Berouw over de moord op Fortuyn kan niet worden afgedwongen

Hoe betreurenswaardig ook: de rechter kan gedragsverandering bij Volkert van der G. niet afdwingen.

Tekening van Volkert van der G. in de rechtbank in Amsterdam. Beeld anp

De vraag of Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn, 'voldoende zijn best heeft gedaan' in de gesprekken met de reclassering is niet te beantwoorden. Ook niet door de Amsterdamse rechters die zich bogen over de eis van het Openbaar Ministerie om zijn niet-coöperatieve houding te bestraffen met de herroeping - voor de duur van een jaar - van zijn voorwaardelijke invrijheidsstelling. De rechters stelden vast dat Van der G. - zij het wellicht onwillig - had voldaan aan zijn meldingsplicht. Zij zagen dus geen grond voor hervatting van zijn detentie.

Deze uitspraak zal niemand hebben bevredigd, misschien alleen Van der G. en zijn raadsman uitgezonderd. De teneur van veel reacties was: de moordenaar van Fortuyn komt overal mee weg. Eerst werd hij veroordeeld tot een als mild ervaren celstraf van 18 jaar. Vervolgens werd hem, in weerwil van politieke bezwaren, proefverlof toegestaan.

Daarna werden de bezwaren van Van der G. tegen enkele voorwaarden voor zijn vervroegde invrijheidsstelling, na het uitzitten van tweederde van zijn straf, door de rechter gehonoreerd. En nu blijft het feit dat hij vragen van de reclassering 'nauwelijks of ontwijkend beantwoordt' zonder gevolgen. Intussen wekt Van der G. niet de indruk berouw te hebben van zijn daad of zich bewust te zijn van de schade die hij de samenleving heeft berokkend.

Hoe betreurenswaardig ook: berouw kan niet worden afgedwongen. Mededeelzaamheid tegenover de reclassering evenmin. Een terugkeer naar de gevangenis zou vanuit juridisch oogpunt moeilijker te verdedigen zijn geweest dan de uitspraak die de rechter nu heeft gedaan. Vanuit de realiteit die in 2003 met zijn veroordeling werd geschapen, hadden zij feitelijk geen andere keuze.

De vraag is dus niet of de voorwaardelijke invrijheidsstelling van Van der G. had moeten worden ingetrokken, maar of het vonnis van 2003 (dat in hoger beroep werd bevestigd) 'met de kennis van nu' niet te mild is geweest - ook in vergelijking van de levenslange gevangenisstraf waartoe Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, werd veroordeeld. Hoe het antwoord op die vraag ook luidt: de straf die Van der G. is opgelegd, is onherroepelijk. Evenals de rechtspositie van de veroordeelde die daaruit voortvloeit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden