Column

Bert Brussen bespreekt: 'Niemand zou nu zelfs maar durven denken aan André Hazes-demonisering'

Zij Gelooft in Mij blijft een beklemmende en fascinerende documentaire. Ook jaren na André Hazes' dood, schrijft colimnist Bert Brussen. 'De ultieme simpelheid van het bestaan, toegankelijk voor iedereen, behept met vreugde en verdriet zoals 'hunnie van de overkant ook vreugde en verdriet heb'.'

André Hazes. (Archieffoto 1991) Beeld anp

Van alle liedjes die ik in mijn jeugd heb moeten leren, en dus voor eeuwig uit het hoofd zal kennen, heeft er één geen christelijke signatuur. Dat liedje gaat over André Hazes en het gaat als volgt:

Amore, amore, amore/André Hazes is een druiloor/niemand die kan hem verstaan/want hij is een dikke banaan/amore

('amore' wordt uitgesproken als 'amoor')

De volkszanger Hazes had in die tijd, het zal ergens begin jaren tachtig zijn geweest, een hit met het nummer 'Amor, amor, amor'. Het werd dan ook net als die andere hit 'Een Beetje Verliefd' grijs gedraaid op de radio. Maar omdat het André Hazes was, wist ons soort van gemiddeld maar gegoede middenklassemensen zeker dat het geen goede muziek was. Volkszangers waren voor Caballero-rokers, Veronica-leden, Algemeen Dagblad-lezers, Mallorca-vakantiegangers en mensen met een spoiler op hun auto. Vandaar dat ook wij kinderen van de keurige bescheten blanke christelijke middenklasse naast de religieuze indoctrinatie sans gene werden vergiftigd met André Hazes-demonisering.

Heden ten dage zou niemand zelfs maar durven denken aan André Hazes-demonisering. De immer blikjes bier drinkende volkszanger, God hebbe zijn ziel, klom via het campcircuit op naar de status van held der studenten en ongekroonde koning der provinciediscotheken. Om uiteindelijk, dankzij de documentaire 'Zij Gelooft In Mij' van John Appel te eindigen als cultheld en algemeen geaccepteerde artiest van Nederlandse bodem. Een kunstenaar. Een cultuurbroeder.

Had Hazes nu nog geleefd, dan stond hij ongetwijfeld elke zaterdagavond gebroederlijk naast Jeroen van Koningsbrugge wuivend zijn eigen nummers mee te zingen in Ik Hou van Holland. En speelde hij de hoofdrol in zijn eigen musical.

Musical
Terug naar Zij Gelooft in Mij. Deze uit het jaar 2000 afstammende documentaire werd afgelopen zaterdag maar weer eens uitgezonden in Het Uur van de Wolf, kennelijk om de musical Hij Gelooft In Mij te promoten, al zou een publieke omroep nooit op kosten van de algemene middelen een commerciële musical promoten, nietwaar?

De docu is weliswaar gedateerd (Jos Brink leeft nog, net als Hazes zelf en bij de Leidsche studentenvereniging Quintus hebben alle meisjes nog een nineties bobline in plaats van lang sluik haar) maar heeft absoluut nog niet aan kracht ingeboet. Je kunt hem tien keer bekijken en tien keer er toch weer in worden gezogen. Vandaar ook dat het fenomeen André Hazes behalve van Frits Barend, Guus Meeuwis, Hanneke Groenteman en zo nog wat Weduwen Van die kist op de middenstip na het in première gaan van de documentaire ook de Enige Echte Vriend van de intelligentsia in Nederland werd.

De held van de culturele elite. Al was Hazes voor de échte standvastige intellectuele grachtengordeldieren eerder een besmuikt toegelachte mascotte dan een ware vriend, maar toch. Hazes schopte het zelfs tot zelfspottende hoofdrolspeler in een televisiereclame voor knakworsten. Een grotere eer is voor kunstenaars en showbizzadvocaten nauwelijks denkbaar.

Basale emoties
Wat de kracht van Zij Gelooft In Mij is? Enerzijds is er het, soms vermoeiende, licht pathetische maar heerlijk bevrijdende laten gaan van Hazes' basale emoties. Ruzie met zijn vrouw, spanning voor een optreden, nostalgie bij het bezoeken van het geboortehuis en de altijd daaraan direct gekoppelde melancholie die wordt weggelachen, weggezopen en weggerookt. Documentairemaker John Appel zit Hazes zo onvoorstelbaar dicht op de huid, dat Hazes' gemoedstoestand de lens bijkans beslaat. Alleen de mee-eters in Hazes gezicht zitten dichter op zijn huid.

Anderzijds is er, naast het vakkundige monteren, voortreffelijk gedraaid. Alsof de documentaire van minuut tot minuut is gescript, lijkt elke frame een stilleven waarin de ziel van Hazes de volkszanger minutieus en ragfijn verdeeld over gelaagde penseelstreken wordt uitgedrukt. Of het nou de volkszanger is die in zijn tuin stilzwijgend in de verte staart, of in zijn televisiefauteuil voetbal kijkt. Het zijn telkens miniaturen die van alle mogelijke beelden het meeste vertellen over Hazes' innerlijk.

Natuurlijk, niet alles wat we zien is even echt. De scene bij de autodealer, waar Rachel Hazes een 'hele dikke auto' (automaat, brede velgen, bullbar en chromen spiegelkappen) mag uitzoeken, bleek achteraf in scene gezet. Of nouja, het uitzoeken van die auto hád daadwerkelijk plaatsgevonden, maar toen was Appel net even niet aanwezig en het was wél een fundamenteel onderdeel in het verhaal.

Met die wetenschap kun je je als kijker afvragen of er niet veel meer in scene is gezet: het is wel heel toevallig dat een mevrouw haar autootje in de achteruit zet en vervolgens de limousine van Hazes en chauffeur ramt ('Kuthoer!', aldus Hazes vanaf de passierstoel). En dat gehuld in campingsmoking, inclusief witte sokken met sandalen, in de tuin zitten en wezenloos voor zich uit staren van Hazes is natuurlijk ook heel makkelijk op afroep te acteren. Of ten minste een paar keer over te doen, zodat het er in ieder geval goed opstaat.

Maar toch, zelfs met die wetenschap blijft Zij Gelooft in Mij een beklemmende en fascinerende documentaire. Ook jaren na Hazes dood.

Ultieme simpelheid
Precies dat zal ook de aantrekkingskracht van André Hazes zelf zijn geweest: de ultieme simpelheid van het bestaan, toegankelijk voor iedereen, behept met vreugde en verdriet zoals 'hunnie van de overkant ook vreugde en verdriet heb' ('ieder huisje hebt ze kruisje', aldus Rachel Hazes).

De volmaakte mens: natje, droogje, hoogtepunten, dieptepunten, een huis met zwembad, op zaterdag met de Kärcher de garagedeur reinigen. De Nederlandse burger ten voeten uit.

Wie dat zo perfect weet te vangen op film als John Appel wordt in elk geval nooit meer vergeten.

Bert Brussen is columnist voor Volkskrant.nl en hoofdredacteur van DeJaap.nl. Zie ook Bbwerkt.com.

Wilt u uw opening, toko, feestje, boek, film, minicruise, tentoonstelling, theatervoorstelling, geheel verzorgde vijfsterrenvakantie van drie weken naar de Maldiven of kledinglijn ook laten recenseren door Bert Brussen voor Volkskrant.nl? Mail dan volkskrantbertbrussen@gmail.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.