Column

Bert Brussen bespreekt: 'Ik Vertrek is de burgerversie van Oh Oh Cherso'

Ik Vertrek is de stille aanmoediging van avonturisme, eeuwige jeugd en ondernemerschap. 'Dankzij het leedvermaak in Ik Vertrek zien wij ons gevrijwaard van enig gewetensbezwaar', schrijft columnist Bert Brussen.

De cast van Oh Oh Cherso. Beeld ANP Kippa

In de aflevering van het Tros-televisieprogramma Ik Vertrek die vrijdagavond werd uitgezonden, emigreerde een echtpaar naar Frankrijk en ging er niets mis. Ondanks het feit dat de Franse bureaucratie net zo weerbarstig en burgerhatend bleek als in Nederland, en er dus geen campingvergunning kwam, kreeg het echtpaar Jut en Jul alles netjes voor elkaar. Het voor een prikkie gekochte bouwval werd binnen een jaar door Jut zelf omgebouwd tot luxe villa, de stallen werden met eigen handen omgetoverd tot moderne douche- en toiletgelegenheid, er werd een buitenzwembad aangelegd en het door onkruid overwoekerde lapje Franse grond veranderde in een camper- en tentvriendelijke gazonterras.

De zon scheen, vrienden kwamen op bezoek en betaalden een 'vergoeding' voor het verblijven op de camping, de villa werd verhuurd voor de inkomsten, de kids gingen met plezier naar de Franse school, Jut en Jul waren volkomen gelukkig. Missie geslaagd dus. Of toch niet?

Leedvermaakprogramma
Ik Vertrek is natuurlijk in de eerste plaats een leedvermaakprogramma. Het is niet de bedoeling dat de kijker een hoogopgeleid echtpaar als bovengenoemde Jut en Jul krijgt voorgeschoteld. Oerdegelijke mensen (gek van lijstjes, schema's en taakverdelingen) met grondige kennis van zaken. Nota bene beiden lid van de padvinderij, dus onder extreme omstandigheden verstoken zijn van alle moderne comfort deed ze ook al niets. Jut zelf was projectleider in de bouw en dus voorzien van de betere klushanden, beiden spraken al uitstekend Frans voordat ze naar Frankrijk emigreerden.

Heel wat anders dan die andere factota uit het Troskompas-segment dat zich wekelijks als emigratiejoker leent om door het publiekeomroepvrijdagavondpubliek te worden uitgelachen. Ik Vertrek is toch een beetje de keurige burgerversie van Oh Oh Cherso. Lekker plaatsvervangende schaamte voelen voor volk uit de onderklasse. Enorm gemiddelde modalen die zonder überhaupt een coherente gedachtegang vooraf te hebben geproduceerd in het diepe van een ander land, een andere cultuur, een andere taal, nog meer bureaucratie en nog minder zekerheid springen. Vrijwel altijd onder de sleetse maar verschrikkelijk Hollandsche motto's: 'Als je je droom wilt waarmaken moet je het gewoon doen', 'succes is een keuze' en 'als je echt wat wilt, kun je het'.

Gedachte
Dat iets echt willen stukken sneller gaat als men zich vooraf realiseert dat Hongaars of Portugees geen taal is die je in een week leert, doet bij de gemiddelde Ik Vertrek'er nooit ter zake. Een ander land, een ander leven, en de dagelijkse problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Dat is vrijwel altijd de leidende gedachte van de koppels in Ik Vertrek. Dat die problemen gewoon in hun hoofd meereizen naar dat andere land en leven is een waarheid die zorgvuldig wordt verdrongen. Net zo zorgvuldig als de cast van Oh Oh Cherso doorgaans de realiteit van het bestaan weet te verdringen. 'Je leeft maar één keer, ja toch, niet dan?'

Tegelijkertijd zien we in hen die het leven zo naïef en irrationeel lijken te omarmen, de Cherso-gaande getatoeëerde onderklasse en de besnorde obese Tros-emigranten uit Ik Vertrek, de verpersoonlijking van onze diep gekoesterde maar uit schaamte en angst verborgen gehouden onbeschaafde verlangens. Angstloos het leven door, niet denken maar doen, het beest in de mens verlossen uit de kooi en wellicht kort maar hevig genieten van alle lusten. Weg van hier, eindelijk vrij. Wie droomt er nooit van een persoonlijke renaissance?

Sketch
Was ik een kleine dikke grachtengordelcabaretier geweest dan zou ik mijn publiek een dergelijk verlangen presenteren in een sketch waarin ik vrouw en kinderen alleen laat en liftend naar Parijs vertrek. De zwerver die 'tsjakkaaaaa' roept, dat werk. Het zou me uitverkochte zalen en goedgevulde zakken opleveren. Het hardwerkende keurige burgervolk in Suit Supply-suit zal wat dat betreft nooit stoppen met zich te goed doen aan de ver-McDonaldisering van het eigen leedvermaak.

Is het erg dat we massaal op zoek zijn naar leedvermaak, het liefste van het soort dat via zogenaamd moraliserende spiegels als een boemerang terugkeert en ons recht in het aangezicht van de eigen verlangens slaat? Wordt de wereld 'een stuk minder mooi door mensen die Ik Vertrek kijken uit leedvermaak', zoals ik iemand op Facebook zag schrijven?

Troost
Welnee. Ik Vertrek is leedvermaak als troost. Troost voor uitgestelde en onbevredigde verlangens. Troost voor illusies die al vroeg in rook opgingen. Troost voor de ouderdom en het nakende einde. Troost voor het bewustzijn van onsterfelijkheid en de dood die onverbiddelijk een einde maakt aan alle plannen, hoe zorgvuldig verdrongen ook.

Ik Vertrek is de stille aanmoediging van avonturisme, eeuwige jeugd en ondernemerschap. Dankzij het leedvermaak in Ik Vertrek zien wij ons gevrijwaard van enig gewetensbezwaar als wij de anderen de hete kastanjes voor ons uit het vuur laten halen. Iemand moet het doen tenslotte. Zelf zijn we inmiddels verkleefd aan ons beschavingsideaal inclusief belastingaftrekbare vaste lasten (althans, tot 2014), 2.4 kinderen, de bakfiets en de Saab stationcar.

Verlangen
Wat rest is slechts het stille verlangen naar de idioterie en koketterie van de leeghoofdigen en zwakzinnigen, de poseurs en jokers op het speelveld van ons gesubsidieerde publieke verheffingsideaal dat amusement als taakopvatting per strekkende bezuinigingsronde al jammerend zo breed weet op te rekken dat het zelfs de randen van het domein der 'cultureel erfgoed' weet te raken.

Maar, vraag uzelf af: wie heeft werkelijk het meeste leed en wie het meeste vermaak? Wat is exact het lijden bij dit leedvermaak?

Wie de definitie van dit 'lijden' kent en benoemt zal de ander zeker weten vermaken. Waarvan akte. Alleen daarom al verdient Ik Vertrek een Televizier-Ring en Nipkowschijf. Elk jaar weer.

Bert Brussen is columnist voor Volkskrant.nl en hoofdredacteur van DeJaap.nl. Zie ook http://www.bbwerkt.com.

Wilt u uw opening, toko, feestje, boek, film, minicruise, tentoonstelling, theatervoorstelling, geheel verzorgde vijfsterrenvakantie van drie weken naar de Maldiven of kledinglijn ook laten recenseren door Bert Brussen voor Volkskrant.nl? Mail dan volkskrantbertbrussen@gmail.com

 
Een ander land, een ander leven, en de dagelijkse problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.