Column

Bert Wagendorp: 'In Nederland is alleen plek voor gezellige natuur'

Het ziet er slecht uit voor de grote grazers in de Oostvaardersplassen. De duizenden edelherten, konikpaarden en heckrunderen tussen Almere en Lelystad zijn niet te benijden. Of er valt niks meer te grazen en ze komen massaal om van de honger, of ze worden in groten getale afgeknald door jagers op grote grazers. Dat laatste is een gisteren gepresenteerd idee van de provinciale SGP en VVD.

Edelherten grazen in de Oostvaardersplassen.Beeld anp

Op 1 januari nam Flevoland de verantwoordelijkheid voor het welzijn van de grote grazers over van de staat. Een meerderheid van Provinciale Staten denkt dat het welzijn het meest is gediend bij flink uitroeien. Zo hebben dieren die zijn ontkomen aan de kogelregen voldoende voedsel en krijgt de vogelstand de kans zich te herstellen omdat er niet voortdurend een grote grazer met zijn lompe hoeven op het nest gaat staan.

Wanneer het koud begint te worden, speelt de discussie rond de grote grazers in de Oostvaardersplassen steevast op. Dan is er namelijk weinig meer te grazen en leggen de dieren onder 'kommervolle omstandigheden' bij honderden het loodje. Vooral sinds de film De Nieuwe Wildernis, die in 2013 meer dan een half miljoen Nederlanders naar de bioscoop trok, is het winterse lijden van de grote grazers in de Oostvaardersplassen een terugkerende nationale kwestie geworden.

Het neermaaien van de grote grazers is in strijd met het zogenoemde 'natuurvolgend beheer' dat in de Oostvaardersplassen lang leidend is geweest. Zelfs het 'vroeg-reactief afschotbeleid' van Staatsbosbeheer - een soort euthanasie voor grote grazers in problemen - is niet helemaal zuiver op de graad, want het is toch een vorm van ingrijpen in Gods plan. Dat de SGP nog verder wil gaan, behoort tot het ondoorgrondelijke.

Er waren ook plannen de grote grazers met een prikpil onvruchtbaar te maken en zo de groei te beperken. Maar dat bleek een te gecompliceerde operatie.

Het natuurvolgend beheer is altijd krachtig verdedigd door de ecoloog Frans Vera, die telkens wanneer het conflict rond de grote grazers oplaait ten tonele verschijnt. Onlangs zag ik hem weer in EenVandaag. Hij stond bij een kudde paarden en zei dat er genoeg te grazen was. Ik zag een kale toendra, maar misschien houden die beesten daar wel van. Er valt iets te zeggen voor Vera's opvattingen. De natuur is wreed, de sterkste overleeft, de zwakste is de pineut. Dus als we hier nog een stukje echte natuur willen, zullen we het bijbehorende lijden op de koop toe moeten nemen.

Het is alleen de vraag of er in de Oostvaardersplassen sprake is van natuur in de zin van echte natuur, zoals je die nog vindt in gevaarlijke landen met echte roofdieren en in natuurseries van de BBC. Vermoedelijk is dat niet zo. De Oostvaardersplassen zijn een omheind natuurparkje van 5.600 hectare, waarvan 2.000 hectare voor de grote grazers. Die kunnen geen kant op.

Ze hebben ook geen natuurlijke vijanden. Er zijn wel plannen geweest om bruine beren, wolven en lynxen uit te zetten die jacht moesten gaan maken op de grote grazers, maar daar is het nooit van gekomen.

De provincie denkt van de Oostvaardersplassen een 'etalagegebied' te maken met hotels, lodges en recreatiewoningen voor de talloze toeristen die zullen afkomen op de herstelde vogelrijkdom en een enkele grote grazer. Op natuur zoals natuur in Nederland bedoeld is, zeg maar: vreedzaam, gezellig en zonder lijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden