Column

Bert Brussen bespreekt: 'Televisie in de tijd dat televisie nog televisie was'

Columnist Bert Brussen was bij het gala van de Televizier-Ring. Maar toen hij al die onzekere wanhopig kijkende mensen in hun hilarische rokkostuum zag staan, dacht hij ineens aan Veronica. 'Als vriendloze televisiejunk was het Veronica die mij de écht leuke televisie bood.'

(VLNR) Wendy van Dijk, Marco Borsato, Martijn Krabbe, Angela Groothuizen en Winston Gerschtanowitz van The Voice of Holland na het winnen van de Televizier-Ring Beeld ANP

Als uw huiscolumnist was ik weer eens op een feestje waar ik niet wilde zijn. Het gala van de Televizier-Ring in Carré om precies te zijn. U zult denken: 'wat moet een huiscolumnist dan op feestjes waar hij niet wil zijn?', maar zo eenvoudig ligt het niet. U moet weten dat ik daar niet mocht zijn omdat ik niet was uitgenodigd maar ik daar wel kón zijn omdat de beveiliging zo brak was dat zonder uitnodiging binnenkomen zo ongeveer neerkwam op gewoon doorlopen bij de artiesteningang. That's it. Zelfs zonder smoking was er niemand die zich afvroeg wat ik er deed.

Alleen wil ik het niet over de Televizier-Ring hebben. Want toen ik al die onzekere, wanhopig kijkende mensen in hun hilarische rokkostuum daar in kluitjes opeengepakt zag staan, wanhopig zoekend naar de bevestiging van hun eenzaamheid in de ander, dacht ik ineens aan Veronica. Aan televisie in de tijd dat televisie nog televisie was en iets als de Televizier-Ring nog écht van betekenis was.

Verslaafde
Toen ik klein was, laten we zeggen vanaf 1980, was televisie nog groot. Omdat ik toch geen vrienden had (duh...) keek ik de hele dag televisie, als echte verslaafde. Televisie was in die tijd nog een luxe en de afstandbediening (een ding ter grootte van een pocketroman dat werkte op een 9-volts batterij) een novum. Bij ons thuis stond een kleurentelevisie van het merk Luxor, met maar liefst twaalf kanalen, zonder afstandsbediening. Het ding stond uiteraard in een afsluitbare kast want het gezin was gereformeerd en dan mocht televisie wel, mits Jezus het niet in de gaten had, dus moest de treurbuis verstopt als ware het Radio Oranje in bezet Nederland.

Nou waren de Brussens weliswaar trouwe zondagse kerkgangers, maar was onze gereformeerde kerk van de milde variant. De op halve noten zingende rechtschapene belastingontduikers des Heeren stemden vrij werelds CDA en de vrouwen droegen gewoon broeken, ook op zondag. Het was kortom de NRCV-zuil. Die zuil had uiteraard een eigen televisiegids, vol stichtelijke dingen, Kerkepad, "humor" van Jan Fillekers Fons Jansen en Farce Majeure en voor jongeren was er Los Vast en het blad Paperclip. Als je dat blad nu zou laten lezen aan jongeren zouden ze binnen dertig seconden finaal in coma raken maar zo lagen de zaken in Nederland 1980. De Vara kijken mocht als NCRV-lid alleen als er Zeg 'ns Aaa op was. Verder was de Vara verboden want een 'rooie omroep' en bovendien werd er te veel gevloekt in J. J. De Bom. Verzuiling: geen recht op wetenswaardigheden aan gene zijde van de waarnemingshorizon en verheffing als wapen om amusement, lol en plezier kapot te maken.

Ordinair
Enfin, Veronica dus. Mensen die in 1980 lid waren van Veronica waren 'fout'. Die waren ordinair. Ze rookten, droegen gouden sieraden, draaiden popmuziek die écht niet kon en hadden hun huis volgestouwd met op de Firato aangeschafte nutteloze elektronica die alleen maar aangaf hoe leeg en onbevredigend hun leven was. Zoals bijvoorbeeld een afwasmachine of een videorecorder (Betamax, bovenlader). Tegenwoordig worden dat soort mensen in kringen van correcte, fatsoenlijke mensen 'populisten' (lees: grondleggers van het einde van de beschaving) genoemd (en zijn ze Tros-lid), maar in die tijd bestond het populisme nog niet omdat de politiek eensgezind helemaal zelf bepaalde wat het volk moest willen en niet andersom.

Veronica had uiteraard ook een eigen televisiegids, het Veronica Magazine. Het was zestien keer dikker dan de NCRV-gids, was nota bene in kleur gedrukt, stond vol lekkere wijven en bood alleen maar entertainment ('verstrooiing' was de officiële term in die tijd). Schande natuurlijk. Het Veronica-Magazine was puur hedonisme. Uiteraard waren Veronica-leden ook altijd AD of Telegraaf-lezer en gingen ze veel te vaak op vakantie. Soms zelfs naar Amerika.

Verliefd
Ik moet een jaar of zeven, acht zijn geweest toen ik voor het eerst een Veronica Magazine zag en er verliefd op werd. Niet alleen op dat magazine maar op de hele beweging. Als vriendloze televisiejunk was het Veronica die mij de écht leuke televisie bood. Ga maar na: de Meimaand Filmmaand! In die tijd was het huren van films (inclusief een huurvideorecorder in zwart hardplastic koffertje) nog een ongekende luxe. Films keek je dus op televisie, bij Veronica, want die zond tenminste actiefilms uit. En thrillers. Ik noem Hollywoodparels als Kiss of the Spiderwoman en Midnight Express, maar ook voor die tijd vermakelijke pulp als Smokey and the Bandit of Weird Science.

Veronica leerde mij, kortom, film kijken. Maar de liefde was groter dan dat.

Veronica had een Stem (Alfred Lagarde, helaas te vroeg heengegaan) die Veronicaanse kreten als 'Keihard, de lekkerste', 'Je bent jong en je wilt wat', 'een keiharde obsessie' of 'Veronica komt naar je toe deze zomer" uitsprak op een wijze die alleen Vincent Price kon evenaren. Als ik alleen al de stem van Big Al hoorde, rende ik in Pavlov-reactie naar de televisie. Want ik wist: hoor je de Stem dan is er wat leuks op televisie.

Daaraan, en aan de vele helden (Spaan en Vermeegen! Adam Curry! Bart de Graaff! Menno Buch! De Pin Up Club-girls!) dacht ik, terwijl ik daar stond tussen het gezapige en ingeslapen Televizier-Ring-publiek dat zo opvallend onopvallend bezig was te doen alsof hun medium nog betekenisvol was, een avontuurlijke springplank van talent in plaats van een door netcoördinator, Unilever en Sovjet-bureaucratie dichtgetikte wereld waarin de WC-eenden binnen de familie WC-eend jaarlijks grif van hand tot hand gaan.

Ik mis die keiharde obsessie. Nog altijd. Dagelijks.

En dan mag ik nog blij zijn dat de volksverheffing inmiddels is afgeschaft. Mede dankzij Veronica. Waarvan akte.

Bert Brussen is columnist voor Volkskrant.nl en hoofdredacteur van DeJaap.nl. Zie ook http://www.bbwerkt.com.

Wilt u uw opening, toko, feestje, boek, film, minicruise, tentoonstelling, theatervoorstelling, geheel verzorgde vijfsterrenvakantie van drie weken naar de Maldiven of kledinglijn ook laten recenseren door Bert Brussen voor Volkskrant.nl? Mail dan volkskrantbertbrussen@gmail.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden