Nieuws Vluchtelingenkamp Lesbos

Beroerde situatie in Griekse vluchtelingenkampen ‘bereikt kookpunt’, zegt UNHCR

De Griekse regering moet kwetsbare asielzoekers zo snel mogelijk overbrengen van de eilanden naar het Griekse vasteland. Dat zegt de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties (UNHCR). Vooral de situatie in het beruchte opvangkamp Moria op Lesbos ‘bereikt een kookpunt’, aldus de organisatie.

Een gevluchte familie uit Syrië maakt eten klaar in een kamp naast het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos, 5 augustus 2018. Beeld AFP

In Moria is op papier plek voor tweeduizend asielzoekers, maar in werkelijkheid verblijven er meer dan zevenduizend vluchtelingen die onder erbarmelijke omstandigheden leven. De meeste van hen zijn aangewezen op gammele koepeltentjes die op elk vrij stukje kamp zijn opgezet – ook op plekken waar het rioolwater vrijelijk rondstroomt omdat de toiletten overbelast zijn.

‘We maken ons vooral zorgen over de hopeloos ontoereikende sanitaire voorzieningen’, aldus UNHCR-woordvoerder Charlie Yaxley tegen Reuters. ‘Er breken bovendien geregeld gevechten uit tussen gefrustreerde groepen, er is steeds meer seksuele intimidatie en er vinden steeds meer aanrandingen plaats. Ook is er veel te weinig medische en psychische zorg.’

Kinderen

Vooral de mentale en fysieke situatie van kinderen is een probleem. In mei gaf Artsen zonder Grenzen (AzG) al aan dagelijks tot wel zestig kinderen per dag te moeten behandelen op Lesbos. Zij hebben last van misselijkheid, diarree, huidaandoeningen en andere infectieziekten en kunnen onvoldoende uitzieken omdat ze verblijven in een overvol kamp vol blubber en uitwerpselen; een ‘ondraaglijke vicieuze cirkel’, aldus AzG. Tegen de NOS zei een medewerker van de organisatie dat het aantal zelfmoordpogingen onder kinderen toeneemt.

Lesbos vormt samen met de Griekse eilanden Samos, Chios, Kos en Leros een barrière voor vluchtelingen die via Turkije Europa proberen te bereiken. Deze ‘hotspoteilanden’ hebben die functie sinds begin 2016 de zogenoemde Turkije-deal werd gesloten. Migranten die geen recht hebben op asiel worden sindsdien direct teruggestuurd naar Turkije en vanaf de Griekse eilanden doorreizen naar het vasteland werd sindsdien ook onmogelijk gemaakt. De hoop was bootmigranten daarmee te ontmoedigen.

Procedures kunnen jaren duren

In de praktijk blijk echter dat dit plan nauwelijks werkt. Migranten die geen recht hebben op asiel en dus terug moeten naar Turkije, gaan vrijwel altijd tegen die beslissing in beroep. Omdat die procedures maanden tot zelfs jaren kunnen duren, en er ondertussen wel nieuwe vluchtelingen bij blijven komen – alleen al vorige maand gemiddeld 114 nieuwe vluchtelingen per dag op de eilanden – raken de kampen met de dag voller.

Ook op Chios en Kos zitten twee keer zoveel asielzoekers dan eigenlijk de bedoeling is, op Samos zelfs vier keer zoveel. ‘We zien dagelijks hysterische aanvallen en paniekaanvallen en ongeveer een keer in de week een zelfmoordpoging’, zei Nikolaos Kaklamanis, directeur van het enige ziekenhuis op Samos, eerder dit jaar tegen de Volkskrant. ‘Sommigen mensen nemen te veel pillen of lopen de zee in, anderen snijden zich in hun armen of steken zichzelf in brand.’

Politieke wil

De Griekse overheid beloofde al meermaals extra vluchtelingen over te brengen naar het vasteland – meer dan 70 procent van de vluchtelingen komt immers uit landen als Syrië, Irak en Afghanistan en heeft recht op asiel – maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. Volgens UNHCR komt dat vooral door de starre opstelling van andere Europese landen, waaronder Nederland. Zij bieden aankomstlanden als Griekenland en Italië veel te weinig hulp bij het overplaatsen van asielzoekers. ‘De mensenstroom die momenteel in Europa aankomt, is zo klein dat hij heel goed te verwerken is’, aldus Yaxley van UNHCR. ‘Dat het misgaat, is vooral een kwestie van politieke wil.’

Redder van vluchtelingen verdacht van mensenhandel

Sarah Mardini (23), een van de twee Syrische zussen die drie jaar geleden negentien vluchtelingen het leven redde, is vrijdag gearresteerd op verdenking van mensenhandel. Samen met haar jongere zus Yusra, zat Mardini in 2015 op een vluchtelingenboot richting Griekenland, toen het bootje begon te zinken. Omdat beide zussen goed konden zwemmen – Yusra deed in 2016 zelfs mee aan het Olympisch zwemtoernooi – sprongen ze in het water en sleepten zij de volle boot uren voort richting het eiland Lesbos. Mardini bleef sindsdien actief bij een vluchtelingenorganisatie op Lesbos. Volgens de Griekse openbaar aanklager maakte zij zich tijdens dat werk schuldig aan ‘het verlenen van assistentie bij georganiseerde mensensmokkel’. Zij zit sinds vrijdag opgesloten in een zwaar bewaakte gevangenis in Athene, waar ze volgens de Griekse wet maximaal 18 maanden mag blijven voor de zaak voor moet komen. Ook haar Duitse collega-vrijwilliger Sean Binder (24) is opgepakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.