedi-Arabië zat, wordt het moeilijker voor defensiedeskundigen en militaire functionarissen in Washington om geringschattend te doen over Teheran’s conventionele wapens.

Lees verder over de aanval op de olie-installaties

Waren het drones of raketten? En wie zat erachter? Na de mysterieuze luchtaanval op het hart van de olie-industrie, is het vingerwijzen begonnen. 

Wie heeft eigenlijk belang bij een escalatie van het conflict in de Golfregio? De posities van de hoofdrolspelers op een rij.

Wat betekent de aanval op de Saoedische olie-installaties voor de olieprijs op langere termijn, en voor de economie? Een analyse in vier vragen.

De Houthi-rebellen uit Jemen hebben al eerder laten zien met zelfgebouwde drones hard te kunnen toeslaan. Ze hebben 2019 zelfs uitgeroepen tot het ‘Jaar van de Drones’. 

Saudi Aramco heeft nog meer belangen om de problemen na de aanvallen snel op te lossen. De beursgang van het bedrijf, waarschijnlijk de grootste beursgang ooit, zit er aan te komen.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden