Beschaafde ademteugenvan cellist Queyras

Joseph Haydn celloconcerten. Jean-Guihen Queyras, cello, Freiburger Barockorchester o.l.v. Petra Müllejans. Harmonia Mundi...

Passages die de cellist Queyras invult met open pasteltinten, moesten zijn collega’s vroeger dicht smeren met een grote toon en veel vibrato, wilden ze tenminste niet weg geblazen worden door de moderne instrumenten van het symfonieorkest. Omringd door de slankere klank van historische instrumenten heeft Queyras aan beschaafde ademteugen genoeg. Ze zijn het geheim achter zijn natuurlijke frasering. Licht en dansant klinken zowel het orkest als het elegante en ritmisch opvallend luchtige spel van deze jonge meester, in twee celloconcerten van Haydn en een nobel concerto van diens Weense voorloper Matthias Georg Monn. Op eerdere lezingen van de Haydn-concerten, heeft deze een streepje voor. De balans tussen blazers, strijkers en solist is een weldaad.

Joseph Haydn klavierconcerten. Ronald Brautigam, fortepiano en Concerto Copenhagen o.l.v. Lars Ulrik Mortensen. Bis Records.

Klassiek evenwicht is tevens het sterke punt in uitvoeringen van vier klavierconcerten van Haydn, door een pianist die van de Weense klassieken zijn roeping heeft gemaakt en voor zijn cd-opnames wijselijk de rust zoekt in Scandinavië. Met verfijnd handwerk op het klavier bereikt Brautigam een grote diepgang, terwijl diverterende delen als een Rondo all’Ungarese een voorname allure krijgen. Omgeven door zacht vegende strijkers, spreidt Lars Ulrik Mortensen met getwinkel op het klavecimbel in drie van de concerten het bed voor Brautigams briljante solospel. Toetsinstrumenten waren in de tijd van Haydn nog redelijk inwisselbaar. Het Concerto in D-groot is van oorsprong zelfs voor orgel gedacht, maar een lange passage met gebroken drieklanken klinkt volkomen natuurlijk op de kopie van een vroege piano van Anton Gabriel Walter uit 1795.

Ludwig van Beethoven 4e en 5e concert voor fortepiano met begeleiding van orkest. Arthur Schoonderwoerd, fortepiano, ensemble Cristofori. Alpha.

De Weense pianobouwer Johann Fritz heeft de kneepjes van het vak waarschijnlijk in het piano-atelier van Walter geleerd. Deze gerestaureerde fortepiano van Fritz onthult heldere klankkleuren. Zelfs verstokte Steinway-liefhebbers moeten kunnen toegeven hoeveel meer karakter elk register heeft. Het palet reikt van stoere bassen tot lieflijke klokjes. Schoonderwoerds vrienden uit de historische uitvoeringspraktijk spelen in de slanke bezetting waarmee Beethoven genoegen nam tijdens besloten try outs in paleizen van mecenassen. Met hoorbaar genoegen halen strijkers en blazers het onderste uit de kan van elke begeleidende noot. Wat er in deze bezetting aan grijs gedraaide oudere uitvoeringen valt toe te voegen, wordt in de eerste vijf minuten van het Vierde pianoconcert al duidelijk. Enkele pagina’s bieden al een panorama aan nieuwe vergezichten. Suggestief donderende paukenslagen maken van het Vijfde pianoconcert een avontuurlijke veldslag. Kan het antieke speelmeubel van Fritz het lyrische Vierde concert makkelijk aan, in het Vijfde worden de grenzen van de zangbodem wel bereikt.

Ludwig van Beethoven pianotrio’s nr. 2 en nr. 5 (Geister Trio). Storioni Trio Amsterdam. Pentatone Classics.

Wie vroeg-klassiek speelt op de aanmerkelijk veel zwaardere toetsen van een moderne concertvleugel, moet de fluwelen klank te lijf gaan met fingerspitzengefühl. De pianist Bart van de Roer krijgt het in parelende loopjes en micro precieze trillers voor elkaar in een vroeg en een laat trio van Beethoven. De strijkers vloeien fraai met hem samen in het fantasierijk vertolkte Geister Trio. Maar in wat braaf gespeelde Presto van Beethovens tweede pianotrio ontbreekt het aan spanning.

Huib Ramaer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden