Column

Bert Brussen bespreekt: 'Wie Lincoln heeft gezien weet dat 'fout' nog niet zo lang geleden 'goed' was'

De Oscarwinnende film Lincoln zou verplichte kost moeten zijn voor iedere Nederlander, stelt columnist Bert Brussen. 'Lincoln toont feilloos aan dat die democratie van alle kwaden het minste kwaad is.'

Acteur Daniel Day Lewis als Lincoln. Beeld Reuters

Bij deze stel ik voor de Oscarwinnende film 'Lincoln' van Steven Spielberg gratis voor iedereen beschikbaar te maken, te distribueren onder alle Nederlanders, en verplicht te vertonen op alle middelbare scholen. Zie het maar als algemene maatschappelijke vorming, zoals u allen (op de anonieme commenters van Volkskrant.nl na dan) weet hard nodig in Nederland anno nu.

Niet dat Lincoln nou zo'n geweldige film is om naar te kijken. Ondanks de zoals gebruikelijke uitmuntende prestatie van Daniel Day Lewis, is kijken naar Lincoln te vergelijken met drieënhalf uur kijken naar Politiek 24 anno 1865. Er gebeurt kortom niks, het gaat over politiek en er zijn uitsluitend pratende hoofden in beeld.

Vaderlandse technocraten
Saai? Zeker. Dat gaat geen middelbare scholier echt leuk vinden. Laat staan de gemiddelde Nederlander. Al is het natuurlijk een stuk leuker Day Lewis of Tommy Lee Jones te zien schitteren dan naar onze vaderlandse technocraten anno nu te moeten kijken.

Ach, de middelbare scholier of gemiddelde Nederlander zal het verschil nauwelijks merken. Wat een compliment is voor de cast van Lincoln, het moet niet eenvoudig zijn je te personifiëren met het Kwaad dat volksvertegenwoordiger heet. In plaats tekst instuderen gaat het dan om het eigen maken van democratische kernbegrippen als list, bedrog, hypocrisie en zelfverrijking.

En precies dat, het ten uitvoer brengen van het Kwaad dat democratie heet, is wat Lincoln zo'n belangrijke voorbeeldfilm maakt. Lincoln toont feilloos aan dat die democratie van alle kwaden het minste kwaad is.

Zelfbehoud
In anti-Jip-en-Janneke-taal: de mens is per definitie een egoïstische leugenaar van wie de moraal zo ver strekt als de noodzaak tot zelfbehoud, maar georganiseerd in een democratie blijft de kans dat men elkaar voortdurend de hersens in slaat het kleinst.

Wie Lincoln heeft gezien begrijpt hoe louter democratische beslissingen een einde kunnen maken aan een bloedige burgeroorlog.

Wie Lincoln heeft gezien begrijpt dat de 'toon van het debat' totaal niet ter zaken doet. Integendeel: elkaar ten overstaan van het voltallige vertegenwoordigde volk tot op het bot afmaken is juist een belangrijk deel van de democratische oplossing, niet van het probleem. (Overigens kun je gerust concluderen dat in een democratie waarin de couranten dagenlang een belangrijk inhoudelijk debat niet anders kunnen beoordelen dan op de 'toon' (FOEI! FATSOEN! RESPECT!) wel zóveel mis is met deze couranten dat een paar debatjes over de toekomst van die couranten echt niet voldoende zijn om de zaken weer op orde te krijgen.)

Huidskleur
Wie Lincoln heeft gezien weet dat 'fout' nog echt niet zo heel lang geleden 'goed' was. In 2013 is het weliswaar onvoorstelbaar dat we slaven zouden houden en mensen op grond van hun huidskleur nog minder waarde dan een dier zouden toekennen. Maar In de Verenigde Staten 1865 was een democratische meerderheid gewoon voor de slavernij. Mede gebaseerd op diep ethische, religieuze gronden. Iets dat beargumenteerd kon worden, waarmee een politiek debat kon worden gewonnen. 'Goed' en 'fout' bestaat bij gratie van democratische consensus.

Het is slechts te danken aan briljante politieke strategie, corruptie en intimidatie van Lincoln dat die slavernij met een nipte meerderheid van stemmen kon worden afgeschaft. Waardoor een oorlog kon worden beëindigd, een heel land bijeen kon worden gehouden en ook de zwarte mens als medemens kom worden gezien. Een nipte meerderheid van stemmen waarmee kortom geschiedenis werd geschreven. Het morele kompas werd herijkt, de begrippen goed en fout geherdefinieerd. Dankzij het beste Kwaad der Kwaden dat democratie heet.

Stalen ballen
En uiteraard kostte het de boodschapper zijn leven. Ook dat is kennelijk al eeuwen integraal onderdeel van de democratie, een gewapende minderheid die de beslissing van de meerderheid van de aardbodem vaagt. Ach, die Lincoln zal er ook wel om hebben gevraagd ('hij mocht natuurlijk best de slavernij afschaffen maar...', zullen de columnisten van die tijd hebben geschreven).

Principes, vasthoudendheid en het aangaan van een open debat. Dat, en het bezitten stalen ballen. Abraham Lincoln ten voeten uit.

Lincoln dus. Een betere voorbeeldfilm voor iedereen, inclusief alle volksvertegenwoordigers van vandaag de dag in het algemeen en die van het Europarlement in het bijzonder, is er niet.

Bert Brussen is hoofdredacteur van ThePostOnline.nl en schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

 
Het is natuurlijk een stuk leuker Day Lewis of Tommy Lee Jones te zien schitteren dan naar onze vaderlandse technocraten anno nu te moeten kijken
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden