Bert Wagendorp: Nooit eerder verscheen een rapport waaruit zoveel voorspoed, geluk en tevredenheid spreekt

Het onderzoeksbureau Ipsos bracht deze week het rapport Perils of Perception naar buiten, gevaren van perceptie. In 38 landen werden bijna dertigduizend mensen ondervraagd over hun perceptie van elementen uit de werkelijkheid, zoals moordcijfers, terrorisme, criminele buitenlanders en tienerzwangerschappen. De conclusies: 'Percepties zijn geen werkelijkheid' en 'Dingen zijn niet zo slecht als ze lijken'.

In de misvattingenindex staan Nederlanders in de middenmoot: wij schatten dingen vaak te negatief in. Zo denkt 73 procent dat het aantal moorden sinds 2000 is gestegen of gelijkgebleven. In werkelijkheid daalde het moordcijfer sinds 2000 met 46 procent. Nederlanders denken dat van alle gedetineerden 51 procent is geboren buiten Nederland, terwijl het echte percentage 19 procent is. We denken volgens Ipsos dat één op de vier Nederlanders aan diabetes lijdt, terwijl het één op zeventien is. Elk jaar wordt 12 procent van de Nederlandse tieners zwanger (vrezen we), maar gelukkig is dat maar 0,4 procent.

Ipsos constateert dat de misvattingen het grootst zijn bij kwesties die vaak in de media komen: terrorisme, moord, immigratie, ziekten. Volgens de onderzoekers hebben mensen de neiging zaken waarover ze bezorgd zijn te overschatten. Moord, doodslag en andere ellende krijgen in de media veel aandacht, onze hersenen onthouden negatieve informatie beter dan positieve en het resultaat is een zwarte perceptie van de realiteit.

Dit mechanisme viel ook te constateren in het jongste rapport van het SCP, De sociale staat van Nederland 2017, dat afgelopen week verscheen. Het logenstrafte de perceptie van de wetenschappers zelf, die van de meeste journalisten en eigenlijk die van iedereen die denkt dat het er met Nederland hopeloos voorstaat en daarom overweegt te stemmen op de treurige misantroop Baudet.

In tegenstelling tot wat je vaak hoort en leest, blijkt de Nederlander de afgelopen 25 jaar níét ontevredener te zijn geworden, is hij niet cynischer jegens de politiek, is er in zijn opvattingen geen 'ruk naar rechts' en is zijn oordeel over immigratie een stuk positiever geworden.

Met onze gezondheid gaat het almaar crescendo, we worden steeds ouder, het aantal hoogopgeleiden is sinds 1990 verdubbeld, de criminaliteit daalt, het vertrouwen in de politie is hoog, dat tussen de burgers onderling ook, we kunnen steeds vaker op vakantie en het aantal uren dat we lekker luierend doorbrengen is toegenomen van 1,2 naar 2 uur per week.

Vermoedelijk is er in de menselijke historie niet eerder een rapport verschenen waaruit zoveel voorspoed, geluk en tevredenheid spreekt als De sociale staat. De Nederlander geeft zijn leven een rapport met louter achten. Woning, vrienden, woonomgeving, maatschappelijke positie, financiële middelen, opleiding: het is allemaal prima de luxe. Het hoogste cijfer krijgt 'Het leven op dit moment': een 8,4. Het rapportcijfer voor 'geluk en tevredenheid' is een 8-, die min hoort bij het Nederlandse volkskarakter; 85 procent noemt zichzelf 'welvarend', eveneens 85 procent is 'gelukkig'.

Dat het hier helemaal de goede kant op gaat, vindt 67 procent - tegen 21 procent die dat anders ziet. Tot die laatste groep behoren vermoedelijk de 2,5 miljoen Nederlanders - 15 procent van de bevolking - die zich volgens de SCP-onderzoekers 'niet gehoord' voelen.

Hoewel ze dus niet gehoord worden, spelen ze wel een grote rol in de perceptie van de staat van Nederland - tot de mensen van SCP-directeur Kim Putters ons met de neus op de schitterende werkelijkheid drukten. De media - alweer de media - vergroten volgens het SCP de ontevredenheid van de niet-gehoorden uit. Daardoor kon allicht de indruk ontstaan dat het hier een aards tranendal is, terwijl ze in werkelijkheid alleen in Noorwegen nog nét ietsje gelukkiger zijn dan wij hier - wacht maar tot de olie op is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.