Column

Bert Brussen bespreekt: 'De Elfstedentocht is een soort bevroren Koninginnedag'

Het voordeel voor de meeste Elfstedenfans is dat hun gezellige oranje Unox-muts nog aan de kapstok hangt, schrijft columnist Bert Brussen.

Rayonhoofd Auke Hylkema meet 5 centimeter ijs in het begin van De Luts aan het Slotermeer. Hij heeft sinds dertig jaar niet meer zo'n mooie ijsvloer gezien op het riviertje. Vorig jaar was de slechte kwaliteit van het ijs in De Luts nog een van de redenen waarom de Elfstedentocht niet door kon gaan. Beeld ANP

Ah, Elfstedenkoorts. De voor elke thermometer onmeetbare genetische ijlziekte diep in de aars van oer-Holland. Zeg twee keer 'gevoelstemperatuur min vijftien' en het leger rukt uit om plakken ijs te gaan staan transplanteren op sloten en vaarten waar het in de zomer zo gezellig toeven is op die huurboot met boegschroef. 'It giet oan', is op 'hup Holland hup', 'is Boer Zoekt Vrouw al begonnen?' en 'de toon van het debat!' na de meest gebruikte zin in de afgelopen honderd jaar.

Het voordeel voor de meeste Elfstedenfans is natuurlijk dat hun gezellige oranje Unox-muts nog aan de kapstok hangt. Te drogen van de Nieuwjaarsduik. Dus giet it oan dan is de muts snel gevonden en kan men groepsgewijs richting Bonkevaart om onder de fijne klanken van het dweilorkest eens even stevig te gaan zuipen en al hossend op het ijs de laatste schaatsers over de meet te brallen. Aansluitend: Leeuwarden onderkotsen.

Wat dat betreft is de Elfstedentocht toch een soort bevroren Koninginnedag, inclusief leuke postmoderne urbane ik-generatie-hedonisten voorzien van oranje Unilever-mutsje. Met dit verschil dat de stad naar de provincie trekt in plaats van omgekeerd.

Bikkels
Maar toegegeven: die Elfsteden schaatsen is voor bikkels. Echte mannen van stavast. Jongens van Jan de Wit. Niet voor zessen klaar, letterlijk. Niks geen Jan Saliegeest op de stempelpunten bij Bartlehiem, maar met de blote vuisten en hoge noren pootje over vechten tegen de gure elementen. Gevoelstemperatuur min 30 is zelden een uitzondering.

Die wind hè. En je ogen. Man, die wind op je ogen. 100 kilometer ijzige poolwind tegen, en na het keerpunt draait de wind gewoon mee om tegen te blijven. Na drie kilometer snijdt 't al dwars door borstrok, oude kranten, lange pyjamabroek en thermisch lycra heen. Als warme messen door een buiten de koelkast bewaard pakje ranzige Blue Band. Zonder zegels.

Het is niet gek dat de winnaar altijd een landbouwer is. Een spruitjesteler. Of agrarische zonderling uit de Noordoostpolder. Het type dat zijn hele leven al geen fratsen kent, anders dan bikkelend doorhalen en stoempen. Elke dag weer. Mouwen opstropen, met de klompen decimeters in de koeienpoep en aanpakken die hap. Geen gezeik. Geef ze een wapen en ze verdedigen op de fiets met houten banden een week lang de Grebbenberg. Geef ze schaatsen en ze trekken een spoor van overwinning en hoop door de lamgeslagen weke androgyne massa die hossend en schreeuwend als een platgereden oranje tompouce uitpuilt over de bevroren brede rivieren die normaal zo traag door oneindig laagland stromen (ondersteboven).

Imbeciel
Nu dan, wachten maar op de doorzetvorst. Met ijstransplantaties. Zonder vergunning laag vliegende helikopters die sneeuw van het ijs blazen en natuurlijk elke dag in het NOS-journaal een item van vier minuten met die ene mevrouw die eerst in Berlijn zat maar nu verplicht kleffe binnenlanditems moet draaien over sloten en vaarten die nog niet dichtvriezen en dat dan op een toon brengt alsof alle kijkers van het NOS-journaal volslagen imbeciel zijn (aansluitend: 'nou Harmen Hiemstra, dit is dus weer een kek bruggetje naar het weerbericht!').

Hebben we trouwens al een nieuwe Dichter des Vaderlands? Want het is nu of nooit qua lyrisch dichten over de tocht der tochten. Dichterbij de Hel van '63 dan dit jaar gaan we nooit meer komen, zeggen de aardeopwarmingskerkvoorgangers. En die hebben altijd gelijk, zoals u weet.

Bert Brussen is columnist voor Volkskrant.nl en hoofdredacteur van ThePostOnline.nl. Zie ook Bbwerkt.com.

Wilt u uw opening, toko, feestje, boek, film, minicruise, tentoonstelling, theatervoorstelling, geheel verzorgde vijfsterrenvakantie van drie weken naar de Maldiven of kledinglijn ook laten recenseren door Bert Brussen voor Volkskrant.nl? Mail dan volkskrantbertbrussen@gmail.com.

 
Het is niet gek dat de winnaar altijd een landbouwer is. Een spruitjesteler. Of agrarische zonderling uit de Noordoostpolder.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.