Column

Bert Wagendorp over Obama: van halfgod naar sterfelijk wezen

President Barack Obama gaf gisteren een speech in het stadion van Kissimmee in Florida. Ik luisterde naar wat hij zei en vooral naar de manier waarop hij dat deed - in 2008 kon geen politicus in zijn schaduw staan als het op spreken aankwam, en dat is zo gebleven.

President Barack Obama houdt een speech in Kissimmee, Florida op 6 november 2016.Beeld afp

Ik dacht terug aan acht jaar geleden, toen Obama de wereld betoverde met woorden en daarmee golven van hoop teweegbracht. Die gingen zo hoog, dat hij in 2009 de Nobelprijs voor de Vrede ontving, als een voorschot op wat hij nog zou gaan bereiken.

In de schitterende serie reportages die Eelco Bosch van Rosenthal in de aanloop naar de verkiezingen voor de VPRO maakte, zat er een die was gemaakt in een zwarte buurt van Chicago, Obama's thuisstad. Er kwamen mensen aan het woord die Obama al voor diens presidentschap goed kenden. De teleurstelling overheerste.

Tekst gaat verder onder de video.

In Chicago's Grant Park sprak Obama op 4 november 2008 zijn overwinningsspeech uit. Hij zei: 'Change has come to America.' Hij herhaalde het een paar keer onder stormachtige bijval: 'Yes, we can.'

Kon hij het? Hoe groot bleek de werkelijke macht van de man die de machtigste op aarde heet te zijn, om zaken fundamenteel te veranderen? Staat de wereld er beter voor? Dat is moeilijk objectief vast te stellen, maar ik zou niet onomwonden ja antwoorden op die vraag.

Wat is er met de hoop gebeurd?

Vermoedelijk luidt de conclusie na acht jaar Obama dat één man, zelfs wanneer hij de president is van de machtige VS, minder invloed heeft op het verloop van de geschiedenis dan wel wordt aangenomen. Het verlangen naar een leider die werkelijk een verschil kan maken, is mogelijk groter dan de realiteit toestaat.

Tekst gaat verder onder de video.

Wat kon Obama? Hij beëindigde de oorlogen in Afghanistan en Irak, hij sloot het nucleaire verdrag met Iran, speelde een leidende rol bij het Klimaatakkoord van Parijs, pakte de economische crisis van 2008 succesvol aan en hervormde onderwijs en gezondheidszorg.

Maar ik herinner me vooral zijn diepe frustratie na schietpartijen: het lukte hem niet iets te doen aan het wijdverbreide wapenbezit en de gevolgen daarvan.

Obama wekte in 2008 haast messiaanse verwachtingen; die kon hij onmogelijk waarmaken. Door de vermaledijde 'events' (de puinhoop in Syrië), de democratische sabotage door de republikeinen, maar vooral doordat messiaanse verwachtingen nu eenmaal als belangrijkste kenmerk hebben dat ze zelden worden waargemaakt, juist omdat ze messiaans zijn.

De speeches waarmee Obama het presidentschap veroverde,waarmee hij euforie en hoop voedde, waren retorische hoogtepunten, maar ook valkuilen.

Je bent 55, je hebt de onmacht van grote macht ervaren; je hebt even de illusie gehad dat je de wereld met een knip van je pink langzamer kon laten draaien en met het gewicht van één enkel woord een klein beetje kon kantelen. Ze hebben een halfgod van je gemaakt en nu word je weer een sterfelijk wezen.

Obama wekte in Kissimmee de indruk daar wel naar uit te kijken. Ik ben benieuwd naar zijn memoires.

In 1944 begon Franklin Delano Roosevelt aan zijn vierde termijn als president, in 1945 overleed hij op 63-jarige leeftijd. Een paar jaar later werd het presidentschap van de VS gebonden aan een maximum van twee termijnen - wat soms maar beter was ook (George W. Bush), maar soms ook heel erg jammer (Obama).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden