Bert Wagendorp: Hoe Lodewijks ballonnetje vol lucht in één keer piepend leegliep

De crisis is afgewend, het recordkabinet Rutte II leeft nog. Gaat u rustig slapen. Het was heel spannend en over wat er was gebeurd wanneer het niet was gelukt kun je alleen maar speculeren, al is het beter dat niet te doen. We hadden zomaar opgescheept kunnen zitten met invaller-minister van BuZa Hennis, met alle internationale risico's van dien. Stef Blok had er behalve Wonen, Rijksdienst, Veiligheid en Justitie ook nog Financiën, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bij gekregen, en dat had 'de verborgen parel van het kabinet', zoals minister Plasterk hem onlangs omschreef, tot waanzin gedreven - je kunt een genie ook overvragen.

Woensdagochtend leek de situatie nog hopeloos. Om negen uur gingen VVD en PvdA in overleg over de patstelling. Er moest een oplossing komen, want de Raad van State zat al te wachten op de begrotingsstukken. Na afloop bracht Zijlstra (VVD) een glimmertje van hoop. 'We hebben misschien een oplossing, maar dat moeten we nu gaan bekijken, of dat gaat werken.' Iedereen hield de adem in: nu moest het kabinet besluiten hoe het land voor de gapende afgrond kon worden weggetrokken.

Om vier minuten over vijf zag ik het staan op mijn teletekst-app - ik heb alle fokking alerts van mijn mobiel gegooid -: 'VVD EN PVDA EENS, CRISIS AFGEWEND'. Je weet op zo'n moment niet wat je moet doen: lachen, huilen, een rondedansje maken of je geliefde bellen: 'Al gehoord? De crisis is afgewend!' Hoe dan ook, twee maanden van spanning kwamen er in één keer uit.

Waar ging de crisis ook maar weer over? Over de salarissen in het basisonderwijs. Vijf jaar lang hadden we daar weinig over gehoord, ook niet van de PvdA'ers in het kabinet onder wie Lodewijk Asscher, maar in juni zag de nieuwe leider van de PvdA het licht en ging hij er met gestrekt been in: lonen omhoog of hij liet het kabinet vallen.

Hoe had Mark Rutte, de briljante gids van de geitenpaadjes, het geflikt om dat op het allerlaatste moment toch nog te voorkomen? Hoe had hij de onvermurwbare Asscher in godsnaam binnenboord weten te houden?

Asscher zelf legde het uit. 'Mark Rutte heeft het vertrouwen geboden dat er in de begroting 2018 een substantieel bedrag wordt opgenomen voor de verbetering van de lerarensalarissen in het basisonderwijs.' Voor wie vanwege het onderwijzerstekort slecht basisonderwijs had genoten legde Asscher uit wat dat betekende 'in gewoon Nederlands'. 'Dat betekent dat die salarissen omhoog gaan.'

Nee maar, kon het zo eenvoudig zijn? Stond daarom het hele Binnenhof wekenlang op stelten? Ja. Mark Rutte had Asscher beloofd dat er een substantieel bedrag voor basisschoolsalarissen zal worden uitgetrokken en Asscher was om. Die deadline van de Raad van State bleek onzin.

Lodewijk Asscher blies in juni een ballonnetje vol lucht en gisteren liep het piepend leeg. Vanwaar al die heisa? Waarom nam Asscher het risico zich volkomen belachelijk te maken door het kabinet te laten vallen op iets waarover iedereen het eens is: dat onderwijzers beter betaald moeten worden? Wat was er in hem gevaren?

Ik denk dat de afgelopen maanden een campagnemedewerker van team-Asscher bezig is geweest met een documentaire, Lodewijk, het eerste jaar. Omdat er weinig positiefs viel te filmen, besloot Asscher tot een noodgreep. Zoiets móet het zijn geweest, dat kan niet anders. De documentaire zal binnenkort op bevel van Shula Rijxman niet worden uitgezonden door BNN-Vara en door De Telegraaf worden aangekocht als 'propagandafilm'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden