Bescheiden en evenwichtig commentator

Een getemperd en geduldig idealist, was Jos van Schaveren. Hij was de eerste 'gewone' commentator voor de binnenlandse politiek van de Volkskrant van 1954 tot 1975....

JOS van Schaveren werd in 1946 politiek redacteur van het katholieke Haagse dagblad Het Binnenhof. Acht jaar later stapte hij over naar de Volkskrant als opvolger van Carl Romme, die na aandrang van de katholieke vakbeweging niet langer 'staatkundig hoofdredacteur' kon zijn.

Van Schaveren voelde zich gebonden - maar allerminst gehoorzaam - aan de katholieke zuil en aan de KVP, en evenzeer aan progressieve idealen. Hij heeft steeds de samenwerking van christen-democraten met de PvdA bepleit en in zijn commentaren stonden versterking van de sociale zorg, veiligheid en de democratie voorop. Hij was een getemperd en geduldig idealist.

Van Schaveren koos en schreef onafhankelijk van politici, terwijl hij ook binnen de redactie grote vrijheid had. In de Nieuw-Guineakwestie was hij fervent tegen overdracht aan Indonesië. Niet omdat hij de KVP volgde, maar omdat hij niet geloofde dat de papoea's enig heil van Sukarno konden verwachten. Toenmalig hoofdredacteur Lücker zei rond 1960 tegen hem dat hij niet graag de krant aan de verliezende kant zag. Een argument waar Van Schaveren niets mee kon.

In de jaren vijftig had hij een wekelijkse radiorubriek voor de KRO. In de KVP werd gemopperd dat hij niet opzwepend en propagandistisch genoeg was. Met jaloezie werd geluisterd naar de grote roffel bij de VARA door Vrije Volk-hoofdredacteur K. Voskuil. Van Schaveren zag het verwijt eerder als een compliment.

Van Schaveren was bescheiden. Hij dacht en schreef evenwichtig en grondig en gaf tegenargumenten voor zijn conclusies het volle pond. Zijn Ten Geleides waren doorgaans vrij lang en bevatten veel objectieve voorlichting en ten slotte een, vaak subtiele, afweging.

Hij was geen man voor de moker, het venijn of de lekkere slogan en hij maakte het de liefhebber van theater en drama in de politiek niet makkelijk. Als Van Schaveren wel eens kwaad werd, zocht hij het in zwaarmoedige ironie.

Over de val van het centrum-linkse kabinet-Cals in 1966 was hij nogal verbitterd, maar van polarisatie en toenemend radicalisme (PPR) moest hij niets hebben. Daarvoor was hij te gematigd en harmonieus. De laatste tien jaar van zijn commentatorschap had hij het niet gemakkelijk. In de onstuimige sfeer van de grotendeels jonge redactie rond 1970 werden zijn zoeken naar evenwicht en zijn gematigde keuzen (vergeefs) aangevochten, al had bijna iedereen persoonlijk grote waardering en sympathie voor Jos Van Schaveren. In 1975 ging hij, geridderd, met pensioen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden