Column

Bert Wagendorp: 'De behoefte aan satire is groter dan ooit, let's go!'

De makers van de Amerikaanse animatieserie South Park, Trey Parker en Matt Stone, hebben het opgegeven. Donderdag zeiden ze dat het onmogelijk is satire te maken over Donald Trump. Ze laten het aan Trump en zijn team zelf over satire te bedrijven, door gewoon te zijn wie ze zijn. 'Satire is werkelijkheid geworden', zei Parker. 'We trekken ons terug en laten het aan hen over comedy te maken.'

In het twintigste seizoen van de serie, die eindigde in december, kwam Trump nog wel aan de orde, in de persoon van Mr. Garrison, een ex-leraar met Trumphaar. Op 9 november, een dag na de verkiezingszege van Trump, wordt de uitslag bekendgemaakt in de aflevering Oh, Jeez: Mr. Garrison heeft gewonnen. 'Wat hebben jullie gedaan, jullie maniakken?' roept Randy Marsh, een van de hoofdpersonages in de serie, naar het beeldscherm.

In alle seizoenen South Park, sinds 1997, gingen de makers politieke satire nooit uit de weg. Met president George W. Bush (2000-2008) hadden ze het ook moeilijk, maar dat was omdat Parker en Stone het bijna te gemakkelijk vonden om Bush aan te pakken. Bush' gestoorde vice-president Dick Cheney, door Trumps topadviseur Bannon gezien als een groot en duister voorbeeld (naast Darth Vader uit Star Wars en Satan - over satire gesproken) was wel regelmatig aan de beurt. Maar kennelijk zat er volgens Parker en Stone in het geval van Cheney nog voldoende licht tussen werkelijkheid en satire.

Vermoedelijk zijn Parker en Stone niet de enigen die geen brood meer zien in de satire, nu de werkelijkheid niet meer valt te overtreffen door groteske overdrijving, omkering, parodiëring, ironisering, bijtend sarcasme of absurde karikatuur - alle wapens tegen de perversiteit van de macht. Dingen kunnen zo absurd worden, dat ze niet meer met absurditeit vallen te bestrijden.

Je zou de opmerking van Parker kunnen zien als het toppunt van satire: de werkelijkheid van de machthebber ís satire, waarom zouden wij ons dan nog uitsloven? Maar het is geen tijd voor terugtrekkende bewegingen. Satire in kalme tijden is een lollig, vrijblijvend tv-format op zaterdagavond. Maar het zijn geen kalme tijden en satire is weer iets noodzakelijks geworden.

Humor is meestal niet de sterkste kant van machtswellustelingen. Laat staan de wrange humor van de satire. In de loop der eeuwen hebben veel satirici hun gestook moeten bekopen met het verlies van hun vrijheid, of hun leven. Maar daarmee bevestigden ze wel de kracht van hun stiel, die op zijn best maskers aftrekt en de machthebber en andere eigenaren van de waarheid laat zien in hun alledaagse armzaligheid - daarom houden die er ook niet zo van.

Als straks het 21ste seizoen van South Park begint, zit Trump er ongetwijfeld in: satirici moeten ook even wennen aan het gewijzigde speelveld. Maar ze komen terug, net als de andere spotters - nergens is de satire zo scherp en doeltreffend als in de VS.

Ook elders zullen satirici hun pennen in vitriool dopen en de macht te lijf gaan. Het moet, de behoefte aan satire is groter dan ooit. Satire is strijdlustig, het voorkomt wanhoop en cynisme. De werkelijkheid is niet te harden zonder de troost van de satire. Trump en zijn geestverwante leugenaars over de hele wereld verdienen het om voortdurend te worden geridiculiseerd, te worden ontmaskerd in hun grootheidswaan en in hun bloedserieuze smoelen te worden uitgelachen. Let's go.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden