Beschavingsoffensief vanuit de draagstoel

In het jaar 1481 stuurde de Portugese koning Joao de Tweede een vloot richting Afrika om het land winstgevend en christelijk te maken onder het motto pecunia et deus: Geld en God....

De Angolese koningin Jinba was, tweehonderd jaar later, niet zo makkelijk af te schepen. Ook zij liet zich dopen en verscheen bij iedere mis in de enorme kerk die ze had laten bouwen. Dit vertoon van vroomheid weerhield haar er niet van de Portugezen op alle mogelijke manieren te bevechten. Gezeten onder een groot zonnescherm voerde deze kleine, magere vrouw haar troepen aan. De Portugese soldaat Cadornega, die een verslag schrijft over de gebeurtenissen in Angola, ontkomt niet aan bewondering voor deze ‘diabolische vrouw’ die zich koningin liet noemen en een harem bezat van ‘opzichtige en robuuste knapen’.

In De vorst, de soldaat en de reiziger verzamelde vertaler Harrie Lemmens getuigenissen van drie eeuwen Portugees kolonialisme in Afrika, en verbond ze met elkaar in korte commentaren. Het resultaat is een kleurrijk en fascinerend boek over ‘vier eeuwen minachting’.

De twee expeditieleiders Capelo en Ivens, leden van de Portugese Geografische Academie, zijn in 1885 zo overtuigd van hun eigen missie van Angola naar de Afrikaanse oostkust, dat ze weinig begrip kunnen opbrengen voor de bewoners van het gebied. Wat Afrika volgens hen nodig heeft, is een goed transportsysteem en missionarissen die de bevolking de zegeningen van de beschaving onderwijzen en bovendien ‘leren werken’, geleid door ‘het aanlokkelijke voorbeeld van het bezit’.

Beide heren geven hun bespiegelingen ten beste aan het einde van hun dagmarsen, onder het genot van een pijpje en een kopje koffie, omhooggesjouwd door zwarte dragers die tot verbazing van de mannen het belang van de expeditie niet willen inzien en deserteren zodra ze kunnen.Clara Strijbosch

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden