Bert Wagendorp

BERT WAGENDORP

In de gemeenteraad van Eindhoven zitten de laatste twee politici van de Lijst Pim Fortuyn die dit land nog telt, Rudy Reker en Charles Stroek. Altijd als de fractieleden een standpunt moet bepalen, zei Reker kortgeleden tegen Marcel Dekker van Goedemorgen Nederland, vragen zij zich af: 'Hoe zou Pim het hebben gedaan?' Als ze er niet uitkomen, pakken ze de De puinhopen van acht jaar Paars erbij. Teloorgang heeft ook mooie kanten.

Morgen is het tien jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord op het Mediapark in Hilversum, op de meest macabere maandag in de Nederlandse politieke geschiedenis.

Hoe Pim Fortuyn het zou hebben gedaan is een vraag die terugkomt bij elke herdenking van zijn dood, na één jaar, na vijf jaar en nu weer. Of de vraag ook 2027 haalt, valt te bezien. De kans is groot dat hij deze dagen voor het laatst wordt gesteld.

Zonder dat er een antwoord komt, overigens.

Pim Fortuyn, voorspelde Felix Rottenberg gisteren op Radio 1, zal uiteindelijk 'een kleine voetnoot in de geschiedenis' zijn. Dat is goed mogelijk. Niet zo raar ook: hij was al dood voor de politieke geschiedenis Fortuyn een aanvang kon nemen en hij zijn plaats in de historie kon opeisen of verspelen. Fortuyn zal vooral worden herinnerd als het eerste slachtoffer van een politieke moord in Nederland sinds lange tijd en als de eerste postume winnaar van parlementsverkiezingen.

De man met what if op zijn voorhoofd.

'Er is geen Pim om op de schouders te nemen', zei Fortuyns slippendrager Mat Herben op de avond van de 15de mei 2002 in Hotel des Indes in Den Haag, tijdens het meest verweesde verkiezingsfeest aller tijden. De LPF zou met 26 zetels in de Kamer komen. Het was de tenhemelschreiende wanhoopskreet van een verlatene. Er was geen Pim meer. Er waren alleen ruim 1,6 miljoen Nederlanders die op Fortuyn hadden gestemd, op de visioenen van een dode. En er waren 26 politieke wezen.

De mythe Pim Fortuyn stoelt op de veronderstelling dat zijn LPF de grootste partij was geworden én op de aanname dat hij vervolgens als premier Nederland met succes was gaan hervormen - inclusief een rem op de toestroom van immigranten, het fundament van zijn electorale succes.

Het geloof dat hij daartoe in staat was geweest, berustte op zijn uitstraling, zijn knappe media-optredens, zijn verbale kracht, zijn debattechniek en zijn boeken. Niet of nauwelijks op wat hij daadwerkelijk tot stand had gebracht.

Dan kun je wat, in retorische zin, en heb je illusionistische gaven. Fortuyn was de grootmeester van de gewekte verwachting; hij spiegelde ons het Beloofde Land voor plús de illusie dat hij de weg erheen kende. In die zin was hij meer een overtuigend en charismatisch prediker dan een politicus.

Ik denk dat Fortuyn de gewekte verwachtingen nooit had kunnen inlossen, maar dat is een even onbewijsbare stelling als dat met hem een nieuwe gouden eeuw was begonnen.

De VPRO zette gisteren een nooit uitgezonden tv-interview met Fortuyn uit januari 2002 online: je ziet een analyticus, een socioloog met ideeën over samenleving en bestuur. Een gemakkelijke prater, die nog gemakkelijk praten hád. En ook een man die je, bekeken vanuit 2012, onmogelijk meer als radicaal kunt zien - Wilders zou hem hebben weggehoond.

De knettergekke professor Pim.

In Rotterdam wordt vandaag het bordje van de Pim Fortuynplaats onthuld.

Dat is Pim Fortuyn in 2012: standbeeld, plaats, herinnering, mythe en eeuwig vraagteken.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden