Nieuwsbreak

Berry Macco: 'Neerhalen was drastisch besluit van Erdogan'

Het neerschieten van een Russische Su-24 door Turkije was een drastisch besluit van president Erdogan en zijn generaals, betoogt generaal-majoor b.d Berry Macco (72), voormalig F-16-vlieger en oud-directeur Operaties van de Koninklijke Luchtmacht. 'Ik begrijp dit niet. Turkije, maar ook de NAVO, verkeert toch niet op de rand van oorlog met Rusland?'

Voormalig F-16-vlieger Berry Macco. Beeld Foto BM
Voormalig F-16-vlieger Berry Macco.Beeld Foto BM

In oktober, toen de Russen met hun bombardementen in Syrië begonnen, achtte u de kans op een luchtgevecht met de Russen nog klein. En nu is het toch gebeurd.
'Dit verbaast mij ook. Natuurlijk, de Turken zijn de afgelopen twee maanden afgezeken door de Russen. De Russische vliegers respecteerden de Turkse grens niet en Ankara heeft ze vaak gewaarschuwd. Rusland manifesteerde zich in Syrië als een wereldmacht, eentje die zich liet gelden en van niemand iets aantrok. Maar dan nog, een Russisch gevechtsvliegtuig neerschieten? Dat is een heel drastisch besluit.'

Deze beslissing is op het hoogste niveau genomen?
'Zeker. De politiek zit aan de knoppen, de generaals voeren het uit. Dat geldt ook voor Nederland. Dit was een weloverwogen beslissing van Ankara die in een paar minuten is genomen, na overleg met de generaals. Als ik Erdogan was geweest, zou ik mijn militairen wel tien keer hebben gevraagd of dit de enige mogelijkheid was om dit probleem op te lossen. Zo te zien was de Turkse command-and-control wel heel zeker van hun zaak en is uiteindelijk hiertoe besloten.'

Wat zou u, geconfronteerd met die Rus, Erdogan dan hebben geadviseerd?
'Neerhalen is je laatste optie. Om escalatie te voorkomen kan je zo'n Russisch toestel ook onderscheppen met F-16's en dwingen te landen. Dat zou mijn advies zijn geweest. We staan toch niet op de rand van oorlog met Rusland, een supermacht? Ik denk niet dat dit militair verder zal escaleren. Ankara heeft genoeg interne problemen. En Poetin heeft andere zaken aan z'n hoofd: de interventie in Syrië en de strijd tegen Islamitische Staat. Hij zal wel boos roepen dat Rusland niet fout zat en dat de Su-24 zich boven Syrië bevond.'

De piloten wisten nog uit hun Su-24 te komen. Hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk? U stond ooit zelf paraat met uw F-16, op vliegbasis Leeuwarden, om Russissche vliegtuigen te onderscheppen.
'Een luchtdoelraket gaat op het warmste deel van het vliegtuig af, zoals de motor. De vliegers worden tijdig gewaarschuwd, door hun radarwaarschuwingssysteem, dat een vijandelijke raket razendsnel op ze afkomt. Met chaff, zilverpapier, kunnen ze de raket nog proberen af te leiden. Als dat niet lukt, moeten ze er wel uit. Aan de stoel, of tussen je benen, zit een hendel. Zodra je daaraan trekt, gaat de kop omhoog en wordt je eruit gegooid. Eerst gaat de achterste piloot, daarna de voorste. Het gebeurt allemaal in tienden van seconden.'

Beelden van het neerstorten van de Russische Su-24 in het noorden van Syrië. Moskou zegt dat het toestel zich in Syrisch luchtruim bevond toen het werd neergehaald door Turkije. Beeld reuters
Beelden van het neerstorten van de Russische Su-24 in het noorden van Syrië. Moskou zegt dat het toestel zich in Syrisch luchtruim bevond toen het werd neergehaald door Turkije.Beeld reuters

Iets geheel anders: Brussel is vandaag opnieuw op slot. ik begrijp dat u zich een beetje ergert aan de strenge veiligheidsmaatregelen.
'Als westerse samenleving moeten we genoeg veerkracht hebben en zeggen: we gaan nu verder met ons leven. Ondanks het gevaar. Het is verschrikkelijk dat een persoon nu een hele stad in gijzeling houdt. Je kan niet vanwege een man een samenleving stilleggen. Moet je nou de hele metro en alle scholen sluiten? We moeten ons de vraag stellen of we nu, na Parijs, niet te ver gaan met de maatregelen die we nemen.'

'Dat Salah Abdeslam, die nu wel in zijn vuistje zal lachen, een metrostation zal binnenlopen, is uitgesloten. Bij elke ingang staan soldaten. Je kan gewoon niet voorkomen dat een gek op straat loopt en begint te schieten. Het kan nu ook in Amsterdam gebeuren. De vraag is ook of Abdeslam en Islamitische Staat nog wel tot een grote actie in staat zijn, na Parijs. Zoiets vergt veel planning en coördinatie.'

Een luchtig onderwerp: Ahmed, de 'klokjongen' wil rijk worden. Twee maanden nadat zijn school in Texas een zelfgemaakte klok voor een bom aanzag, eist hij 15 miljoen dollar van de school en zijn stad. Heeft hij gelijk?
'Toen ik het vanochtend las, zei ik tegen mijn vrouw: oh, jee, daar gaan we weer. Hier komt een schikking uit en dan hebben de advocaten en de familie wat geld. Iedereen viel toen over de reactie van de school en de politie. Maar je kan ook zeggen: het schoolhoofd heeft alert gereageerd. Ik zou hem een pluim hebben gegeven. Want wat als er wél een bom naar school zou zijn gebracht en het was niet opgemerkt?

'De reactie van de autoriteiten is wel typisch Amerikaans. Als de school de politie belt, zet je meteen een protocol in werking. De sheriff denkt meteen aan een potentiële bomaanslag en neemt allerlei veilgheidsmaatregelen. Hier zou de politie eerder vragen stellen, overleggen met de directeur. Misschien denken we hier wat meer na.'

Een soldaat bewaakt een winkelstraat in Brussel. Beeld reuters
Een soldaat bewaakt een winkelstraat in Brussel.Beeld reuters

Het klimaat: PvdA en GroenLinks komen met een ambitieuze Klimaatwet om onder andere de CO2-uitstoot terug te dringen. Was u meteen enthousiast toen u het las?
'Uitstekend, zulke politieke doelstellingen voor 2050, maar in 2019 zal je al te horen krijgen dat we die en die doelstelling jammer genoeg niet gaan halen. Ik ben realistischer en geloof meer in kleine stappen op weg naar die doelen.

'Bijvoorbeeld: we sluiten alle kolencentrales in de komende vijf jaar. Of we moedigen pensioenfondsen aan om niet meer te investeren in bedrijven die een te hoge CO2-uitstoot hebben. Dat is een meer realistische aanpak.'

Dit is aflevering 613 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden