Bert Wagendorp: De heilige die van Van der Laan werd gemaakt, was hij in elk geval niet - gelukkig

Wat hem bewoog tot het geheime antiradicaliseringsproject kunnen we niet meer vragen

In Amsterdam is ophef ontstaan over een geheim antiradicaliseringsproject, dat liep van april 2015 tot de zomer van 2017. Het werd afgelopen weekend naar buiten gebracht door Elsevier. Het was de bedoeling dat er opeens vlogs op internet zouden verschijnen waarin een gekwelde jonge Marokkaanse Amsterdammer zou vertellen over wat hem zoal bezighield. Die YouTube-filmpjes zouden dan viral gaan en worden bekeken door zijn leeftijdsgenoten. In het laatste van de geplande 25 filmpjes zou de vlogger tot de conclusie komen dat hij aan zichzelf moest gaan werken in plaats van zich terug te trekken in zijn geblow, slachtofferschap, boosheid en jihad-ideeën. Zijn geestverwanten zouden die boodschap oppikken en ook gaan nadenken - probleem opgelost.

Dat de filmpjes waren gemaakt in opdracht van burgemeester Van der Laan en dat de vlogger een acteur was mocht niet naar buiten komen, want dan was het effect weg. Dus de Amsterdamse raad wist van niks.

Het idee kwam van de Ierse psychoanalyticus David Kenning, die in 2015 en 2016 veelvuldig in de Nederlandse media opdook. In de Volkskrant zei hij dat de strijd tegen radicaliserende jongeren moest worden aangepakt met 'psychologische oorlogsvoering' en dat de focus moest liggen op beïnvloeding (+). Volgens hem waren het jihadisme en de radicalisering onder jongeren niet ingegeven door religie, maar door de onzekerheid van de adolescent en was het 'de puberoplossing van een puberbrein'. In Van der Laan vond Kenning een enthousiaste volgeling.

So far, so good. De analyse van Kenning zou heel goed kunnen kloppen. Alleen was het de vraag hoe dat moest, met de psychologische oorlogvoering en beïnvloeding.

Hier wordt het verhaal, vrees ik, hilarisch. Er werd een acteur gevonden en iemand die de filmpjes op onverdachte wijze op internet zou zetten. De filmpjes moesten een amateuristische indruk wekken, de vlogger moest straattaal spreken. De islam moest er buiten worden gelaten. Er werd een script geschreven. Het Parool drukte daar gisteren fragmenten van af.

De vlogger schetst het probleem: 'Soms denk ik dat ik uit elkaar knal van frustratie. Wie ben ik? Wat ben ik? Waar kom ik vandaan? Ik voel me nergens mee verwant en dat wil ik wel - me ergens deel van voelen.' Dan komt het inzicht: 'Vroeg of laat moet je jezelf accepteren. Er is geen keus. Het leven is wat je er zelf van maakt. Niemand zegt dat dit makkelijk zou zijn. Het is enorm moeilijk. Ik moet trots op mezelf zijn en er is maar één manier om dat voor elkaar te krijgen: ontdekken waarvan ik ben gemaakt.'

Ik weet niet wie die tekst heeft geschreven. Misschien een dramaturg van Toneelgroep Amsterdam, maar in elk geval geen tuigvlogger. We zullen nooit weten binnen hoeveel seconden in heel Amsterdam bekend was geweest dat er een fakefilmpje op internet stond - die gasten mogen gevoelig zijn voor radicalisering, ze zijn niet dom. In elk geval hadden ze weer eens wat te lachen gehad.

Enfin, Eberhard van der Laan vond de pilot al niet goed en kreeg ook twijfels of de geheimzinnigheid over de maker wel deugde. Bovendien vond hij opeens dat de religie er wel in moest. Daarna ontstond er grote mot op het stadhuis, kwam er gedoe over facturen en werden betrokkenen ontslagen. Afgelopen zomer werd alles afgeblazen. Er gaat nog een hoop meer gelazer van komen.

We kunnen Van der Laan niet meer vragen wat hem heeft bewogen. Maar de heilige die de afgelopen maanden van hem werd gemaakt, was hij in elk geval niet. Gelukkig.


Lees hier wat we eerder schreven over de kwestie Saadia A.-T.

Geheim project
Elsevier en Het Parool: Van der Laan liet Saadia A.-T. opdraaien voor geheim antiradicaliseringsproject. Verschillende raadsfracties spreken van een bizar verhaal en hebben om opheldering gevraagd.

Loyaliteit boven kwaliteit
Volgens berichten die eerder verschenen zou in Saadia A.-T.'s netwerk loyaliteit boven kwaliteit gaan. Daardoor zou de gemeente de afgelopen jaren belangrijke signalen van radicalisering hebben gemist.

Hoe de rechterhand van Van der Laan van de strijd tegen radicalisering een vriendendienst maakte
Saadia A.-T. klom op tot de rechterhand van burgemeester Van der Laan op het gebied van radicalisering. Nu wordt zij beschuldigd van fraude en belangenverstrengeling. Wie is zij? En wat is er in Amsterdam mis bij de strijd tegen radicalisering? Een reconstructie.

Meer over