Bert Wagendorp: waarom de verwachtingen voor Rutte III niet bepaald hooggespannen zijn

De hypotheekrente-aftrek wordt verder beperkt, er komt een soort vlaktaks, migranten krijgen minder snel toegang tot de verzorgingsstaat, de lage btw wordt een stuk minder laag, er komt een nieuwe klimaatwet en een soort maatschappelijke dienstplicht zonder verplichting, u mag straks een burgemeester kiezen, defensie krijgt er geld bij, de onderwijzers ook, de belastingen gaan 5 miljard omlaag en voor vrachtwagens komt er een kilometerheffing.

Eindelijk wordt duidelijk waarom het allemaal zo lang moest duren, met de formatie. Want als je zelfs punten als de verlichting van de snelwegen (aan) en de frequentie van de sprinters (meer) in een akkoord wilt vastleggen, dan ben je natuurlijk wel even bezig.

Ik begin steeds benieuwder te worden naar de andere details in de overeenkomst. Daarin zit de duivel, hoor je vaak. Wat staat er te gebeuren met de duivenoverlast-bestrijding, kruidendokters, de toegangsprijs van Stones-concerten, publiek barbecuen, de vaste boekenprijs en het niveau van Het Journaal - kwesties waarmee ik regelmatig worstel? Ik hoop dat die zaken ook een keer goed worden geregeld.

Ik vind het wel jammer dat er opeens van alles uitlekt over de plannen van Rutte III. Dat neemt toch een hoop weg van de verrassing van het regeerakkoord. Ik hou ervan als dingen als een bom inslaan. Volgende week presenteren Mark Rutte en de andere formatietijgers trots hun plannen voor de komende vier jaar, en dan weten we alles eigenlijk al. De informatie uit het overleg was maandenlang bijzonder schaars, maar nu is de druk kennelijk te groot geworden en gutst het nieuws uit de Stadhouderskamer.

Het heeft er alle schijn van dat de voorlichters van de verschillende partijen ook even bij elkaar zijn gaan zitten, om het lekken in goede banen te leiden. De hapjes worden keurig afgewogen en naar de hongerige media geworpen. Klimaatwet naar Trouw, integratiebeleid naar de Volkskrant, onderwijs naar de NOS, btw naar De Telegraaf, burgerdienst naar het AD. Alleen NRC Handelsblad blijft voorlopig een beetje achter, maar het zoeken naar maatschappelijk draagvlak is niettemin duidelijk begonnen.

De verwachtingen voor Rutte III zijn niet hooggespannen, en dat is zwak uitgedrukt. Dat komt door het merkwaardige karakter van de coalitie, en met name de combinatie van D66 en de christelijke partijen. De noodzakelijke compromissen tussen die twee kampen, luidt de gangbare analyse, zou van Rutte III al bij voorbaat een kabinetje zonder kraak of smaak maken, met een beperkte levensverwachting. En Rutte de compromissenmagiër zou zo langzamerhand ook de uiterste houdbaarheidsdatum naderen.

Mogelijk raken we steeds sneller verveeld en staat zeven jaar inmiddels gelijk aan de eeuwigheid. Maar voorlopig moet Rutte nog zes man voor zich dulden die het langer volhielden: Heemskerk, Balkenende, Thorbecke, Drees, Ruijs de Beerenbrouck en Lubbers - de laatste was bijna twaalf jaar premier. Weet Rutte het met zijn derde kabinet net zo lang vol te houden als met het tweede en plakt hij er weer een maandje of acht formeren achteraan, dan komt hij dicht bij Lubbers in de buurt. Oké, daar gaat het niet om, maar niets menselijks is Rutte vreemd en als je eenmaal aan de toppositie ruikt, wil je hem ook pakken en je plaats in de historie veiligstellen: dat kán gevolgen hebben.

Wordt Rutte III een grijs kabinet? Dat had je, gezien de tegenstelling tussen VVD en PvdA, ook kunnen verwachten van de vorige coalitie. Maar wat je ook vindt van Rutte II, een grijs kabinet was het niet. Misschien ligt het wel andersom en leidt juist een regering van min of meer gelijkgestemden tot voorspelbaar en behoudzuchtig beleid. In Rutte III moeten CDA, CU en D66 ervoor zorgen dat ze zichtbaar blijven, anders worden ze bij de volgende verkiezingen gehalveerd, of nóg erger. Dat gegeven, zou je ook kunnen redeneren, werkt uitgesproken maatregelen met een duidelijke signatuur van een van de partners juist in de hand.

Je ziet het al aan de lekkages: die zijn niet grijs. Dinsdag horen we meer en daarna begint het leukste deel van het gezelschapsspel dat formeren heet: wie worden er minister? Geen grijze muizen, verwacht ik, maar we zullen even de lekken moeten afwachten.

Lees ook deze stukken over het komende regeerakkoord

Lastenverschuiving en burgerschapszin: dit is wat we tot nu toe weten over de plannen van Rutte III.

Doordat het nieuwe kabinet Rutte-III het laagste btw-tarief van 6 naar 9 procent verhoogt, is een gemiddeld huishouden straks twee tientjes per maand extra kwijt aan alledaagse zaken als voedsel, de kapper of de bioscoop.

Het kabinet Rutte III rekent af met het door de PvdA uitgeroepen feest van nivellering van Rutte II. Dat maken de belastingplannen die tot dusver zijn gelekt uit het regeerakkoord duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden