Bert Wagendorp

Vandaag is het Higgsdag. Tenminste, die kans bestaat. Om half vijf vanmiddag is er bij het onderzoekscentrum CERN in Genève een persconferentie. Daar zullen vermoedelijk de eerste resultaten bekend worden gemaakt van het onderzoek naar het Higgsdeeltje. Het kan zelfs zijn dat de eerste experimentele suggestie dat het deeltje inderdaad bestaat wereldkundig wordt gemaakt.


Het is eigenlijk te vroeg. Het zou het mooist zijn geweest als ze bij het CERN een persconferentie hadden belegd op 24 december, kerstavond. Het Higgsdeeltje heet ook wel het God-deeltje. Het zou de laatste bouwsteen vormen van het Standaardmodel van de deeltjesfysica. Dat model verklaart onze realiteit aan de hand van de diepste krochten van de materie, de wereld van de elementaire deeltjes.


Tot dusver klopt er iets niet, aan het Standaardmodel. De deeltjes bewegen langzamer dan ze zouden moeten bewegen, namelijk met de snelheid van het licht: ze worden vertraagd omdat ze massa hebben. Maar hoe komen ze daaraan?


Door de Higgsdeeltjes, is de suggestie.


Onze realiteit is een vertraging van het Al, en daarmee zou het Higgsdeeltje de basis en de verklaring vormen van het bestaan van het heelal, van de aarde, van u en van mij, van Johan Cruijff en Louis van Gaal, van de euro en het Britse pond en tevens van deze column. Kortom, van alles.


Alles is uit het Higgsdeeltje, alles is uit God.


We hebben het hier over onbegrijpelijke en onvoorstelbare zaken. Je kunt de quantummechanica pas doorgronden als je elke poging hebt opgegeven je de werkelijkheid die erachter schuilgaat voor te stellen - en dat is voor ons, eenvoudige zielen met een slap alfapakketje, zo goed als onmogelijk. We zijn overgeleverd aan de hogepriesters van de Grote Deeltjesbotser. Die brengen ons het evangelie van het alsmaar diepere inzicht in alles.


God ontdekt op kerstavond, had het mooier gekund? Niet in een kribbe, maar in een ondergrondse deeltjesversneller van zes miljard euro. En niet in doeken gewikkeld, maar oprijzend uit miljoenen gigabites aan gegevens van 175 duizend miljard protonenbotsingen in de supercentrifuge bij Genève.


Maar ja, natuurkundigen en statistici: geen gevoel voor symboliek, alleen voor modellen, formules en kale cijfers. Pas bij een statistische zekerheid van 99,9999 procent geloven ze dat ze hebben gevonden wat ze zochten.


Duizenden jaren lang heeft de mensheid met heel wat lagere percentages genoegen genomen, als het op de waarschijnlijkheid van het bestaan van God aankwam. Dat heeft voor een hoop ellende gezorgd, dus de scepsis van de Higgszoekers is toe te juichen. Eerst zien, dan geloven.


Geen wonder dat alle natuurkundigen er afgelopen zaterdag in de Volkskrant het zwijgen toe deden. Ze houden hun adem in, het Higgsdeeltje leent zich niet voor populaire speculatie.


Schieten we er iets mee op, als we straks zeker weten dat het Higgsdeeltje niet alleen een theoretische constructie is, maar ook echt bestaat? Vermoedelijk niet direct, maar uiteindelijk wel. Elke stap die ons dichter bij de diepste waarheid en werkelijkheid brengt, verandert ons onherroepelijk.


Vermoedelijk zullen we nooit alle raadsels oplossen, omdat elk antwoord nieuwe vragen oproept - daar zijn ze in de natuurkunde bij uitstek heel erg goed in. Maar hoe dieper we doordringen in het mysterie van de materie, hoe dichter we bij onszelf komen, bij wie we zijn, waar we zijn en waar we vandaan komen - en misschien bij het grote waarom.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden